Ergoterapi Nedir? Ergoterapist Ne İş Yapar?

Ergoterapi Nedir?

Ergoterapi, hareket kısıtlılığı olan kişilerin hayatlarını bağımsız şekilde devam ettirmesini amaçlayan terapi türüdür. Bir ağrı, yaralanma, hastalık, engel gibi durumlarda ortaya çıkan hareket kısıtlıklarına karşı geliştirilen ergoterapi; çocuk, yaşlı ve engelli bireylerde etkili sonuçlar elde edilmesini sağlar. 

Ergoterapide kişilerin ilgi ve ihtiyaçlarına göre günlük aktivitelerin istenilen düzeylere çıkartılmasıyla günlük yaşama dahil olmaları amaçlanır. Ergoterapi uygulanan kişilere belirli cihazlar ve aparatlar yardımıyla ihtiyaçlarını giderebilmeleri imkanı sağlanır. Bu tedavi yönteminde önemli olan şey, kişilerin bağımsızlıklarını kazanırken yemek pişirme, giyinme, yazı yazma veya hobilerini sürdürme gibi anlamlı aktiviteler yapmasıdır. 

Ergoterapi Ne Demek?

Ergoterapi Yunanca çalışmak ve hareket etmek anlamına gelen “Ergo” kelimesinden türemiştir. Ergoterapi, kişinin yaşam kalitesini arttırmak için bir amaç doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini savunur. İnsanları hareket eden ve bir şeyler için uğraşan canlılar olarak görmeye dayanan ergoterapi, 1980’lerde hem terapistler hem de disiplinlerarası birçok bilim insanının katkısıyla geliştirilmiştir.

Ergoterapist Ne İş Yapar?

Ergoterapist, çevreyi, kişilerin kapasitesini ve ihtiyaçlarını göz önüne alarak günlük yaşamda bağımsız olabilmeleri için aktiviteler planlayan sağlık profesyonelidir. Ergoterapistler, ergoterapi bölümü mezunlarıdır.

Ergoterapistin görevleri  şu şekildedir:

• Kişinin günlük yaşam becerilerini geliştirir: Kişinin yemek yemek, giyinmek, banyo yapmak gibi günlük işlerini kendi kendine yapabilmesini amaçlar. Amaç kişinin bağımsız yaşayabilmesini sağlamaktır.
• Fiziksel ve zihinsel kapasiteyi destekler: İnme, travma ya da doğum kaynaklı hastalık geçmişi olan kişilerin fiziksel ve bilişsel becerilerini geliştirmeyi amaçlar.
• Kişinin yaşam alanını düzenler: Hareket kısıtlılığı bulunan kişinin yaşadığı çevreyi düzenler. İşyeri için ergonomik öneriler, eve rampa kurulması gibi önerilerde bulunur. 
• Yardımcı teknoloji ve cihaz kullanımı öğretir: Uzuv ya da işlev kaybı olan kişilere tekerlekli sandalye, yazı tahtası, kavrama kolaylaştırıcı kaşık gibi araçların kullanımını öğretir. 
• Sosyal hayat ve iş hayatına katılmayı destekler: Hareket kısıtlılığı olan kişinin yeniden sosyal hayata ve iş hayatına devam etmesini destekler. İş becerisi eğitimi, grup tedavileri ya da sosyal iletişim gibi desteklerle bireyin aktif yaşama dönmesini amaçlar. 

Ergoterapi Faydaları Nelerdir?

Ergoterapi; okulda, evde, işte, vb. yerlerde nasıl uyum sağlanacağını öğreten bir tedavi şeklidir ve kişinin günlük hayatını desteksiz devam ettirebilmesini amaçlar. İhtiyaç durumunda ergoterapi tedavisi kapsamında yardımcı cihazlar kullanılır. 

Ergoterapi faydaları şunları içerir: 

• Günlük yaşam becerilerini geliştirir
• Özel ihtiyaçlara yönelik destek olur
• Yardımcı cihazların öğrenilmesine ve adaptasyonuna yardımcı olur

Günlük Yaşam Becerilerini Geliştirme

Ergoterapi, kişilerin günlük aktivitelerini bağımsız bir şekilde yerine getirebilmeleri için gerekli becerileri yeniden kazanmalarına yardımcı olur. 

