Dunning Kruger Sendromu Nedir? Dunning Kruger Sendromu Örnekleri Nelerdir?

Dunning Kruger Sendromu Nedir?

Dunning Kruger sendromu, kişinin bir konu hakkında bilgi ve yetenek düzeyi düşük olmasına rağmen kendini aşırı yetenekli görmesiyle karakterize bir bilişsel önyargıdır. Bu kişiler bir alandaki bilgi eksiklikleri nedeniyle olması gereken performansı veya uzmanlık seviyesini bilmezler. Bu nedenle kendi performanslarını  gerçekçi olmayan şekilde abartma ve yanlış özgüven geliştirme gibi eğilimler gösterirler.

Dunning Kruger etkisi tam tersi şekilde kişinin kendi yeteneklerini yermesi şeklinde de ortaya çıkabilir. Yüksek yetkinliğe sahip kişiler kendi bilgi ve becerilerini hafife alma eğilimi gösterebilirler. Bu türde ortaya çıkan Dunning Kruger sendromu, uzmanlık yanılgısı olarak da adlandırılabilir. Ancak sendromun ana odağı yetersiz olan kişilerin kendini çok yetkin görmesidir.

Dunning Kruger Sendromu Neden Olur?

Dunning Kruger sendromunun temel nedeni, kişinin bir alandaki yetersizliğini doğru bir şekilde değerlendirme becerisinden yoksun olmasıdır. Bu durum basit  bir kişilik özelliği değil, psikolojik bir mekanizmanın sonucudur ve zihinsel süreçlerle ilgilidir.

Dunning Kruger sendromuna neden olabilecek durumlar aşağıdaki gibidir: 

• Meta-bilişsel eksiklik
• Çifte yükümlülük
• Varsayımsal sağduyu
• Geri bildirim eksikliği

Meta-Bilişsel Eksiklik

Kişinin kendi bilişsel süreçlerini izleme, değerlendirme ve düzenleme kapasitesindeki eksiklikler, yetkinlik düzeyini doğru biçimde algılamasını engelleyebilir. Bir kişi, belirli bir beceriyi gerektiği gibi değerlendirip ölçebilmek için o beceriye ilişkin bilgi ve uzmanlığa sahip değilse kendi yetersizliğini fark etmesi de zorlaşabilir.

Çifte Yükümlülük

Bir alanda başarılı olmayı sağlayan bilişsel ve teknik yetkinliklerin aynı zamanda kişinin kendi performansını nesnel biçimde değerlendirebilmesi için de gerekli olması Dunning Kruger etkisinin temelini oluşturur. Örneğin, ileri düzey yazma becerisi için gerekli olan dilbilgisi ve ifade yeterliği kişinin kendi dilsel hatalarını ayırt edebilmesi için de zorunludur. Yetkinlik düzeyi arttıkça öz değerlendirme doğruluğunun da artması bu mekanizmayla ilişkilidir.

Varsayımsal Sağduyu

Bir kişi,  bir konuda aslında yeterince bilgili değilse o konunun gerçekte ne kadar zor olduğunu fark edemez. Bu nedenle, kendi yaptığı şey ona çok iyiymiş gibi görünür çünkü fark yaratmak için gereken gerçek uzmanlık düzeyini bilmez.

Geri Bildirim Eksikliği

Yetersiz performans sergileyen kişiler çoğu zaman kendilerini geliştirmeye yardımcı olabilecek düzeltici nitelikteki geri bildirimleri almak istemez, reddeder ya da doğru yorumlayamaz. Yapıcı geri bildirimlerin olmaması, kişinin yanlış değerlendirmelerini pekiştirir ve hatalı öz-yeterlik algısının sürdürülmesine zemin hazırlar.

Dunning Kruger Sendromu Örnekleri Nelerdir?

Dunning Kruger sendromu, günlük hayatta beceri veya yetkinlik gerektiren her alanda ortaya çıkabilir. Dunning Kruger etkisi  özellikle iş, siyaset, akademi gibi yüksek sorumluluk gerektiren alanlarda olduğunda daha ciddi etkilere neden olabilir. 

Dunning Kruger sendromuna örnek olabilecek durumlar şunlardır:

• İş ve profesyonel yaşam : Yeni başlayan birinin süreçleri bilmeden kendini ekibin tecrübeli çalışanlarından daha yetkin görmesi ya da basit bilgilerle profesyonellere nasıl iş yapmaları gerektiğini söylemesi.
• Eğitim ve akademik alan : Yüzeysel bilgiyle sınava girip çok yüksek not beklemek ya da birkaç video izleyerek uzmanları eleştirecek seviyede olduğunu sanmak.
• Sağlık ve bilim : Tıp eğitimi olmayan bir kişinin doktorlardan daha fazla bildiğini iddia etmesi, bilimsel bilgileri yanlış yorumlayıp uzmanlara karşı kendinden emin şekilde savunması.
• Gündelik yaşam : Acemi bir sürücünün deneyimli kişilere direksiyon dersi verir gibi davranması ya da spora yeni başlayanın profesyonellerin programlarını yetersiz görmesi.
• Siyaset ve toplumsal konular : Sınırlı bilgiye rağmen siyasetçilerden veya uzman yorumculardan daha iyi bildiğini düşünmek veya ekonomik ve sosyal konularda kesin hükümler vermek.

Dunning Kruger Sendromu Etkileri Nelerdir?

