Hikikomori (Evden Çıkamama Hastalığı) Nedir?
Hikikomori; Japonca geri çekilme anlamına gelen “hiki” ve içeride olma anlamına gelen “komori” kelimelerinin birleşiminden oluşan bir sosyal izolasyon durumudur. İlk kez 1998 yılında Japon psikiyatrist Saito Tamaki tarafından ortaya atılan hikikomori terimi, görünürde bir neden olmaksızın aylarca ya da yıllarca ailesinin evinden çıkmayan, işe ya da okula gitmek istemeyen, tüm sosyal ilişkilerden şiddetli şekilde kaçınan ergen ya da genç yetişkinleri tanımlamak için kullanılmaktadır. Hikikomori durumunun arkasında görünürde bir neden olmayabilir ancak, bu davranışların arkasında kişinin sosyal ortamlara girmekten çekinmesine neden olabilecek sosyal baskılar, gelişim bozuklukları ya da psikolojik rahatsızlıklar gibi durumlar olabileceği düşünülmektedir. Hikikomori tam olarak hiçbir ruhsal rahatsızlığın tanımıyla uyuşmadığı için bir hastalık olarak tanımlanmamaktadır.
Hikikomori Neden Olur?
Hikikomori nedenleri arasında yoğun akademik beklentiler, akran baskısı, zorbalık, aile içi çatışmalar veya başarısızlık korkusu gibi sosyal stres faktörleri rol oynayabilir. Bunun yanında gelişimsel farklılıklar, kaygı bozuklukları, depresif belirtiler ya da başka psikolojik rahatsızlıkların da tabloya eşlik etmesi olasıdır. Ancak, bazı durumlarda görünürde hiçbir neden olmadan da kişide sosyal izolasyon görülebilir.
Hikikomori nedenleri arasında aşağıdaki faktörlerin etkili olabileceği düşünülmektedir:
- Aile ve toplum baskısı: Eğitim ve kariyer beklentisinin yüksek olduğu toplumlarda başarısızlık korkusu, ebeveyn talepleri ya da sosyal beklentiler kişiyi etkileyebilir.
- Teknoloji bağımlılığı: Teknoloji bağımlılığı ve özellikle oyun bağımlılığı olan kişiler toplumdan izole olup sanal dünyada vakit geçirmeyi daha konforlu görebilir. Bu durum da kişinin sosyal izolasyona çekilmesini kolaylaştırabilir.
- Travmalar: Çocuklukta yaşanılan travma ve ihmaller de özellikle ergenlik dönemi ile birleşince kişinin sosyal çekilme yaşamasına neden olabilir.
- Diğer ruhsal bozukluklar: Kişi ağır depresyon, sosyal anksiyete, psikotik bozukluk, otizm spektrum bozukluğu veya kişilik bozukluğu gibi nedenlerle sosyal geri çekilme gösterebilir.
Hikikomori Belirtileri Nelerdir?
Hikikomori belirtileri arasında en belirgini kişinin evden ya da odadan çıkmayıp hiç iletişim kurmamasıdır. Günlük sorumluluklarından kaçınmak, işe ya da okula gitmemek de en temel belirtilerdendir
Hikikomori belirtileri aşağıdaki gibidir:
- Evden çıkmamak
- Aile üyeleri de dahil olmak üzere kişiler arası ilişkilerden belirgin bir şekilde kaçınmak.
- Okula gitmek, çalışmak gibi sosyal durumlardan ısrarla kaçmak.
- Odadan yalnızca geceleri, başkaları tarafından fark edilme ihtimalinin düşük olduğu saatlerde çıkmak.
- Zamanın büyük çoğunluğunu internet kullanarak, kitap okuyarak veya video oyunları oynayarak geçirmek.
- Dışarı çıkmak istemeyişini mantıksız veya aşırı bulmaması.
Hikikomori Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
Hikikomori tedavisi; aile terapisi, iletişim stratejilerinde yapılanma ve okul desteği gibi adımları içerebilir. Kişi genellikle evden çıkmayı reddettiği için tedavi planı ev ziyaretleri şeklinde devam edebilir.
- Aile terapisi ve ebeveyn eğitimi: Aile üyelerine terapiler ile azarlama, eleştirme ve emir verme gibi iletişim yöntemlerini bırakmaları gerektiği aktarılır, diyaloğun ve eylemlerin bizzat hasta tarafından başlatılmasının sabırla beklenmesi gerektiği öğretilir.
- Baskısız ev ziyaretleri: Kişinin güvenli alanına saygı duyularak, öğretmenler veya destekleyici profesyoneller tarafından düzenli ev ziyaretleri gerçekleştirilmektedir. Bu ziyaretlerde hiçbir baskı kurulmamalı ve iletişimin yine hasta tarafından başlatılması hedeflenir.
- Kişisel yansıma için zaman tanınması: Sosyal izolasyon sürecindeki kişinin kendi geleceği, beklentileri ve mevcut durumunun sürdürülebilirliği üzerine düşünmesine olanak sağlanmaktadır. Dış baskı tamamen ortadan kaldırıldığında, hastanın kendi isteklerini ifade etme becerisini kendiliğinden geliştirdiği gözlemlenebilir.
- Grup terapileri: Kişinin dış dünyayla temasa geçmeye hazır olduğu aşamalarda, toplum ruh sağlığı merkezlerinde ve ailelerden alınan destekleyici bilgiler ışığında organize edilen grup psikoterapisi seansları uygulanabilir.
Hikikomori (Evden Çıkamama Hastalığı) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Hikikomori Sendromu Nedir?
Hikikomori sendromu, özellikle ergen ve genç yetişkinlik dönemindeki kişilerin çeşitli sebeplerle aylarca ya da yıllarca odasında çıkmadığı bir sosyal izolasyon halidir.
Hikikomori Ne Demek?
Hikikomori, “hiki” ve “komori” Japonca kelimelerden türetilmiş ve sosyal geri çekilme ya da sosyal izolasyon anlamına gelen bir kavramdır.
Hikikomori Önlenebilir mi?
Evet, hikikomori önlenebilir ve tedavi edilebilir. Erken müdahale, destekleyici aile ortamı oluşturma, akran zorbalığıyla mücadele ve profesyonel psikoterapi desteği sağlamak önlemek için faydalı olabilir.
