Epidermis Nedir? Epidermis Tabakaları Nelerdir?

Epidermis Nedir?

Epidermis, derinin en dış katmanıdır; su kaybını önler, zararlı maddelere karşı bariyer görevi görür, hücre yenilenmesini sağlar ve melanin üretimiyle cilt rengini belirler. Deri; epidermis, dermis ve hipodermis olarak üç katmandan oluşur, epidermis ise en dış katmanıdır. 

Epidermis bu üç katmandan en ince olanıdır ancak vücudu mikroplara, UV ışınlarına ve kimyasallara karşı koruyan bir bariyer görevi görür. Aynı zamanda, vücudun su kaybetmesini engeller ve vücut sıcaklığını dengede tutar.

Epidermis, genellikle 0,05 mm (göz kapaklarında) ile 1,5 mm (avuç içi ve ayak tabanı) arasında kalınlığa sahiptir. Temel olarak keratinosit adı verilen hücrelerden oluşur. Bu hücreler, cildin yüzeyine doğru ilerledikçe keratin üretir ve sonunda ölerek koruyucu bir tabaka (stratum corneum) oluşturur.

Epidermisin Yapısı Nasıldır?

Epidermis damarsız ama çok hücreli, sıkı yapılı ve vücudu dış etkilerden koruyan bir yapıya sahiptir. Bu tabakada kan damarı yoktur, bu nedenle beslenmesini difüzyon yoluyla dermis tabakasından karşılar. Epidermis, vücudu dışarıdan gelecek zararlardan korumak için keratinosit ağırlıklı hücrelerden oluşur. Bu hücreler, epidermisin alt tabakalarında sürekli yenilenir, yüzeye ulaştıkça sertleşir ve en sonunda koruyucu bir tabaka oluşturur. 

Epidermis yoğun ve boşluksuz hücresel bir yapıdan oluşur ve bu hücreler birbirine çok yakındır. Bu sıkı yapı, su kaybını önler ve mikropların, kimyasalların veya zararlı maddelerin vücuda girmesini engeller.

Epidermiste bulunan diğer hücre türleri şunlardır: 

• Melanositler: Cilde rengini veren melanin pigmentini üretir
• Langerhans hücreleri: Bağışıklık sistemini güçlendirerek cilde yabancı maddelerin girmesini önler
• Merkel hücreleri: Dokunma hissinin algılanmasını sağlar

Epidermis Tabakaları Nelerdir?

En derinden en yüzeye doğru epidermal katmanlar stratum basale, stratum spinosum, stratum granulosum, stratum lucidum ve stratum corneum'dur. Her bir katmanın kendi içinde görevleri ve işlevleri vardır.

Stratum Basale (Stratum Germinativum)

Epidermisin en alt tabakasıdır. Yeni cilt hücreleri bu tabakada üretilir. Ayrıca keratinosit ve melanin üretiminden sorumlu melanositler de bu katmanda bulunur. Stratum basale, cildi korumak ve cilt rengini belirlemekten sorumludur.

Stratum Spinosum

Stratum spinosum bazal katmanın üstündeki katmandır. Bu katmandaki hücreler birbirine diken benzeri uzantılarla tutunur. Stratum spinosum katmanı cilde dayanıklılık kazandırır, cilt bütünlüğünü korur ve içinde bulunan bağışıklık hücreleri cildi mikroplara karşı korur. 

Stratum Granulosum

Hücreler stratum granulosum katmanında keratin üretmeye başlar. Hücrelerin içinde küçük tanecikler (granüller) vardır; bu yapılar cildin su geçirmezliğini sağlar.

Stratum Lucidum

Stratum lucidum, avuç içi ve ayak tabanlarında bulunan ince, şeffaf yapıdır. Cilde ekstra koruma sağlar.

Stratum Corneum

Stratum corneum epidermisin en dış ve görünen katmanıdır. Buradaki hücreler artık ölmüştür ve keratin doludur. Bu ölü hücreler cildin dış koruyucu tabakasını oluşturur. Yani dış etkenlere karşı ilk savunma hattıdır.

Epidermisin Görevleri Nelerdir?

Epidermisin en temel özelliği vücudu koruyan bir bariyer görevi görmesidir. Aynı zamanda enfeksiyonlarla savaşmak, vücudun nem dengesini sağlamak ve D vitamini üretimi gibi birçok görevi de vardır.

Epidermis görevleri aşağıdaki gibidir: 

• Koruyucu bariyer görevi görür
• Bağışıklık savunması yapar
• Vücut ısısını ve su dengesini korur
• D vitamini üretimi yapar
• Duyusal görevleri vardır

Koruyucu Bariyer Görevi

Epidermis vücudu dış etkenlerden korur. Mikropların, güneş ışınlarının, su kaybının ve fiziksel yaralanmaların cilde zarar vermesini önler.

Bağışıklık Savunması

Langerhans hücreleri sayesinde vücuda giren yabancı maddeler ve mikroplar tanınır ve bağışıklık sistemi uyarılır. Bu sayede enfeksiyonlara karşı ilk savunma hattı oluşturulmuş olur.

Vücut Isısı ve Dengesini Korumak

Epidermis, terleme ve buharlaşma dengesini ayarlayarak vücut ısısının sabit kalmasını sağlar. Ayrıca fazla su kaybını da önler. 

D Vitamini Üretimi Yapmak

Epidermiste bulunan keratinositler UV ışığına maruz kaldığında D vitamini üretir. 

Duyusal Görevler

Epidermisteki özel hücreler, dokunma, sıcaklık ve ağrı gibi hislerin algılanmasına yardımcı olur ve çevreyle etkileşimi sağlar.

Epidermis Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Epidermis Ne Demek?

Epidermis, vücudu dış etkenlerden korumak ve nem dengesini sağlamakla görevli cildin en dış tabakasıdır. Melanosit ve keratinosit gibi çok sıkı hücrelerden oluşur, bu sayede cilt bütünlüğü ve sağlığını korur. 

Epidermisin En Alt Katmanı Nedir​?

Epidermisin en alt katmanı Stratum Basale olarak adlandırılır. Cildi korur ve cilt rengini belirleyen melanin pigmentlerini barındırır.

Epidermis Kaç Günde Bir Kendini Yeniler?

Sağlıklı bir insanda epidermis hücrelerinin tam yenilenme süresi yaklaşık 4–8 hafta civarında bir aralıktadır ve yeni hücrelerin oluşup dökülmesine kadar olan süreyi kapsar. Ancak yenilenme sürelerin vücudun bölgelerine, yaşa, cinsiyete ve genetik yapıya göre farklılık gösterir. 

Epidermal Ne Demek?

Epidermal, epidermis tabakası ile ilgili durumları ifade etmek için kullanılan bir kavramdır. Örneğin, epidermis tabakasında yeni hücrelerin oluşması ve yüzeye çıkarak ölmesi süreci epidermal döngü olarak ifade edilir.

Epidermiste Kan Damarı Var mı​?

Hayır, epidermiste kan damarı bulunmaz. Bu nedenle gerekli olan beslenmeyi kılcal damarlar aracılığıyla difüzyon yoluyla dermis tabakasından karşılar.

Stratum Granulosum Nedir​?

Stratum Granulosum, epidermis tabakasının üçüncü katmanıdır. Bu katmanda keratin üretilir ve cildin su geçirmezliği sağlanır.