ESD (Endoskopik Submukozal Diseksiyon) Yöntemi Nedir?

Endoskopik Submukozal Diseksiyon Nedir?

ESD, sindirim sistemi duvarının katmanları hakkında bilgi sahibi olmayı gerektiren hassas bir tekniktir. Sindirim sistemi duvarı en içten dışa doğru mukoza, submukoza ve kas tabakasından oluşur. Erken evre tümörler genellikle en içteki mukoza tabakasında başlar. ESD, bu tümörlü mukoza tabakasını, altındaki submukoza katmanından ayırarak çıkarmayı hedefler.

Bu işlem, endoskopik cerrahi alanında bir devrim olarak kabul edilir. Geleneksel cerrahide organın bir kısmının veya tamamının çıkarılması gerekirken, ESD sadece hastalıklı dokuyu hedefler. Bu sayede organ korunur ve hastanın yaşam kalitesi önemli ölçüde artar. İşlem, lezyonun tek parça halinde çıkarılmasına olanak tanıdığı için patolojik incelemenin de daha doğru olmasını sağlar.

Endoskopik Submukozal Diseksiyon Nasıl Yapılır?

ESD işlemi, ileri teknoloji ekipmanlar ve bu alanda özel eğitim almış deneyimli gastroenteroloji uzmanları tarafından gerçekleştirilir. Prosedür, dikkatli bir hazırlık, hassas bir uygulama ve yakın bir takip süreci gerektirir.

İşlem Öncesi Hazırlık Süreci

ESD kararından önce hastaya kapsamlı bir değerlendirme yapılır. Bu süreç, tedavinin başarısı ve güvenliği için kritik öneme sahiptir.

• Tanısal Değerlendirme: Lezyonun boyutu, yapısı ve derinliği endoskopi ve endoskopik ultrason (EUS) gibi yöntemlerle detaylıca incelenir. Biyopsi ile lezyonun tipi doğrulanır.
• Hasta Uygunluğu: Hastanın genel sağlık durumu, anesteziye uygunluğu açısından değerlendirilir. Kalp ve akciğer fonksiyonları kontrol edilebilir.
• İlaç Yönetimi: Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların, işlemden belirli bir süre önce bu ilaçları hekim kontrolünde kesmesi gerekebilir. Bu konuda mutlaka doktora danışılmalıdır.
• Diyet ve Temizlik: İşlemin yapılacağı organa göre diyet düzenlemesi yapılır. Mide için belirli bir süre açlık, kolon için ise bağırsak temizliği gerekir.

ESD İşleminin Uygulama Adımları

ESD işlemi, ameliyathane koşullarında, hasta anestezi altındayken belirli adımlarla uygulanır. Bu adımlar, lezyonun güvenli ve tam olarak çıkarılmasını hedefler.

• Lezyonun İşaretlenmesi: Endoskop ile lezyonun sınırları, özel bir boya veya elektro-koter kullanılarak net bir şekilde işaretlenir.
• Submukozal Enjeksiyon: Lezyonun altındaki submukoza tabakasına özel bir sıvı enjekte edilir. Bu sıvı, lezyonun altındaki kas tabakasından uzaklaşarak kabarmasını ve güvenli bir yastık oluşmasını sağlar.
• Çevresel Kesim: İşaretlenen sınırların dışından, özel endoskopik bıçaklarla mukoza tabakası dairesel olarak kesilir.
• Submukozal Diseksiyon: Endoskopik bıçaklar kullanılarak, kabartılmış lezyonun altındaki submukoza katmanı dikkatlice ve katman katman kesilir. Bu, işlemin en hassas ve uzun süren kısmıdır.
• Lezyonun Çıkarılması: Tamamen serbestleştirilen lezyon, özel bir ağ veya endoskopik başlık yardımıyla vücut dışına alınır.
• Kontrol ve Kanama Yönetimi: Çıkarılan alan, kanama veya delinme (perforasyon) açısından dikkatlice kontrol edilir. Gerekirse kanamayı durdurucu endoskopik yöntemler uygulanır.

Anestezi Türleri ve İşlem Süresi

ESD, hassas ve genellikle uzun süren bir işlem olduğu için hasta konforu ve güvenliği esastır. Bu nedenle prosedür, çoğunlukla genel anestezi altında gerçekleştirilir. Bazı durumlarda derin sedasyon (hastayı uyutan ancak solunumunu baskılamayan ilaçlar) da tercih edilebilir.

İşlem süresi, lezyonun boyutuna, bulunduğu yere ve yapısına göre önemli ölçüde değişiklik gösterebilir. Küçük ve kolay bir lezyon 30-60 dakika sürebilirken, büyük ve zorlu bir lezyonun çıkarılması birkaç saati bulabilir.

