Suni Teneffüs Nedir? Suni Teneffüs Nasıl Yapılır?

Suni Teneffüs Nedir?

Suni teneffüs, doğal solunumun durduğu ya da yetersiz olduğu durumlarda, akciğerlere dışarıdan hava verilerek nefes alıp verme işleminin yapay yolla sağlanmasıdır. Bu işlem, solunum durması veya bozulması sonucu boğulma, kalp krizi, zehirlenme ya da elektrik çarpması gibi acil durumlarda uygulanır. 

Suni teneffüsün amacı, vücuda oksijen girişi ve karbondioksit atılımını sürdürerek hayati organlara oksijen taşınmasını sağlamaktır. Ağızdan ağıza solunum, günümüzde en etkili yöntem olarak kabul edilir. Genellikle kalp masajı ile birlikte uygulanan bu yöntem kalp ve akciğeri canlandırma sürecine yardımcı olur.

Suni Teneffüs Türleri Nelerdir?

Suni teneffüs için zaman içinde farklı teknikler geliştirilmiştir. Suni teneffüs yöntemleri manuel (elle yapılan) teknikler ve modern solunum destek yöntemleri olarak iki ana grupta incelenebilir. 

Suni teneffüs türleri arasında şunlar yer alır:

• Ağızdan ağıza suni teneffüs: Kişinin kendi ağzından hastanın ağzına hava üfleyerek akciğerlerine oksijen göndermesidir.
• Ağızdan buruna suni teneffüs: Hastanın yaralı ya da ağzının kapalı olduğu durumlarda uygulayıcının ağzından hastanın burnuna hava vermesi ile yapılır.
• Ağızdan maske ile suni teneffüs: kişinin hastanın ağzına doğrudan temas etmeden, solunum maskesi aracılığıyla hastaya solunum vermesidir.
• Ambu (balon maske) ile suni teneffüs: Ambu, hastaya hijyenik ve kontrollü şekilde hava verilmesi için kullanılır. Ambu balonu ile hastaya ritmik hava gönderilir.
• Mekanik ventilasyon ile suni teneffüs: Hastaya solunum cihazı yoluyla hava verilmesi işlemidir.

Silvester Yöntemi

Silvester yönteminde kişi sırtüstü yatırılır, omuzları hafifçe yükseltilir ve baş geriye düşürülerek hava yolunun açılması sağlanır. Uygulayıcı, hastanın başucuna diz çöker, kollarını göğüs üzerine kapatarak bastırır, ardından kolları baş hizasına doğru yukarı kaldırır. Bu hareket göğüs kafesinin genişlemesini ve hava giriş-çıkışını taklit eder. Yaklaşık dakikada 12 kez tekrarlanır. Günümüzde yerini daha etkili modern yöntemlere bırakmıştır.

Schafer Yöntemi

Schafer yönteminde hasta yüzüstü yatırılır, kolları başının yanına uzatılır. Kurtarıcı, hastanın sırtına dizlerinin üzerinde oturur ve ellerini alt kaburgalara yerleştirerek düzenli aralıklarla bastırıp bırakır. Bu basınç, göğüs kafesini sıkıştırarak hava çıkışını, basıncın bırakılması ise hava girişini sağlar. Özellikle suda boğulma vakalarında uzun yıllar kullanılmıştır.

Holger-Nielsen Yöntemi

Holger-Nielsen yönteminde hasta yüzüstü yatırılır, kurtarıcı ise baş tarafında yer alır. Kollar, solunum hareketini taklit edecek şekilde sırayla yukarı ve aşağı hareket ettirilir. Bu yöntemle göğüs kafesi açılıp kapanır ve hava akışı sağlanır. Ancak etkinliği sınırlı olduğu için günümüzde sadece tarihi öneme sahip bir yöntem olarak bilinir.

Suni Teneffüs Neden Yapılır?

Suni teneffüs, solunumun yeniden sağlanması amacıyla uygulanır. Bu işlem, hayati organların oksijen akışını sürdürmek ve beyin hasarını önlemek için en gerekli ilk yardım yöntemlerinden biridir. Özellikle kalp atışı devam ederken solunumun durması, müdahale edilmezse kısa sürede oksijen yetersizliğine (hipoksi) ve ölüme yol açabilir.

Suni teneffüs uygulamasının nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

• Boğulma
• Yabancı cisim ve boğaz tıkanması gibi hava yolu tıkanmaları
• Karbon monoksit zehirlenmesi
• Elektrik çarpması
• Kalp krizi veya dolaşım durması
• Travmaya bağlı solunum durması

Boğulma

Boğulma, kişinin solunum yollarına su dolması nedeniyle oksijen alamaması durumudur. Bu durumda akciğerlerde hava değişimi durur ve vücut hızla oksijensiz kalır. Suni teneffüs, boğulan kişiye suyun akciğerlerden uzaklaştırılmasının ardından yapılır.

