Malignite Nedir? Malignite Belirtileri Nelerdir?

Malignite Nedir?

Malignite, hücrelerin kontrolsüz büyüyerek çevre dokulara ve uzak organlara yayılabilen tümörler oluşturmasıdır. Malign hücreler kontrolsüz büyür, bölünür ve çevre dokuları istila ederler. Ayrıca, hasar gördüğünde kendini güvenli biçimde sonlandırmasını sağlayan programlanmış hücre ölümü (apoptoz) sinyallerine yanıt vermez ve böylece yaşamını sürdürürek çoğalmaya devam ederler.

Malign hücrelerde genetik yapı daha kolay bozulur, bu nedenle malign hücrelerde normal hücrelere kıyasla çok daha fazla sayıda genetik değişiklik (mutasyon) bulunabilir. Ayrıca, tek bir tümör içinde bile farklı davranışlara sahip birçok hücre grubu yer alabilir. Malign hücrelerde DNA hasarını onaran bazı koruyucu mekanizmalar da zayıflamış olabilir, bu da hatalı hücrelerin çoğalmasını kolaylaştırır.

Malignite çoğu zaman vücutta fark edilen bir şişlik veya kitle ile anlaşılabilir. Bazı durumlarda ise dışarıdan fark etmek mümkün olmadığından mamografi veya MR gibi görüntüleme yöntemleriyle tespit edilir. Bir tümör saptandığında, bunun kötü huylu mu yoksa iyi huylu mu olduğunu anlamak için mutlaka biyopsi yapılması gerekir. Biyopsi, tümörden alınan küçük bir doku parçasının laboratuvarda detaylı şekilde incelenmesidir.

Eğer tümörün kötü huylu yani malignite olduğu belirlenirse tedavi planlanır. Kanser tedavisinde erken tanı çok önemlidir ve başarı şansını artırır. Tedavi seçenekleri arasında kemoterapi, cerrahi, ışın tedavisi, ısıya dayalı tedaviler ve diğer modern yöntemler bulunur.

Malignite Neden Olur?

Malignite, temel olarak hücrelerin DNA'sında meydana gelen ve hücre büyümesi ile bölünmesini düzenleyen genleri etkileyen mutasyonlar sonucu ortaya çıkar. Bu mutasyonlar, hücre çoğalmasını, onarımını ve ölümünü düzenleyen genlerde ortaya çıkarak hücrenin normal kontrol mekanizmalarını bozar.

Maligniteye sebep olan mutasyonlar aşağıdaki sebeplerden kaynaklanabilir: 

• Çevresel faktörler
• Enfeksiyonlar
• Yaşam tarzı faktörleri
• Genetik faktörler

Çevresel Faktörler

Tütün ürünleri ve UV ışınları (güneş, solaryum) gibi durumlar malignite riskini artıran etkenlerdir. 

Maligniteye neden olabilecek çevresel faktörler şunlardır: 

• Sigara ve tütün ürünleri
• X-ışınları, gama ışınları ve nükleer radyasyon.
• Kimyasal maddeler
• Ultraviyole (UV) ışınları

Enfeksiyonlar

Bazı enfeksiyonlar malignite riskini artırır. Örneğin HPV, özellikle rahim ağzı ve baş-boyun kanserleri ile ilişkilidir. Ayrıca, Hepatit B ve C virüsleri de karaciğer kanserine yol açabilir. Bunun yanı sıra, Helicobacter pylori bakterisi, mide kanseri riskini artıran önemli bir faktördür.

Yaşam Tarzı Faktörleri

Obezite, yanlış beslenme, fiziksel aktivite eksikliği ve alkol kullanımı malignite risk faktörleri arasındadır. Sağlıklı beslenme alışkanlıklarının benimsenmesi, düzenli egzersiz yapılması ve alkol tüketiminin sınırlandırılması malignite riskini azaltmada etkili adımlardır.