Bu aktiviteler arasında şunlar yer alır:

• Öz bakım: Giyinebilme, yıkanabilme, diş fırçalama ve kendi başına yemek yiyebilme gibi temel ihtiyaçların karşılanması
• Ev içi işler: Çamaşır yıkama, temizlik yapma ve yemek hazırlama gibi ev işlerinin yapılabilmesi
• İş ve meslek hayatı: Ofis işlerini yapabilme veya yaralanma sonrası mesleki becerileri yeniden kazanma
• Sosyal ve boş zaman aktiviteleri: Boş zamanlarını değerlendirebileceği, hobi edinebileceği ve sosyal ortamlara katılabileceği aktiviteleri yapabilme

Özel İhtiyaçlara Yönelik Destek

Ergoterapi, farklı yaş grupları ve özel durumları olan kişiler için kişiselleştirilmiş çözümler sunar.

Kişilere özel çözümler şunları içerebilir: 

• Çocuklarda gelişim: Çocukların okul ve sosyal ortamlara katılımını kolaylaştırır. Oyun oynama, el-göz koordinasyonunu geliştirme, yazma ve bilgisayar kullanma gibi motor becerilerini destekler
• Yaşlılarda bilişsel ve fiziksel destek: İleri yaştaki kişilerin bilişsel ve fiziksel değişikliklere uyum sağlamasına yardımcı olur. Böylece, onların evde güvenle ve bağımsız bir şekilde yaşamalarına katkı sağlar.
• Yaralanma sonrası rehabilitasyon: Yaralanma veya hastalık sonrası iş hayatına dönmek isteyen kişilere, ihtiyaç duydukları becerileri yeniden kazandırmak için destek verir.

Yardımcı Cihaz ve Adaptasyon Danışmanlığı

Ergoterapistler, kişilerin bağımsızlığını artırmak amacıyla yardımcı teknolojiler konusunda da rehberlik ederler. 

Bu destekler şunları içerir:

• Hareketlilik: Tekerlekli sandalyeler, protez veya ortez gibi yardımcı cihazların kullanımı.
• Ev düzenlemeleri: Banyo ekipmanları, mutfak gereçleri veya özel tutacaklar gibi ev ortamını kolaylaştıran adaptasyonlar.
• İletişim: İletişimi kolaylaştıran özel ekipmanların seçimi ve kullanımı.

Bu cihazlar, kişilerin günlük hayattaki kısıtlamalarını azaltarak daha aktif ve bağımsız bir yaşam sürmelerine yardımcı olur.

Ergoterapi Hangi Alanlarda Kullanılır?

Ergoterapi; kişilerin günlük yaşamlarını  bağımsız, üretken ve tatmin edici bir şekilde sürdürebilmelerini destekleyen, bütüncül bir terapi türüdür. Ergoterapi farklı yaş gruplarına ve çeşitli ihtiyaçlara özel olarak şekillendirilebilir. 

Bilişsel Ergoterapi

Bilişsel ergoterapi; dikkat, hafıza, problem çözme, planlama, zaman yönetimi gibi zihinsel süreçlerde yaşanan bozukluklara yönelik bir tedavi planı uygular. Genellikle inme, travmatik beyin hasarı, demans veya dikkat eksikliği gibi rahatsızlıklar yaşayan kişiler için uygulanır. Bilişsel terapinin amacı kişinin bilişsel kapasitesini artırmak ve günlük yaşama uyumunu kolaylaştırmaktır. 

Bilişsel terapi uygulama teknikleri aşağıdaki gibidir: 

• Zihinsel analiz : Günlük aktiviteler adım adım analiz edilir ve unutulan kısımlar tespit edilip yeniden öğretilir.
• Bilgisayar destekli kognitif rehabilitasyon programları: Bazı yazılımlar kullanılarak dikkat ve hafıza egzersizleri yapılır.
• Günlük tutma ve hatırlatma sistemleri: Planlayıcılar, renkli etiketler, alarmlar kullanılarak zaman yönetimi becerileri desteklenir.
• Problem çözme becerisini geliştiren oyunlar: Sudoku, eşleştirme kartları, sıralama oyunları gibi görevlerle problem çözme yetileri çalıştırılır.

Geriatrik Ergoterapi

İleri yaştaki kişilerin günlük yaşam becerilerini sürdürebilmeleri için düşmelerin önlenmesi, kas iskelet sistemi sağlığının korunması ve bilişsel işlevlerin desteklenmesi amacıyla uygulanan ergoterapi alanıdır. Genel olarak Alzheimer, Parkinson, osteoartrit gibi kronik hastalıklarda yaşam kalitesini artırmak için geriatrik ergoterapiye başvurulur. Aynı zamanda çevre düzenlemeleri ve yardımcı cihaz kullanımıyla yaşlı bireyin bağımsızlığı artırılır.