ESD Hangi Hastalıklarda Uygulanır?

ESD yöntemi, sindirim sisteminin farklı bölgelerindeki erken evre kanserlerin ve kanser öncüsü lezyonların tedavisinde kullanılır. Temel kriter, lezyonun henüz derin dokulara yayılmamış olmasıdır.

Erken Evre Mide Kanseri

ESD, özellikle Japonya ve Kore gibi mide kanserinin sık görüldüğü ülkelerde geliştirilmiş bir yöntemdir. Erken evrede saptanan ve lenf bezlerine yayılma riski düşük olan mide tümörlerinde çok başarılı sonuçlar verir. Bu sayede hastalar, midelerinin alınması gibi büyük bir ameliyattan kurtulabilir. Başarılı bir mide kanseri tedavisiiçin erken tanı kritik önem taşır.

Erken Evre Yemek Borusu (Özofagus) Kanseri

Yemek borusunda gelişen erken evre yassı hücreli kanser veya Barrett özofagusu zemininde gelişen adenokanserler de ESD ile tedavi edilebilir. Bu yöntem, yemek borusunun korunmasını sağlayarak hastanın yutma fonksiyonunu ve yaşam kalitesini korur. Cerrahiye kıyasla çok daha az invaziv bir seçenektir.

Kolon ve Rektum Lezyonları

Kalın bağırsakta (kolon ve rektum) bulunan büyük, düz (sesil) veya yana doğru yayılan poliplerin çıkarılması geleneksel yöntemlerle zor olabilir. Bu poliplerin tek parça halinde çıkarılması, patolojik incelemenin doğruluğu için önemlidir. ESD, bu tür büyük gastrointestinal lezyonlar için etkili bir tedavi yöntemi sunar.

Diğer Gastrointestinal Lezyonlar

ESD'nin kullanım alanı mide, yemek borusu ve kolon ile sınırlı değildir. Daha nadir olarak, onikiparmak bağırsağında (duodenum) veya sindirim sisteminin diğer bölgelerinde yer alan uygun özelliklerdeki tümörler ve lezyonlar için de uygulanabilir. Her vaka, multidisipliner bir yaklaşımla değerlendirilmelidir.

ESD ve EMR Arasındaki Farklar Nelerdir?

Endoskopik Mukozal Rezeksiyon (EMR), ESD'den daha önce geliştirilmiş bir başka endoskopik çıkarma yöntemidir. Her iki yöntem de benzer amaçlarla kullanılsa da aralarında önemli teknik farklar bulunur.

Yöntemlerin Teknik Farkları

EMR tekniğinde, lezyonun altına sıvı enjekte edildikten sonra, lezyon bir tel (snare) yardımıyla yakalanır ve kesilir. Bu yöntem, küçük lezyonlar için etkili ve hızlıdır. ESD'de ise özel bıçaklar kullanılarak lezyonun altı ilmek ilmek kesilir. Bu, daha kontrollü ama daha uzun bir süreçtir.

Yöntem Seçimini Etkileyen Faktörler

Hangi yöntemin kullanılacağı kararı, lezyonun özelliklerine bağlıdır. Küçük (genellikle <2 cm) ve kanser şüphesi düşük lezyonlar için EMR tercih edilebilir. Daha büyük, düz veya kanser riski taşıyan lezyonlarda ise Endoskopik Submukozal Diseksiyon tercih edilir. Çünkü tek parça çıkarma ve tam patolojik değerlendirme imkanı sunar.

ESD Yönteminin Avantajları Nelerdir?

ESD yöntemi, uygun hastalarda geleneksel cerrahiye kıyasla çok önemli avantajlar sunar. Bu avantajlar, onu erken evre sindirim sistemi kanserlerinin tedavisinde öncelikli bir seçenek haline getirir.

Cerrahiye Göre Avantajları

Geleneksel cerrahide, hastalıklı organın bir kısmı veya tamamı çıkarılır. Bu durum, hastanın yaşam kalitesini kalıcı olarak etkileyebilir. ESD'nin sunduğu temel avantajlar şunlardır:

• Organ Korunumu: Sadece hastalıklı doku çıkarılır, organın tamamı korunur.
• Minimal İnvaziv Yaklaşım: Vücutta herhangi bir kesi olmaz, tüm işlem doğal yollardan yapılır.
• Daha Az Ağrı: Ameliyat kesisi olmadığı için işlem sonrası ağrı çok daha azdır.
• Estetik Sonuçlar: Vücutta görünür bir yara izi kalmaz.