Boğulma Benzeri Hava Yolu Tıkanmaları

Hava yolunun yabancı cisimle tıkanması veya boğazda sıkışma gibi durumlarda kişi nefes alamaz hale gelir. Eğer Heimlich manevrası ile tıkanıklık açılamaz ve kişi bilincini kaybederse, hava yolu temizlendikten sonra suni teneffüs uygulanır.

Karbon Monoksit Zehirlenmesi

Karbon monoksit zehirlenmesi, vücuda alınan CO gazının kandaki oksijen taşıma kapasitesini azaltmasıyla oluşur. Bu durumda beyin ve kalp başta olmak üzere tüm dokular oksijensiz kalır. Suni teneffüs, bu zehirlenmede oksijen takviyesi sağlamak için uygulanabilir.

Elektrik Çarpması

Elektrik çarpması, kas kasılmaları ve kalp ritim bozukluğu ile birlikte solunum kaslarını felç edebilir. Bu durumda kişi nefes almayı durdurabilir. Suni teneffüs, elektrik akımının neden olduğu solunum felcini geçici olarak telafi etmek için uygulanır.

Kalp Krizi veya Dolaşım Durması

Kalp krizi sırasında kalp pompalama gücünü kaybedebilir ve kan dolaşımıyla birlikte solunum da durabilir. Bu durumda suni teneffüs, kalp-akciğer canlandırması (CPR) ile birlikte uygulanır. Verilen nefes, akciğerlere oksijen taşırken, göğüs basıları kanın beyne ve organlara ulaşmasını sağlar.

Travmaya Bağlı Solunum Durması

Ciddi kafa travmaları, göğüs yaralanmaları veya omurilik zedelenmeleri, solunumu kontrol eden sinirleri etkileyebilir. Bu durumda kişi bilinç kaybı yaşayabilir ve nefes almayı durdurabilir. Suni teneffüs, bu tür travmalarda solunum desteği sağlayarak hastanın acil müdahale ekiplerine ulaşana kadar hayatta kalmasını sağlar.

Suni Teneffüs Nasıl Yapılır?

Suni teneffüs, solunumu durmuş kişiye dışarıdan hava verilerek akciğerlerin yeniden çalıştırılması işlemidir. En etkili yöntemlerden biri ağızdan ağıza solunumdur. Bu yöntemde amaç, hava yolunu açmak, ağız ve burun arasındaki sızıntıyı önlemek ve akciğerlere yeterli hava göndermektir. Uygulama sırasında kişi sırtüstü yatırılır, baş geriye eğilerek dilin hava yolunu kapatması engellenir. Uygulayıcı, kişinin ağzını kendi ağzıyla tamamen kapatıp burnunu tıkar ve nefes vererek göğüs kafesinin yükselmesini sağlar. Her nefesin ardından göğsün inmesi beklenir. Bu işlem dakikada yaklaşık 12 kez tekrarlanır.

Suni teneffüs yapım aşamaları şunlardır:

• Bilinç ve solunum kontrolü yapılır.
• Kişi sırtüstü sert bir zemine yatırılır.
• Hava yolu açılır (baş geri-çene yukarı).
• Ağız içi yabancı madde veya tıkanıklık kontrol edilir.
• Burnu kapatılır ve ağızdan ağıza tam temas sağlanır.
• Kurtarıcı derin nefes alır ve kişiye yaklaşık 1 saniye süren hava verir.
• Göğüsün yükselip yükselmediği gözlemlenir.
• Göğüs indikten sonra ikinci nefes verilir.
• Her 30 göğüs basısından sonra 2 nefes verilerek işlem CPR ile devam ettirilir.

Çocuklarda ve Bebeklerde Suni Teneffüs Uygulaması

Bebeklerde suni teneffüs uygulanırken ağız ve burun birlikte kapatılarak, uygulayıcı kendi nefesini nazikçe verir. Çocuklarda ise yalnızca ağza üfleme yapılır. Üfleme sırasında göğsün hafifçe yükselmesi, doğru hava girişi olduğunu gösterir. Bu uygulama genellikle 2 nefes – 30 kalp masajı döngüsüyle birlikte yapılır.