Geriatrik ergoterapi sürecinde kullanılan teknikler şunlardır: 

• Çevresel adaptasyonlar: Evin içinde tutunma barları, kaymaz halılar, ışıklandırma düzenlemeleri yapılır.
• Denge ve mobilite çalışmaları: Sandalyeden kalkma, yürüme sırasında denge koruma gibi hareketler tekrarlanır.
• Bilişsel uyarım terapileri: Hafıza oyunları, nostaljik objelerle yapılan hatırlama çalışmaları gibi etkinlikler uygulanır.
• Aktivite simülasyonları: Yemek hazırlama, alışveriş yapma gibi gerçek hayata dair görevler terapide uygulanarak motor ve zihinsel beceriler desteklenir.

Toplum Temelli Ergoterapi

Bu yaklaşım, kişilerin sadece bireysel değil, sosyal çevresiyle birlikte ele alındığı ve toplum içindeki rolünü desteklemeye odaklanan ergoterapi modelidir. Dezavantajlı gruplar (engelli bireyler, mülteciler, evsizler, yaşlılar) için toplum temelli projeler geliştirilir. Amaç, toplumsal katılımı, bağımsız yaşamı ve sosyal entegrasyonu desteklemektir. Toplum merkezlerinde, STK’larda ve sosyal hizmet kuruluşlarında uygulanabilir.

Toplum temelli ergoterapi şu uygulamaları içerir:

• Grupça beceri geliştirme atölyeleri: Seramik, ahşap işçiliği, takı yapımı gibi aktivitelerle hem sosyal etkileşim hem de motor beceri sağlanır.
• Topluma yeniden uyumlandırma eğitimi: Toplu taşımayı kullanma, kamu hizmetlerinden yararlanma gibi günlük yaşam görevleri öğretilir.
• Yaşam becerileri eğitimi: Para yönetimi, zaman planlama, yemek hazırlama gibi bağımsız yaşamı kolaylaştıran aktiviteler çalışılır.

Pediatrik Ergoterapi

Çocuklarda gelişim bozuklukları, otizm spektrum bozuklukları, dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü, fiziksel veya zihinsel engeller gibi durumlara müdahale eder. Amaç çocuğun okula, aileye ve sosyal çevreye uyumunu kolaylaştırmak ve bağımsız beceriler kazandırmaktır. 

Pediatrik ergoterapi sürecinde uygulanan teknikler şunlardır:

• Duyu bütünleme terapisi: Salıncak, denge tahtası gibi araçlarla çocukların duyusal yanıtları düzenlenir.
• İnce motor beceri çalışmaları: Boncuk dizme, makas kullanma, düğme ilikleme gibi günlük becerilerle el kontrolü geliştirilir.
• Fonksiyonel oyun terapisi: Hedef odaklı oyunlar (örneğin bloklarla kule yapma) ile dikkat, problem çözme ve motor becerileri desteklenir.

Mesleki Ergoterapi

İş kazası, meslek hastalığı ya da psikososyal sorunlar nedeniyle iş hayatından uzak kalan kişilerin yeniden mesleklerine veya uygun işlere dönebilmesini amaçlar. Ergonomik düzenlemeler, iş analizi, stresle başa çıkma becerileri ve kaybolan becerileri yeniden kazandırma programlarıyla kişinin üretkenliğini artırmayı hedefler. Ayrıca işyeri ortamına özel çözümler de geliştirilebilir.

Mesleki ergoterapi şu çalışmaları kapsar: 

• İşyeri ergonomi düzenlemeleri: Masa yüksekliği, ekran konumu, oturma pozisyonu gibi faktörler değerlendirilip düzenleme önerilir.
• İş görevi simülasyonları: Kişinin çalıştığı pozisyona uygun olarak kutulama, klasör düzenleme, üretim hattı görevleri gibi pratik görevler uygulatılır.
• Stresle başa çıkma eğitimleri: Nefes egzersizleri, zaman yönetimi stratejileri ve molalandırma teknikleri öğretilir.
• İş koçluğu: Kişinin iş ortamına yeniden uyumu için gözlem, yönlendirme ve işveren ile işbirliği çalışmaları yapılır.

