Mongol Lekesi (Moğol Lekesi) Nedir?
Moğol lekesi olarak da bilinen mongol lekesi, bebeklerde bulunan mavi, gri, morumsu ya da mavimsi doğum lekeleridir ve melanosit hücrelerinin derinin alt katmanında kalması nedeniyle oluşur. En çok Asya kökenli kişilerde görüldüğü için öncede Moğol lekesi olarak adlandırılan bu lekeler, herkesi kapsamadığı için tıp literatüründe artık doğumsal dermal melanositoz olarak adlandırılmaktadır. Mongol lekeleri yenidoğan bebeklerde kalça, bel, sırt ve kuyruk sokumu bölgesinde daha sık görülürken nadiren kol ve bacak gibi bölgelerde de görülebilir.
Mongol lekeleri bir doğum kusuru ya da hastalık değildir ve genellikle doğumdan sonra yıllar içinde solarak kaybolması beklenir. Ancak bazı durumlarda hafif lekeler yetişkinlikte de devam edebilir. Lekelerin kızarıklık, kaşıntı ve kabartı gibi belirtiler göstermesi beklenmez ancak görülmesi durumunda doktora başvurmak gerekmektedir. Mongol lekeleri renginden dolayı morluk sanılabilir ancak morluklar zamanla boyut, şekil ve renk değiştirebilirken mongol lekeleri aynı şekilde kalır ve bu yönüyle cilt morluklarından ayırt edilebilir.
Mongol Lekesi (Moğol Lekesi) Neden Olur?
Mongol lekesi, melanin üreten melanositlerin cilt yüzeyine yakın olan epidermise ulaşmak yerine derinin daha alt tabakası olan dermiste kalması nedeniyle oluşur. Normal şartlarda embriyonik gelişim sırasında melanositler epidermise doğru göç eder; ancak bazı durumlarda bu hücrelerin bir bölümü göçünü tamamlayamaz ve dermiste kalır. Dermiste bulunan melanositlerin ürettiği melanin kahverengi tonlarında bir pigment olmasına rağmen, ışığın deri içinde saçılması nedeniyle lekeler cilt yüzeyinden mavi-gri renkte görülebilir. Bu optik görünüm Tyndall etkisiyle ilişkilendirilir. Mongol lekelerinin oluşum mekanizmasının tüm ayrıntıları kesin olarak bilinmemektedir. Lekeler koyu tenli bebeklerde daha sık ve belirgin görülebilir.
Mongol Lekesi (Moğol Lekesi) Kimlerde Görülür?
Mongol lekesi her bebekte görülebilmekle birlikte koyu tenli ve özellikle Asya, Afrika, Amerika yerlisi, Hispanik, Orta Doğu ve Akdeniz kökenli bebeklerde daha sık görülür. Doğu ve Güneydoğu Asya kökenli bebeklerin neredeyse %80'inden fazlasında görülür. Afrika kökenli, Hispanik, yerli Amerikan ve Orta Doğu kökenli bebeklerde de sıklığı oldukça yüksektir. Mongol lekeleri açık tenli bebeklerde daha nadir görülür.
Mongol Lekesi (Moğol Lekesi) Geçer mi?
Mongol lekelerinin büyük bir çoğunluğu herhangi bir tedaviye ihtiyaç duymaksızın, çocuk büyüme sürecine girdiğinde kendiliğinden gerilemeye başlar. Lekeler genellikle 3 ila 5 yaşlarına geldiğinde solmaya başlar ve okul çağına (yaklaşık 7-10 yaş arası) ulaşıldığında tamamen ortadan kaybolur. Çok nadir durumlarda, çok koyu renkli ve geniş yüzeyli lekelerin bazı silik izleri yetişkinlik dönemine kadar kalabilir; ancak bu durum da estetik veya tıbbi açıdan hiçbir risk barındırmaz, cilt kanserine dönüşme riski taşımaz ve zamanla tamamen zararsız bir deri özelliği olarak kalır.
Mongol Lekesi (Moğol Lekesi) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Mavi Doğum Lekesi Nedir?
Mavi doğum lekesi, derinin alt katmanında biriken pigment hücreleri (melanositler) nedeniyle bebeklerin cildinde mavi, gri veya mor tonlarında görülen doğumsal lekelerin halk arasındaki genel tanımıdır. Tıp dilinde bu durum doğumsal dermal melanositoz veya mongol lekesi olarak adlandırılır.
Moğol Lekesi Genetik mi?
Moğol lekesi doğrudan kalıtsal geçişli spesifik bir genetik hastalık olarak kabul edilmez, ancak etnik köken ve ebeveynlerin genetik altyapısı lekenin görülme sıklığını doğrudan belirler. Özellikle koyu tenli topluluklarda genetik yatkınlığa bağlı olarak nesilden nesile çok daha yaygın bir şekilde ortaya çıktığı düşünülmektedir.
Mongol Lekesi ve Zeka Arasında Bir İlişki Var mıdır?
Mongol lekeleri ile zeka, zihinsel gelişim, öğrenme kapasitesi veya herhangi bir nörolojik durum arasında kesinlikle hiçbir bilimsel ilişki bulunmamaktadır. Bu leke yalnızca cildin pigmentasyon özellikleriyle ilgilidir.
Mongol Lekesi Kimlerde Olur?
Mongol lekeleri en sık Asya, Afrika, Orta Doğu, Hispanik ve Akdeniz kökenli koyu tenli bebeklerde görülmektedir. Açık tenli ve Kafkas ırkına mensup bebeklerde ise oldukça nadir olarak gözlemlenir.
Bebeklerde Mongol Lekesi Neden Olur?
Bebeklerde mongol lekesi, anne karnındaki embriyonik gelişim sürecinde melanosit adı verilen melanin üreten hücrelerin derinin en üst katmanına göçünü tamamlayamayarak alt tabakada (dermiste) kalması sonucu oluşur. Dermisteki bu pigmentlerin ışığı yansıtma biçimi ciltte mavi-gri bir görünüm yaratır.
Mongol Lekesi Ne Zaman Geçer?
Mongol lekeleri çoğunlukla tıbbi bir tedaviye gerek kalmaksızın bebek büyüdükçe, genellikle 3 ila 5 yaşları arasında solmaya başlar ve okul çağına doğru kendiliğinden tamamen kaybolur. Nadiren bazı lekelerin çok hafif izleri yetişkinlik dönemine kadar kalabilir.
Mongol Lekesi Sonradan Olur mu?
Mongol lekeleri her zaman doğuştan var olan veya bebeklik döneminin ilk haftalarında belirginleşen doğumsal lezyonlardır, bebeklik dönemi geçtikten sonra sonradan yeni bir mongol lekesi oluşmaz. İlerleyen yaşlarda ortaya çıkan renk değişiklikleri mongol lekesi değil, güneş lekeleri, travmatik morluklar veya diğer edinilmiş deri bulguları olabilir.