İyileşme Süresi ve Hastanede Kalış

Cerrahi operasyonlar sonrası hastalar genellikle haftalarca süren bir iyileşme sürecine ihtiyaç duyar. ESD sonrası ise bu süre çok daha kısadır. Hastalar genellikle birkaç gün hastanede gözlem altında tutulur. Çoğu hasta, bir hafta içinde normal günlük aktivitelerine dönebilir.

Tedavide Başarı Oranları

ESD, deneyimli ellerde ve doğru hasta seçimiyle yapıldığında çok yüksek başarı oranlarına sahiptir. Lezyonun tek parça ve tam olarak çıkarılma oranı %90'ın üzerindedir. Lezyon tam olarak çıkarıldığında ve patoloji sonucu temiz geldiğinde, hastalığın nüks etme (tekrarlama) riski oldukça düşüktür.

ESD İşleminde Riskler ve Komplikasyonlar

ESD, oldukça güvenli bir yöntem olmasına rağmen, invaziv bir işlem olduğu için bazı riskler taşır. Bu risklerin çoğu, işlem sırasında veya hemen sonrasında endoskopik olarak yönetilebilir.

İşlem Sırasında Oluşabilecek Komplikasyonlar

İşlem sırasındaki en önemli iki risk kanama ve perforasyondur (delinme).

• Kanama (Hemoraji): Diseksiyon sırasında küçük kan damarları kesilebilir. Deneyimli bir endoskopist, bu kanamaları özel klipsler veya koter yardımıyla işlem anında durdurabilir.
• Perforasyon (Delinme): Nadiren, sindirim sistemi duvarı işlem sırasında delinebilir. Küçük delinmeler genellikle endoskopik klipslerle hemen kapatılabilir. Daha büyük delinmeler için acil cerrahi müdahale gerekebilir.

İşlem Sonrası Karşılaşılabilecek Riskler

İşlemden sonraki günlerde de bazı riskler ortaya çıkabilir. Gecikmiş kanama, işlemden saatler veya günler sonra görülebilir ve tekrar endoskopi gerektirebilir. Ayrıca, özellikle yemek borusunda yapılan geniş çıkarmalardan sonra yara yerinde darlık (striktür) gelişebilir. Bu durum, yutma güçlüğüne neden olabilir ve endoskopik balonla genişletme işlemi gerektirebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

ESD (Endoskopik Submukozal Diseksiyon) nedir?

ESD, sindirim sistemindeki erken evre tümörlerin ve lezyonların, endoskopik yöntemle tek parça halinde çıkarıldığı ameliyatsız bir tedavi yöntemidir.

ESD işlemi nasıl yapılır?

İşlem, endoskopla lezyonun altına girilip özel bıçaklarla kesilerek yapılır. Bu sayede lezyon, altındaki sağlam dokudan ayrılarak çıkarılır.

ESD yöntemi hangi hastalıkların tedavisinde kullanılır?

En sık erken evre mide, yemek borusu ve kolon kanserlerinin tedavisinde kullanılır. Ayrıca büyük ve riskli poliplerin çıkarılması için de uygulanır.

ESD ile mide kanseri tamamen tedavi edilebilir mi?

Evet, kanser erken evredeyse ve henüz derin dokulara yayılmamışsa, ESD ile tam bir tedavi (kür) sağlanabilir.

ESD işlemi ağrılı mıdır?

Hayır, işlem genel anestezi veya derin sedasyon altında yapıldığı için hasta herhangi bir ağrı hissetmez.

ESD sonrası iyileşme süresi ne kadardır?

İyileşme süresi cerrahiye göre çok daha kısadır. Hastalar genellikle birkaç gün hastanede kalır ve bir hafta içinde normal yaşamlarına dönebilir.

Endoskopik Mukozal Rezeksiyon (EMR) ile ESD arasındaki fark nedir?

Temel fark, çıkarma tekniğidir. ESD, lezyonu keserek tek parça halinde çıkarır ve büyük lezyonlar için uygundur. EMR ise lezyonu bir tel ile keser ve genellikle daha küçük lezyonlar için kullanılır.

ESD işleminin riskleri nelerdir?

En önemli riskleri kanama ve delinmedir (perforasyon). Ancak bu riskler deneyimli merkezlerde düşüktür ve çoğu zaman endoskopik olarak yönetilebilir.

ESD sonrası nasıl beslenmek gerekir?

İşlem sonrası birkaç gün sıvı veya yumuşak gıdalarla beslenmek gerekebilir. Diyet, işlemin yapıldığı organa ve hekimin önerisine göre düzenlenir.

ESD sonrası kontrol süreci nasıl işler?

Çıkarılan parçanın patoloji sonucuna göre bir takip planı oluşturulur. Hastaların belirli aralıklarla endoskopi ile kontrol edilmesi gerekebilir.