Ergoterapi ile Fizik Tedavi Arasındaki Farklar

Ergoterapi, Ergoterapi lisans eğitimi almış kişiler tarafından uygulanır. Yani bu tedaviyi uygulayabilmek için Ergoterapi bölümü okumak gerekir. Ergoterapistler olarak da bilinen bu kişiler, kendi içlerinde de farklı alanlarla ilgilenebilirler. 

Örneğin; görme sorunu olan kişiler için daha fazla el terapisine odaklanabilirler veya bazıları konuşma sorunu olan çocuklar için konuşma terapisine yönelirler. Ergoterapi uzmanları genellikle doktorlar, fizyoterapistler, psikologlar ve diğer sağlık çalışanlarıyla birlikte çalışırlar.

Ergoterapi ve fizik tedavi arasındaki farklar şu şekildedir: 

Ergoterapi Kimlere Uygulanır?

Ergoterapi çocuklardan gençlere, orta yaş ve ileri yaştaki yetişkinlere kadar her yaştan ihtiyacı olan kişiye uygulanabilir. Daha çok ergoterapiye ihtiyaç duyulan yetişkin rahatsızlıkları şunlardır:

• Felç
• Artrit
• Kronik ağrı sendromu
• Beyin hasarı
• Görme kaybı
• Omurilik yaralanması
• Eklem sorunları
• Kemik kırılmaları
• Ortopedik sorunlar
• Alzheimer
• Denge problemleri
• Kanser
• Diyabet
• Multipl skleroz (MS)
• Serebral palsi
• Ameliyat sonrası sorunlar
• Travmatik ampütasyon
• Ciddi el yaralanmaları
• Otizm
• Doğumsal hastalıklar
• Çocukluk romatizması (juvenil idiopatik artrit)
• Ciddi yaralanmalar ve yanıklar
• Gelişim bozuklukları
• Spina bfida

Ergoterapi Nasıl Yapılır?

Öncelikle ergoterapistler, kişinin hareketleri nasıl yaptığına bakar ve bunu geliştirmeyi hedefler. Yani kişinin hareketleri daha kolay veya daha az acı verici şekilde yapabilmesini iyileştirmeye çalışır.

İlk görüşmede ihtiyaçlar belirlenir. Daha sonrasında ergoterapi aktivitelerine geçmeden önce ergoterapist, terapiyi alacak kişiyi kendi alanında ziyaret edebilir. Bu birey bir çocuksa ergoterapist okula gidebilir, yaşlı bir kişi için eve ziyaret gerçekleştirebilir. Herhangi bir bastona veya mobilya gibi ürünlere ihtiyaç varsa bunlar giderilir. Günlük işlerin nasıl daha iyi yapılabileceğini söylerler. Ardından bir terapi planı hazırlanır. Motor becerilerin ve el-göz koordinasyonun geliştirilmesi için uygulama yapılır. 

Ergoterapi kapsamında şu iyileştirmeler yapılabilir:

• Yüksek klozetler veya tekerlekli sandalyeler için yardımcı aparatların nasıl kullanılacağı öğrenilebilir.
• Yaşı ileride olan kişilerin evlerinde veya halka açık alanlarda düşmelerini önlemeye yardımcı olunabilir.
• Gömlek iliklemek, ayakkabı bağlamak, duşa girip çıkmak ve bilgisayarda çalışmanın yeni yolları öğrenebilir.
• İlaç ve ev aletlerinin kullanılabilmesi sağlanabilir.
• Felç geçirmiş kişilerin dengelerinin sağlanması, evlerinde yaralanmalarının engellenmesi, kaslarının güçlendirilmesi, hafıza ve konuşmak sorunlarına uyum sağlanması için eğitim verilebilir.
• Davranış bozukluğu olan çocuklarda, örneğin başkalarına vurma gibi, sorunlar giderilebilir.
• El-göz koordinasyonun sağlanması için aktiviteler yapılır.
• Kalemi kavrayabilmek gibi eylemler için motor beceriler üzerine pratik yapılır.

Ergoterapide Kullanılan Yardımcı Cihazlar Nelerdir?

Ergoterapide kullanılan yardımcı cihazlar, kişilerin günlük yaşam aktivitelerini daha bağımsız ve güvenli bir şekilde gerçekleştirmelerini sağlamak amacıyla tercih edilen özel araçlardır. Bu cihazlar; hareket kısıtlılığı, kas güçsüzlüğü, koordinasyon bozukluğu veya bilişsel zorluklar yaşayan kişilerin yaşam kalitesini artırmayı hedefler.

