Ağrı Kesici Nedir?
Ağrı kesici ilaçlar, baş ağrılarını, kas ağrılarını, artrit veya farklı hastalıklara bağlı olarak ortaya çıkan ağrı veya sızıları azaltıp hafifleten ilaçlardır. Ameliyat sırasında anestezi için kullanılan ilaçların aksine, ağrı kesiciler sinirleri devre dışı bırakmaz, çevreyi algılama yeteneğini veya bilincini değiştirmez.
Birçok farklı ağrı kesici ilaç türü vardır ve her birinin kendi içinde fayda ve riskler barındırır. Bazı ağrı türleri, belirli ilaçlara diğerlerinden daha iyi yanıt verir. Ayrıca her kişinin ağrı kesiciye verdiği tepki de değişkenlik gösterebilir.
Reçetesiz bir şekilde temin edilebilen ağrı kesiciler eğer ağrı hafifletmezse doktor kontrolünde reçeteli ağrı kesiciler de yazılabilir. Doktorların yazdığı ağrı kesici ilaçların etkisi diğerlerine göre daha fazla olabilir.
Ağrı kesiciler nasıl etki eder?
Ağrı kesiciler, antiinflamatuar ve opioidler olmak üzere iki farklı etki grubunda sınıflandırılan ve vücutta meydana gelen ağrıları hafifletmeye yönelik kullanılan ilaçlardır. Anti-inflamatuar ilaçlar, ağrı bölgesindeki iltihabı (şişliği) azaltarak etki gösterir. Opioidler ise beynin ağrı algısını değiştirerek etki gösterir. Opioid, doğal veya yapay herhangi bir ilaç olabilir. Birçoğu morfine benzer.
Ağrı Kesici Türleri Nelerdir?
Ağrı kesiciler, hafif ve orta şiddetli etkisine göre bazı gruplamalara ayrılabilir. Etkileri, ağrı mekanizmasına ya da iltihaba etki eden tür olarak ayrılır.
Antiinflamatuar olmayan ağrı kesiciler
Bu türdeki ağrı kesici ilaçlar, özellikle doku hasarı, iltihaplanma ya da şişlik sonucunda meydana gelen ağrılarda faydalı etki gösterir. En önemli avantajı, iltihaba bağlı ağrılarda hem ağrıyı hem de şişliği hafifletebilir.
Analjezik (antiinflamatuar etkisi sınırlı) ağrı kesiciler
Bu gibi ağrı kesicilerde iltihap üzerine doğrudan bir etki görülmez. Sadece ağrı hissini azaltma söz konusu olabilir. Kullanım açısında iltihap göstermeyen, daha hafif ağrılarda bu tip ağrı kesici ilaçlar tercih edilebilir.
Opioid ağrı kesiciler
Beyin ve sinir merkezine etki eden opioid ağrı kesiciler, özellikle cerrahi işlem sonrası ve kanser ağrısı gibi şiddetli ağrılarda tercih edilir. Güçlü ağrı kesiciler olarak bilinir ancak uzun vadede bağımlılık yaratma riski vardır.
Topikal ve yardımcı ağrı kesiciler
Bazı ağrı kesiciler doğrudan etki göstermek yerine lokal bir şekilde uygulanır. Böylelikle ağrı kaynağında yakından bir etki hedeflenir. Yani asıl ağrı kesici sınıfında yer almazlar fakat ağrı yönetiminde etkileri olabilir.
Ağrı Kesici İlaçlar Ne İşe Yarar?
Ağrı kesici ilaçlar, ağrıya neden olan kimyasalların salınımını durduran opioid reseptörlerini bloke ederek ağrı sinyallerinin iletimini durdurabilir ve özellikle kısa süreli şiddetli ağrılarda güçlü bir rahatlama sağlar.
Vücutta bir ağrı meydana geldiğinde COX2 adı verilen bir protein, prostaglandin adı verilen kimyasallar salgılar. Bu kimyasallar, beyne ağrı olduğunu bildiren bir sinyal gönderir. Etki gücüne göre sınıflandırılan birtakım ağrı kesiciler de COX2'ye bağlanarak daha fazla prostaglandin üretmesini engeller ve ağrıların etkisini hafifletir.
Ağrı kesici ilaçlar faydaları şöyle sıralanabilir:
- Ağrı kesiciler vücuttaki ağrı hissini azaltır
- Ağrıyla birlikte iltihap varsa iltihabı azaltır
- Akut(kısa süreli-şiddetli) ağrıdan kronik ağrıya kadar farklı türlerde kullanılabilir
- Merkezi sinir sisteminde ağrının iletilmesini veya algılanmasını değiştiren mekanizmalarla çalışabilir
Ağrı kesiciler, ağrı hissini azaltma, ağrının yol açtığı iltihabı sınırlandırma, ağrı algısının sinir sistemi düzeyinde değişmesini sağlama gibi durumlarda etki gösterir. Ancak bu ilaçların kullanımı ağrının kaynağını tamamen ortadan kaldırmaz. Kalıcı çözüm için ağrının nedeninin belirlenip tedavi edilmesi gerekir.
Ağrı Kesiciler Nasıl Kullanılır?
Ağrı kesici ilaçlar birçok formda karşımıza çıkar. Bunlar yutulabilir hap, suda çözülebilenler, dil altına yerleştirilenler, vücuda iğne yoluyla enjekte edilenler şeklindedir.
Ağrı Kesici Kullanımının Olası Riskleri
Uzun süreli ve bilinçsiz ağrı kesici kullanımı, mide ağrısı, hazımsızlık, reflü, bağırsak problemleri, kalp-damar riskleri ve ciddi kullanımlarda bağımlılığa kadar gidebilir. Ayrıca bazı kişilerde alerjik reaksiyonlar da gelişebilir. Bunların etkileri kullanılan ilaca, doza ve kullanım sıklığına bağlı olarak değişir.
Ağrı kesicilerin olası riskleri şöyledir:
Ağrı Kesiciler Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ağrı kesicilerin faydaları nelerdir?
Ağrı kesici ilaçların başlıca faydası vücuttaki ağrıyı ve ağrı hissini azaltmasıdır. Ağrının şiddetine, nedenine ve bölgesine bağlı olarak bu ilaçların türleri değişebilir.
Ağrı kesiciler ağrının nedenini tedavi eder mi?
Ağrı kesiciler yalnızca ağrının şiddetini ve ağrı hissini azaltır. Ağrıya sebep olan faktörü yok etmez. Bunun için ağrının kaynağının ortaya çıkarılıp tedavi edilmesi şarttır.
Ağrı kesiciler zamanla etkisini yitirir mi?
Ağrı kesici ilaçlar zamanla etkisinin giderek azaltır. Bu duruma tolerans adı verilir. Bu gibi durumlarda daha yüksek veya daha sık dozlara ihtiyaç duyulabilir ancak yan etkilerden ve bağımlılıktan kaçınmak için dikkatli olmak gerekir.