• Obezite ve yanlış beslenme: Yüksek yağlı ve düşük lifli diyetler, hormon dengesini bozarak ve inflamasyonu artırarak birçok kanser türünün gelişme riskini yükseltir.
• Fiziksel aktivite eksikliği: Düzenli hareketten yoksun bir yaşam tarzı, metabolizmayı yavaşlatıp bağışıklığı zayıflatarak bazı malignitelerin ortaya çıkma olasılığını artırır.
• Alkol tüketimi: Alkolün vücutta oluşturduğu asetaldehit adlı toksik madde, DNA hasarına neden olarak başta meme, karaciğer ve sindirim sistemi kanserleri olmak üzere birçok malignite riskini artırabilir.

Genetik Faktörler

Malignite, hücrelerin kontrolsüz çoğalmasına neden olan genetik değişikliklerden kaynaklanabilir.

Bu değişiklikler iki şekilde ortaya çıkar:

• Kalıtsal mutasyonlar: Anne veya babadan geçer ve doğuştan vücuttaki tüm hücrelerde bulunur.
• Sonradan edinilmiş mutasyonlar): Çevresel faktörler, yaşlanma, sigara, radyasyon gibi etkilerle yaşam içinde gelişir.

Bu nedenle ailede kanser öyküsü ve kalıtsal gen mutasyonları varsa malignite riski artabilir. 

Malignite Türleri Nelerdir?

Malignite türleri, kaynağını aldıkları hücre tipine ve bulundukları dokuya göre sınıflandırılır.

Solid (Katı) Tümörler

Solid tümörler, vücudun çeşitli organlarında katı kitleler halinde gelişen kanserlerdir. Karsinom ve sarkom olarak iki türde bulunur.

• Karsinomlar: Karsinomlar en yaygın malignite türüdür ve epitelyal hücrelerden köken alırlar. Akciğer, mem, kolon, prostat, deri ve pankreas kanserleri karsinom örnekleridir.
• Sarkomlar: Sarkomlar kemik, kıkırdak, yağ, kas, kan damarları veya diğer bağ veya destek dokularından köken alan malignite türleridir.

Hematolojik Malignite

Hematolojik malignite kan, kemik iliği ve lenfatik sistemden köken alır. Başladıkları yere göre lösemi, lenfoma ve multipl miyelom olarak üç kategoride bulunur.

• Lösemi: Kemik iliğinde başlar ve anormal beyaz kan hücrelerinin aşırı üretimi ile oluşur. Lösemide malign hücreler normal kan hücrelerinin üretimini engeller.
• Lenfoma: Lenfatik sistemde (lenf düğümleri, dalak, timus) başlar ve lenfosit adı verilen bağışıklık hücrelerini etkiler.
• Multipl Miyelom: Kemik iliğindeki plazma hücrelerinden köken alır. Anormal plazma hücreleri birikerek kemik hasarına ve böbrek sorunlarına yol açar. 

Merkezi Sinir Sistemi Maligniteleri

Merkezi sinir sistemi maligniteleri,beyin ve omurilik dokularında başlayan kanserlerdir. Bu malign hücreler yüksek derecede agresif olabilir, hızlı büyüyebilir ve çevre dokulara hızlı şekilde yayılabilir (metastaz).

Özel Hücre Kökenli Maligniteler

Özel hücre kökenli maligniteler, vücudun belirli ve özelleşmiş hücre tiplerinden gelişen kanser türleridir. Bu tümörler klasik karsinom–sarkom sınıflamasına tam olarak girmez çünkü kaynak aldıkları hücreler daha spesifik, fonksiyonel özelliklere sahip hücrelerdir. Bu nedenle “özel hücre kökenli” olarak adlandırılır.

Özel hücre kökenli maligniteler aşağıdaki gibidir:

• Melanom: Derideki melanosit adı verilen pigment üreten hücrelerden köken alan ciddi bir cilt kanseri türüdür.
• Germ hücreli tümörler: Genellikle yumurtalık veya testiste bulunan, ancak vücudun diğer bölgelerinde de ortaya çıkabilen üreme hücrelerinden köken alan tümörlerdir.
• Nöroendokrin tümörler: Hem sinir sistemi hem de endokrin sistem hücre özelliklerine sahip olan nadir tümörlerdir.
• Mezotelyom: Akciğerleri, kalbi veya karın organlarını çevreleyen ince zar olan mezotelyum hücrelerinden köken alan, genellikle asbest maruziyeti ile ilişkili bir kanser türüdür.