Ergoterapide kullanılan yardımcı cihazlar aşağıdaki gibidir: 

• Tutuş Yardımcıları: Kalem, kaşık veya diş fırçası gibi nesneleri daha kolay kavramayı sağlar.
• Uzatmalı Saplar: Eğilmeden veya uzanmadan eşyaları almak için kullanılır.
• Ayakkabı giyme yardımcıları: Ayakkabı çekeceği gibi uzun saplı aparatlar sayesinde oturur pozisyonda ayakkabı giyilebilir.
• Düğme ilikleme ve fermuar çekme aparatları: Parmak kullanımı kısıtlı kişilerin kıyafet giyme sürecini kolaylaştırır.
• Yemek yeme yardımcıları: Kalınlaştırılmış saplı çatal-bıçak, tabak kenarlıkları ve kaymaz altlıklar yemek yeme sırasında destek sunar.
• Tuvalet ve banyo yardımcıları: Tuvalet yükselticiler, tutunma barları, duş sandalyeleri güvenli kişisel bakım sağlar.
• Yazı yazma ve okuma yardımcıları: Kalem tutma aparatları, eğimli yazı yüzeyleri ve büyüteçli okuma araçları dikkat ve motor beceri desteği sunar.
• Tekerlekli yürüteçler ve bastonlar: Denge ve yürüme desteği sağlayarak hareketliliği artırır.
• Bilişsel destek cihazları: Hatırlatıcı uygulamalar, görsel zamanlayıcılar ve planlayıcılar günlük planlama ve yönelimi kolaylaştırır.
• Duyu bütünleme ekipmanları: Salıncaklar, denge tahtaları, dokunsal toplar duyusal ihtiyaçlara yönelik geliştirilmiştir.
• Splint, protez ve ortezler: Uzuv fonksiyonlarını desteklemek veya korumak amacıyla kişiye özel tasarlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ergoterapi ne iş yapar?

Ergoterapi, bireylerin günlük yaşam aktivitelerine bağımsız katılımını destekler. Fiziksel, zihinsel veya duygusal engelleri olan kişilerin işlevselliğini artırmayı amaçlar.

Ergoterapi seans ücretleri ne kadar?

Ergoterapi seans ücretleri şehir, kurum ve seans süresine göre değişir. Özel merkezlerde fiyatlar daha yüksek olabilir.

Ergoterapi aktiviteleri nelerdir?

Düğme ilikleme, yazı yazma, yemek hazırlama gibi ince motor beceriye dayalı günlük yaşam aktiviteleri içerir. Ayrıca oyun terapileri, dikkat ve koordinasyon çalışmaları da yapılır.

Ergoterapi duyu bütünleme materyalleri nelerdir?

Salıncaklar, top havuzları, dokunsal panolar ve denge tahtaları gibi duyu uyarımı sağlayan araçlardır. Çocukların duyusal sistemlerini düzenlemeye yardımcı olur.

Ergoterapi hangi bölüm bakar?

Ergoterapi hizmeti, üniversitelerin Sağlık Bilimleri Fakültesi'ne bağlı Ergoterapi bölümü tarafından sunulur. Hastanelerde ise fizik tedavi ve rehabilitasyon birimleri içinde yer alabilir.

Ergoterapi aletleri neler?

Denge tahtası, el terapisi topları, kavrama araçları ve koordinasyon geliştirici setler sık kullanılan aletlerdir. Her alet, özel bir beceriyi geliştirmek amacıyla kullanılır.

Ergoterapi nasıl yapılır?

Öncelikle bireyin ihtiyaçları değerlendirilir ve kişiye özel aktiviteler planlanır. Seanslar bire bir uygulamalarla ve terapötik aktivitelerle sürdürülür.

Ergoterapi çalışma alanları neler?

Hastaneler, rehabilitasyon merkezleri, özel eğitim kurumları ve okullar ergoterapistlerin başlıca çalışma alanlarıdır. Ayrıca evde bakım ve toplumsal entegrasyon projelerinde de görev alabilirler.

Ergoterapi ne yapar?

Bireyin yaşam kalitesini artırarak günlük işlevlerini bağımsız şekilde yapabilmesini sağlar. Motor, bilişsel ve duyusal becerileri destekleyici terapiler uygular.