Suni Teneffüs İle Kalp Masajı Uygulaması

Kalp masajı ile suni teneffüsün birlikte uygulanması işlemine CPR (Kardiyopulmoner Resüsitasyon) adı verilir. Önce solunum ve nabız kontrol edilir. Solunum ve nabız yoksa suni teneffüsle birlikte kalp masajına başlanır. Bebeklerde kalp masajı iki parmakla göğüs kemiğinin alt kısmına, çocuklarda ise bir veya iki el kullanılarak uygulanır. Döngü, 30 kalp basısı ve 2 nefes şeklinde devam eder. Göğsün her basıda yaklaşık 4 cm (bebeklerde) ve 5 cm (çocuklarda) çöktüğünden emin olunmalıdır. Bu işlem, profesyonel yardım gelene kadar veya çocuk nefes alıp hareket etmeye başlayana kadar sürdürülmelidir.

Suni Teneffüs İle Ortaya Çıkabilecek Riskler Nelerdir?

Suni teneffüs, doğru teknikle yapılmadığında hem uygulayan kişide hem de müdahale edilen kişide bazı riskler ortaya çıkabilir. Bu nedenle, suni teneffüsün doğru şekilde uygulanması gerekir.

Suni teneffüs ile ortaya çıkabilecek riskler şunlardır:

• Mideye hava gitmesi: Ağızdan verilen hava solunum yolları yerine mideye giderse mide şişer ve kusma riski artar.
• Kusma ve aspirasyon: Kusmanın akciğerlere kaçması, aspirasyon pnömonisi gibi ciddi solunum problemlerine yol açabilir.
• Göğüs travması: Aşırı basınç uygulanması kaburga kırıklarına veya göğüs kaslarında zedelenmeye neden olabilir.
• Enfeksiyon riski: Ağızdan ağıza temasla bakteri veya virüs bulaşması mümkündür. Bu nedenle mümkünse suni teneffüs maskesi kullanılmalıdır.
• Akciğer hasarı: Gereğinden fazla basınçla verilen hava, özellikle bebek ve çocuklarda akciğer dokusuna zarar verebilir.

Suni Teneffüs Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Suni teneffüs nedir, nasıl yapılır?

Suni teneffüs, solunumu duran kişiye dışarıdan hava vererek akciğerlerinin oksijenlenmesini sağlayan bir ilk yardım yöntemidir. Uygulama sırasında kişinin başı geriye eğilerek ağızdan ya da burundan hava verilir.

Suni teneffüs kaç nefes?

Suni teneffüs yapılırken her 30 kalp masajından sonra 2 nefes verilmelidir. Bu oran yetişkin, çocuk ve bebeklerde temel yaşam desteği uygulamalarında aynıdır.

Yetişkinlerde suni teneffüs nasıl yapılır?

Yetişkinlerde ağızdan ağıza suni teneffüs uygulanır, burun kapatılır ve kişinin ağzına 1 saniye süren 2 nefes verilir. Göğsün her nefeste yükseldiğinden emin olunmalıdır.

Suni teneffüs hangi durumlarda yapılır?

Kişi nefes almıyor veya solunumu çok zayıfsa suni teneffüs yapılır. Özellikle boğulma, elektrik çarpması veya kalp durması gibi durumlarda uygulanır.

Suni teneffüs kaç dakikada bir yapılır?

Suni teneffüs, kalp masajı ile birlikte dakikada yaklaşık 10–12 nefes olacak şekilde ritmik uygulanmalıdır. Nefes aralıkları eşit tutulmalı ve her nefesin göğüs hareketi oluşturması sağlanmalıdır.

Suni teneffüs yaparken burun kapatılır mı?

Ağızdan ağıza suni teneffüs yapılırken burun iki parmakla kapatılır. Böylece verilen hava doğrudan akciğerlere yönlendirilir.

Suni solunum kimlere yapılır?

Suni solunum, nefes almayan veya solunumu durmuş her yaştan kişiye yapılabilir. Ancak bebek ve çocuklarda uygulanacak teknik ve hava miktarı yetişkinlerden farklıdır.

Suni teneffüs ve kalp masajı kaç kez yapılır?

Suni teneffüs ve kalp masajı uygulanırken 30 kalp masajı ve 2 suni teneffüs oranı uygulanır. Bu döngü, profesyonel yardım gelene kadar sürekli tekrarlanır.

Suni teneffüs ve kalp masajı nasıl yapılır?

Suni teneffüs ve kalp masajı yapılmadan önce kişinin bilinci ve solunumu kontrol edilir. Bilinç ve solunum yoksa 30 kalp masajı yapılır, ardından 2 nefes verilir. Göğüs kemiği her basışta yaklaşık 5 cm çökecek şekilde ritmik olarak bastırılır.

Önce kalp masajı mı suni solunum mu yapılmalı?

Öncelikle kalp masajına başlanır, ardından suni teneffüs uygulanır. Bu sırayla yapılan müdahale, kalp ve beyin oksijenlenmesini en iyi şekilde destekler.