Alerji Aşısı (İmmünoterapi) Nedir? Alerji Aşısı Nasıl Yapılır?

Alerji Aşısı (İmmünoterapi) Nedir?

Alerji aşısı, bağışıklık sisteminin alerjenlere duyarlılığını azaltmak amacıyla deri altına ya da damara alerji iğnesi olarak uygulanan bir tedavidir. Düzenli olarak yapılan alerji aşısı, uzun vadede alerji şikayetlerini azaltmaya yardımcı olarak hastaların yaşam kalitesini artırabilir.

Alerji aşısı fiyatları tedavi süresi, kullanılan alerjen çeşidi ve uygulama yöntemine göre değişebilir. Maliyet kişiye özel planlandığı için net fiyat bilgisi sağlık kuruluşu tarafından verilir.

Alerji Aşısı Faydaları Nelerdir?

Alerji aşısı, bağışıklık sistemini güçlendirerek uzun vadeli çeşitli korumalar sunar.

• Alerji belirtilerini azaltarak yaşam kalitesini artırır.
• İlaç ihtiyacını azaltır.
• Yeni alerjilerin ve astımın gelişmesini önler.
• Bağışıklık sistemini güçlendirir.

Alerji Belirtilerinde Uzun Süreli Azalma

Alerji aşısı yaptıranlar aşı sayesinde alerji belirtilerinde kalıcı bir azalma yaşayabilirler. Düzenli uygulanan bu tedavi, burun akıntısı, kaşıntı ve hapşırma gibi şikayetlerin uzun vadede kontrol altına alınabilmesini sağlar. 

Ayrıca solunum yolu alerjilerinde yaşanan rahatsızlıklar azalabilir ve hastalar günlük yaşamlarını daha rahat sürdürür. Alerji aşısı sonrası bağışıklık sistemi alerjene karşı daha dengeli tepki vererek belirtilerin tekrarını engeller.

İlaç İhtiyacını Azaltma

Alerji aşısı düzenli uygulandığında alerjiye bağlı semptomları kontrol altına alarak ilaç ihtiyacını azaltır. İmmünoterapiyle burun tıkanıklığı, göz kaşıntısı ve nefes darlığı gibi şikayetler azalır ve hastalar daha az ilaç kullanır. Bu durum hem yan etki riskini düşürür hem de tedavi maliyetlerinde avantaj sağlar. Alerji aşıları uzun vadede ilaç bağımlılığını azaltan etkili bir yöntem olarak tercih edilebilir.

Yeni Alerjilerin ve Astımın Gelişmesini Önleme

Alerji aşıları semptom hafifletmeye ek olarak yeni alerjiler ya da astım gelişimini engelleyebilir. Düzenli uygulanan tedavi, bağışıklık sistemini güçlendirerek alerjik reaksiyonların yayılmasını önler. Böylece, özellikle çocuklarda anafilaksi riski gibi konuların da önüne geçilerek solunum yolları sağlığı korunabilir.

Alerji Aşısı Kimler İçin Uygundur?

Alerji aşısı özellikle mevsimsel alerji, ev tozu akarları, hayvan tüyü gibi alerjenlere karşı hassas olan bireyler için uygundur. Semptomları ilaçla kontrol altına alınamayan ya da ilaç kullanmak istemeyen hastalarda tercih edilebilir. Ayrıca alerjik astımı olan ve yeni alerji gelişimi riski olan bireylerde de fayda sağlayabilir.

Saman nezlesi ya da polen gibi mevsimsel alerjenlere karşı da immünoterapi uygulanabilir. Bu aşılar sayesinde burun akıntısı, hapşırma ve göz kaşıntısı gibi saman nezlesi belirtileri azaltılır. Saman nezlesi aşısı da uzun vadede alerjik reaksiyonların şiddetini hafifleterek yaşam kalitesini artırabilir.

Çocuklarda alerji aşısı da bağışıklık sistemi desteği sağlayarak alerji belirtilerinin azalmasına yardımcı olur. Genellikle 5 yaş ve üzerinde uygulanabilir. Erken dönemde başlanan immünoterapi, ileride astım ve yeni alerji oluşumunu önleme açısından önem taşıyabilir. 

Alerji Aşısı Nasıl Yapılır?

Alerji aşısı, alerji iğnesi ile kolun üst kısmına, deri altına alerjen çözeltileri verilerek uygulanır ve bağışıklık sisteminin tolerans kazanmasını sağlar. Başlangıç dozu düşük tutulur ve zamanla artırılır. Bu süreç, bağışıklık sisteminin yavaşça alerjene alışmasını sağlar. Alerji iğnesi uzman hekim kontrolünde yapılmalı ve olası reaksiyonlar takip edilmelidir. Tedavi süresi genellikle değişkendir ve düzenli takip gerektirir.