Dunning Kruger Sendromu, sadece kişinin kendini yanlış değerlendirmesiyle sınırlı kalmaz,aynı zamanda kişinin psikolojisi, çevresiyle ilişkileri ve uzun vadeli gelişimi üzerinde çeşitli olumsuz etkilere sahiptir.

Sendromun başlıca psikolojik ve sosyal etkileri aşağıdaki şekilde olabilir:

• Gelişimin engellenmesi: Dunning Kruger sendromuna sahip kişiler her şeyi bildiklerini ve öğrenmeleri gereken şeylerin kalmadığını düşünebilir. Bu da kişilerde yen bilgilere kendini kapatma, gelişime direnme gibi davranışlara sebep olabilir.
• Eleştiriye tahammül edememe: Dunning Kruger etkisi yaşayan kişilerde eleştiriye karşı yüksek bir direnç görülebilir. Yapıcı geri bildirimleri dahi hakaret gibi algılayabilirler ve bu durum agresif tavırlara neden olabilir. 
• Sosyal çatışmalar: İşyerinde veya sosyal çevrelerde kişinin abartılı yeterlilik iddiaları ve gerçekçi olmayan beklentileri, ekip üyeleri ve yöneticilerle çatışmalara yol açabilir. Yetkin olmayan kişilerin kendilerine verilen görevlerde başarısız olması da çevrenin hayal kırıklığına neden olur.
• Yanlış kararlar verme: Özellikle karar verici pozisyonda olan yöneticilerin kendi yeteneklerini abartması sonucu yeteneklerini aşan kararlar alması görülebilir. Bunun sonucunda başarısız projeler ve yanlış yönetimler ortaya çıkabilir.
• Yetkinliğinin altında çalışma: Dunning Kruger sendromuna sahip bireylerin bir kısmı da yetkinliklerini abartmanın tersine küçümseme eğilimi gösterir. Bu kişiler potansiyellerini küçümsediği için kendi yetkinlik ve becerilerinin altında işler yapmak durumunda kalabilir.

Dunning Kruger Sendromundan Nasıl Kaçınılır?

Dunning Kruger sendromundan kaçmanın en temel yöntemi geri bildirimlere açık olmaktır. Kişi ne kadar geri bildirim alırsa gelişime açık yönlerini o kadar fazla görebilir. Bir diğer yöntem de kişinin öz değerlendirmesini objektif şekilde yapabilmesidir. Bu sayede kendi gelişim alanlarını görebilir ve bunun zayıflık değil, gelişim fırsatı olduğunu görür.

Dunning Kruger sendromundan kaçınmak için başvurulabilecek noktalar şunlardır:

• Geri bildirim almak: Dunning Kruger sendromunda geri bildirim almak kişinin gelişime açık yönlerini görmesini ve yanlış kararlar vermesini önleyebilir.
• Uzmanlara danışmak: Kişi bildiği bilgilerin doğruluğu hakkında işin uzmanlarına danışırsa kendini sorgulayabilir ve mükemmel olduğu yanılgasına kapılmayabilir.
• Bilgilerini analiz etmek: Kişi beceri gerektiren bir işi doğru ve yeterli yapıp yapmadığını sorgulayarak ve karşılaştırmalar yaparak en iyi versiyonunu hazırlayabilir. Bu sayede “her şeyi biliyorum” yanılgısından kurtulabilir. 
• Hataları kabul etmek: Kişi herkesin hata yapabildiğini kabul etmesi gerekir. Bu sayede kendisinin de hata yapabileceğini, bunun bir zayıflık olmadığını kabul edebilir.
• Psikolojik destek almak: Bu kişiler genel olarak aşırı özgüvenli davranışlarını kabul etmedikleri için destek almaları zordur ancak çevrelerinin desteğiyle bu yönlerini törpülemek için destek alabilirler. Psikoterapilerle kişinin geribildirim alması ve bilişsel öz farkındalık geliştirmesi desteklenebilir.

Dunning Kruger Sendromu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Dunning Kruger Etkisi​ Nedir?

Dunning Kruger etkisi, kişinin yetersiz olduğu konularda aşırı yetkin olduğunu düşünmesi ve yeteneklerini abartmasıdır. Acemi sürücülerin çok iyi araba kullandığını düşünmesi, bazı kişilerin bilmediği konu hakkında işin uzmanlarıyla tartışması Dunning Kruger etkisine örnektir. 

Cahil Cesareti Ve Dunning Kruger Sendromu Aynı Şey Mi?

Evet, cahil cesareti ifadesi Dunning Kruger sendromunun halk arasındaki karşılığıdır. Bir konuda yeterli bilgiye sahip olmayan kişilerin bunun farkında olmadan o işin ehli gibi davranması nedeniyle halk arasında bu şekilde adlandırılır.

Aşırı Özgüven Sendromu Nedir?

Aşırı özgüven sendromu Dunning Kruger sendromunun halk arasındaki karşılıklarından biridir. Aşırı özgüven sendromu olan kişiler yetkinliği olmadığı konularda aşırı özgüven gösterirler.

Aşırı Özgüven Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Aşırı özgüven sendromu yani Dunning Kruger sendromu belirtileri; kişinin düşük yetkinliklerini aşırı abartması, becerisi düşük olan konularda aşırı özgüvenli olması ve eleştiriye açık olmamak gibi davranışlarla görülebilir.