Malignite Belirtileri Nelerdir?

Malignite (kötü huylu tümör) belirtileri, kanserin türüne, yerleşimine ve evresine göre değişir; ancak birçok malignite ortak bazı uyarı işaretleri gösterir. Bu belirtiler genellikle sinsi ilerler ve başlangıçta hafif olabilir.

Yaygın malignite belirtileri aşağıdaki gibi olabilir: 

• Açıklanamayan kilo kaybı
• Süreğen yorgunluk
• Geçmeyen ağrı
• Kanamalar
• Kitle veya şişlik ortaya çıkması
• Dışkılama veya idrar alışkanlıklarında belirgin değişiklik
• Yeni başlayan nörolojik bozukluklar

Malignite Nasıl Teşhis Edilir?

Malignite tanısı, hastanın ayrıntılı klinik değerlendirilmesi ile başlar. Bu süreçte kapsamlı bir fizik muayene yapılır ve bireyin tıbbi öyküsü ile ailedeki kanser öyküsü dikkatle incelenir. Ardından, malignite şüphesinin derecesine göre çeşitli laboratuvar, görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi gibi ileri tanısal testlere başvurulur.

Malignite teşhisi için kullanılan yöntemler şunlardır:

• Ultrason, BT, MR gibi görüntüleme testleri
• Kan testi
• Endoskopi
• Biyopsi
• Genetik testler

Malignite Nasıl Tedavi Edilir?

Malignite tedavi yöntemleri arasında en yaygın olanlar kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi işlemlerdir. Ancak malignitenin türü, köken aldığı hücre ve boyutu gibi çeşitli faktörler tedavi yöntemini seçerken belirleyici rol oynar.

Malignite tedavisi aşağıdaki yöntemlerin bir ya da birkaçını içerebilir: 

• Cerrahi yöntemler: Tümör dokusunun çevre sağlıklı sınırlar ile birlikte çıkarılmasını amaçlayan temel tedavi yöntemidir.
• Radyoterapi: Yüksek enerjili ışınlar kullanılarak tümör hücrelerinin hedefli biçimde tahrip edilmesini sağlar.
• Kemoterapi: Kemoterapi, hücrelerinin büyümesini durdurmak veya yok etmek için sistemik olarak uygulanan ilaçları içerir.
• Hedefe yönelik tedavi: Tümördeki spesifik genetik veya moleküler anormalliklere yönelik geliştirilen ilaçlarla seçici tümör baskılanması sağlar.

Malignite Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Intraepitelyal Lezyon veya Malignite Açısından Negatif Ne Demek?

Bu ifade, örneklenen dokuda kanser veya kanser öncüsü hücre değişikliği saptanmadığını gösterir. Sonuç normal kabul edilir ve ek bir patolojik bulguya rastlanmamıştır.

Malignite Negatif Ne Demek?

İncelenen dokuda kötü huylu tümör hücrelerine ait bir kanıt bulunmadığını belirtir. Bu, kanser olmadığını düşündüren olumlu bir bulgudur.

Memede Malignite Ne Demek​?

Memede malignite olması kanser bulguları olduğu anlamına gelir. Bu ifade genellikle tanı koyulan veya güçlü şüphe taşıyan meme kanserini işaret eder.

Primer Malignite Nedir?

Primer malignite, malignitenin başladığı noktayı ifade eder. Metastatik olmayan, primer odak kabul edilen malign oluşumdur.

Malignite Açısından Kuşkulu Bulgular Ne Demek​?

Eğer kanser şüphesi uyandıran bulgular teşhis edildiyse malignite açısından kuşkulu bulgular olarak ifade edilir.

Malignite Lehine Bulgu Saptanmamıştır Ne Demek​?

İncelenen dokuda kanseri destekleyen herhangi bir patolojik bulgu görülmemiştir. Sonuç iyi huylu olarak yorumlanır, malignite şüphesi doğrulanmamıştır.

Malignite Düzeyde Hipermetabolik Lezyon Nedir?

PET/BT gibi görüntüleme yöntemlerinde yüksek metabolik aktivite gösteren ve kanseri düşündüren lezyon anlamına gelir. Bu tür odaklar genellikle ileri incelemeye yönlendirir.