Tedavi Öncesi Hazırlık ve Alerji Testleri

Alerji aşısı tedavisi öncesinde, doğru tanı koymak için alerji testleri (Deri prick testi, yama testi, kan testi gibi) yapılır. Bu testler, hastanın hangi alerjenlere karşı duyarlı olduğunu belirlemeye yardımcı olur. 

Test sonuçlarına göre immünoterapi planlanarak hastaya en uygun alerji aşısı seçilir. Tedavi öncesi hazırlık sürecinde hastanın genel sağlık durumu değerlendirilir.

Başlangıç (Birikim) Fazı

Alerji tedavisinde başlangıç ya da birikim fazı (Build-up phase), immünoterapinin ilk aşamasını oluşturur. Bu dönemde hastaya alerjen dozları düşük seviyeden başlayarak kademeli olarak artırılır. Amaç bağışıklık sistemini alerjene alıştırarak yan etki riskini en aza indirmektir. Bu süreç, genellikle haftalar sürer ve düzenli uygulamalarla devam eder.

Devam (İdame) Fazı

Alerji aşısında devam ya da idame fazı (Maintenance phase), birikim fazının ardından gelen ve bağışıklık sisteminin alerjene karşı uzun süreli tolerans geliştirdiği aşamadır. Bu dönemde alerjen dozu sabitlenerek genelde aylık aralıklarla uygulanabilir. İdame fazı, tedavinin etkili olması ve belirtilerin kalıcı olarak azalması için kritik öneme sahiptir.

Tedavi Süresi ve Takip

Tedavi süresi hastanın ihtiyaçları ve alerjene bağlı olarak değişkenlik gösterir. Bu süreç boyunca düzenli doktor kontrolleri yapılır ve tedavinin etkisi değerlendirilir. Tedavi sırasında alerji belirtilerinde azalma gözlenir ve bağışıklık sistemi alerjene karşı daha dirençli hale gelir.

Alerji Aşısı Çeşitleri Nelerdir?

Alerji tedavisi, semptomları hafifletmek ve yaşam kalitesini artırmak için Subkutan ve Sublingual olarak iki çeşitte bulunur:

*Bu tablo Cleveland Clinic’te yer alan açıklamalar referans alınarak oluşturulmuştur.

Cilt Altı Enjeksiyon Aşıları (SCIT)

Cilt altı enjeksiyon aşıları ya da SCIT; alerji immünoterapisinde en yaygın kullanılan yöntemlerden biridir. Alerjenlerin ve İmmünoglobülin E (IgE) gibi bileşenlerin kontrollü dozlarda deri altına enjekte edilmesiyle bağışıklık sistemi alerjene karşı tolerans kazanır. SCIT aşıları ev tozu akarı ve hayvan tüyü gibi solunum yolu alerjenlerine karşı uygulanabilir. 

Dil Altı Damla ve Tablet Aşılar (SLIT)

Dil altı alerji aşısı, alerjik reaksiyonları azaltmak için kullanılan etkili bir immünoterapi şeklidir. Bu aşı, özellikle çocuklar ve iğne korkusu olan yetişkinler için uygundur. 

SLIT, alerjen içerikli damlalar veya tabletler yoluyla dil altına uygulanır ve bağışıklık sistemi yavaş yavaş alerjene alışır. SLIT tedavisi alerjik rinit, alerjik konjonktivit ve kontrol altında olan hafif-orta şiddetli alerjik astım tedavisinde uygulanabilir.

Alerji Aşısı Riskleri ve Yan Etkileri Nelerdir?

Alerji aşısı yan etkileri uygulama sonrasında görülebilir. 

• Enjeksiyon bölgesinde kızarıklık, şişlik ve kaşıntılar: Özellikle SCIT uygulamasında sık görülebilir.
• Ağız veya boğazda kaşıntı, hafif şişlik hissi: SLIT uygulamalarında karşılaşılabilir.
• Hapşırma, burun akıntısı veya tıkanıklık
• Gözlerde sulanma veya kaşıntı
• Hafif yorgunluk ya da baş ağırısı

Risklerin minimize edilmesi için düzenli takip ve acil müdahale olanakları önemlidir. Alerji uzmanı (Alergolog) da hastaların yaşam kalitesini artırmak için kişiye özel çözümler sunar ve tedavi sürecinin güvenli ilerlemesini sağlar. 

Aşı Öncesi ve Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Aşı öncesinde hastanın genel sağlık durumu çeşitli aşamalarla değerlendirilir. 

• Hastanın genel muayenesi ve tetkikler gerçekleştirilir.
• Mevcut ilaç kullanımlarının değerlendirilmesi yapılır.
• Aşı sürecine dair bilgilendirme hastayla paylaşılır.

Tedavi öncesi ağır enfeksiyon veya ciddi hastalıklar varsa uygulama ertelenebilir. Aşı sonrası süreçteki aşamalar da takip ve planlama için önemlidir.

• Aşı uygulaması sonrası olası reaksiyonları fark etmek için hasta gözlem altında tutulur.
• Enjeksiyon bölgesi kontrol edilerek olası rahatsızlıklar incelenir.
• Hasta belirtilerini gün içinde takip eder ve olası ciddi belirtilerde sağlık kuruluşuyla iletişime geçer.
• Doktorun önerdiği ilaçlar varsa düzenli kullanıma devam edilir.
• Aşı sonrası yorgunluk hissedilirse dinlenme yoluyla iyileşme desteklenir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS):

Alerji aşısı için hangi doktora gidilir?

Alerji aşısı için İmmünoloji ve Alerjik hastalıklar bölümüne gidilebilir. Aynı zamanda alerjinin değişken doğası sebebiyle dermatoloji, iç hastalıkları ya da kulak burun boğaz gibi bölümlere de yönlendirmeler yapılabilir.

Alerji aşısı ne kadar süre etkilidir?

Alerji aşısı tedavisinin etkisi genellikle tedavi süresi boyunca ve sonrasında da devam eder. Tedavi tamamlandıktan sonra da koruyuculuk devam edebilir.

Tedavi ne zaman sonuç vermeye başlar?

Alerji aşısı tedavisi genelde ilk yıl içerisinde etkisini gösterebilir. Başlangıç fazındaki doz artışları sonrası semptomlarda azalma hissedilebilir. Ancak tam fayda için genellikle düzenli tedavi gereklidir.

Çocuklara alerji aşısı kaç yaşından itibaren yapılabilir?

Çocuklara alerji aşısı genellikle 5 yaşından itibaren uygulanabilir. Erken yaşta başlayan alerji aşısı, ileride yeni alerji gelişimini ve astım riskini azaltmada etkili olabilir. 

Alerji aşısı kesin çözüm müdür?

Alerji aşısı, alerji semptomlarını uzun vadede azaltan ve bağışıklık sisteminin alerjene karşı tolerans geliştirmesini sağlayan etkili bir tedavidir. Ancak kesin çözüm olarak tanımlanamaz. Bazı durumlarda alerji tekrar edebilir ya da tamamen geçmeyebilir.

SGK veya özel sigortalar alerji aşısını karşılar mı?

SGK ve özel sigortaların alerji aşısı kapsamı sigorta planları ve güncel düzenlemelere göre değişiklik gösterir. Türkiye’de SGK genellikle alerji testlerini ve bazı durumlarda immünoterapiyi sınırlı şartlarda karşılarken özel sigortaların kapsamları poliçeye bağlıdır.

Her alerji türü için aşı tedavisi var mıdır?

Her alerji türü için aşı tedavisi bulunmayabilir. İmmünoterapi özellikle mevsimsel alerjiler, ev tozu, hayvan tüyü gibi solunum yolu alerjilerinde kullanılabilir.

Dil altı aşılar enjeksiyon aşılar kadar etkili midir?

Dil altı aşılar da etkili immünoterapi yöntemleridir, ancak etki şekilleri ve kullanım avantajları farklıdır. Enjeksiyon aşıları daha güçlü ve hızlı etki gösterirken, dil altı aşılar evde uygulanabilmesi ve iğne korkusu olanlar için daha uygun olabilir.

Aşı yapılan gün nelere dikkat etmek gerekir?

Aşı yapılan gün ağır egzersiz yapmaktan, aşırı alkol tüketmekten ve stresli durumlardan kaçınılmalıdır. Ayrıca aşı sonrası en az 30 dakika sağlık merkezinde beklenebilir, böylece olası yan etkiler erken fark edilebilir.

Gıda alerjileri için aşı tedavisi uygulanır mı?

Gıda alerjilerinde en etkili yöntem, alerjen olan yiyeceklerden kaçınmaktır. Gıda alerjileri için şu anda yaygın ve standart bir aşı tedavisi bulunmamaktadır.

Aşı tedavisi sırasında hamile kalınırsa ne olur?

Aşı tedavisi sırasında hamile kalındığında genellikle immünoterapi devam ettirilmez ya da ara verilir. Hamile kalmadan önce veya planlama aşamasında uzman görüşü almak önemlidir.

Alerji aşısı acıtır mı?

Alerji aşısı hafif bir rahatsızlık hissi yaratır fakat ciddi bir acı yaratmaz. Enjeksiyon sırasında ince bir iğne kullanıldığı için batma veya hafif bir sızı olabilir.