Heimlich Manevrası Nedir?

Heimlich Manevrası Nedir?

Heimlich manevrası, solunum yoluna yabancı cisim kaçan ve nefes alamayan kişilere uygulanan hayati bir ilk yardım tekniğidir. Karın bölgesine yapılan ani ve güçlü baskıyla diyafram yukarı itilir, bu da akciğerlerde basınç oluşturarak tıkanıklığa neden olan nesnenin dışarı atılmasını sağlar. Bilinç kaybı yaşanmadan hızlıca uygulanması hayati önem taşır. Yetişkinlerde, çocuklarda ve bebeklerde farklı şekillerde uygulanabilir. Özellikle boğulma riski taşıyan durumlarda, bu tekniğin bilinmesi ve doğru şekilde uygulanması hayat kurtarıcı olabilir.

Heimlich Manevrası Hangi Durumda Uygulanır?

Heimlich Manevrası Nedir?

Heimlich manevrası, karna bası uygulama yoluyla yabancı bir nesne nedeniyle boğazı veya nefes borusu (trakea) tıkanmış kişinin hava yolunu açmayı hedefleyen bir ilkyardım yöntemidir. Hava yolu tıkanıklığı, ‘tam tıkanma’ ya da ‘kısmi tıkanma’ şeklinde olabilir. Tıkanma sonucu bilinç hızla bozulabilir ve acil müdahale yapılmazsa yaşamsal tehlikelere yol açar. Çoğu zaman hasta ne olduğunu anlatacak, ifade edebilecek durumda değildir. 

Zamanında ve doğru müdahale olmazsa yaşam kurtarılsa bile beyin ve diğer yaşamsal organlara belli bir süre oksijen taşınmaması nedeniyle felç gibi kalıcı bozukluklar görülebilir. Nefes alamama, acı çekerek elleri boyuna götürme, konuşamama ve morarma tam tıkanma belirtileridir. Bu durumda Heimlich manevrası yapılır. 

Kısmi tıkanmada öksürük olur. Nefes alıp konuşmada sorun olmaz. Bu durumda hasta öksürmeye teşvik edilir, öncelikle bulunduğu pozisyonda bırakılır. Solunum ve öksürük zayıflar ya da kaybolursa ve morarma saptanırsa derhal girişimde bulunulmalıdır.

Heimlich Manevrası Hangi Durumlarda Uygulanır?

Heimlich manevrası, soluk borusuna yabancı cisim kaçması sonucu hava yolunun tıkanması durumunda uygulanır. Bu manevra, özellikle ani boğulma belirtileri gösteren kişilere ilk yardım olarak yapılır. Aşağıdaki durumlarda uygulanması gerekir:

• Kişi nefes alamaz hâle geldiyse
• Konuşamıyor veya öksüremiyorsa
• Boğazını tutarak yardım istiyorsa
• Morarma (siyanoz) başladıysa
• Bilinç kaybı gelişiyorsa

Bu belirtiler, tam tıkanıklığı işaret eder ve Heimlich manevrası acilen uygulanmalıdır. Kısmi tıkanıklık yaşayan, yani öksürebilen ya da ses çıkarabilen kişilerde bu manevra yapılmaz; kişinin öksürmeye teşvik edilmesi yeterlidir.

Heimlich Manevrası Kimlere Uygulanır?

Heimlich manevrası, boğulma riski taşıyan ve hava yolunda tam tıkanıklık gelişmiş bireylere yaş grubuna göre farklı tekniklerle uygulanır:

• Yetişkinler ve çocuklar (1 yaş üstü): Ayakta veya oturur pozisyondaki kişiye arkadan sarılarak karına baskı uygulanır.
• Bebekler (1 yaş altı): Sırtına 5 hafif vuru ve ardından göğüs bölgesine 5 itme hareketi uygulanır.
• Hamileler ve obez bireyler: Karından değil, göğüs kafesi üzerinden baskı uygulanmalıdır.
• Bilinçsiz kişiler: Kişi yere yatırılarak göbek ile göğüs arası bölgeye baskı uygulanır. Erişkinlerde CPR (kardiyopulmoner resüsitasyon) ile birlikte değerlendirilmelidir.

Heimlich Manevrası Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Boğulmalarda, 4 dakikadan daha uzun süre beyne oksijen gitmemesi beyin hasarına ve ölüme neden olabilir. Bu nedenle herkesin boğulmalara karşı ilk yardım bilmesi önemlidir. Uzmanlar, boğulmalarda karna baskı uygulanmasını tavsiye eder. 

Tam tıkanmalarda uygulanan Heimlich manevrası, yapılacağı kişinin durumuna göre değişiklik gösterir. Bu kişiler şunlar olabilir:

• Hamile yetişkinler veya bir yaşından küçük bebekler
• Bir yaşından büyük çocuklar ve hamile olmayan yetişkinler
• Kendiniz

İlk yardım uygulanacak kişi kim olursa olsun, Heimlich manevrasından sonra solunum yolunda herhangi bir fiziksel hasar olup olmadığını kontrol etmek için mutlaka tıbbi yardım alınmalıdır. Boğuluyor gibi görünen kişi bilinci açık ve öksürüyorsa, cismi kendi kendine çıkarabilir. Bu durumda Heimlich manevrası uygulanmamalıdır.

Heimlich Manevrası Nasıl Yapılır?

Kişi öksüremiyor, konuşamıyor veya nefes alamıyorsa, özellikle ellerini boğazına götürüp boğulma belirtisi gösteriyorsa, yalnız değilseniz yanınızdaki kişinin tıbbi yardım çağırmasını sağlayın. Yalnızsanız hemen ilk yardıma başlayın:

• Hasta ayakta ya da oturur pozisyondaysa, arkasında durun.
• Hastayı öne eğin.
• Elinizin ayasıyla hastanın sırtına, kürek kemiklerinin arasına, hızlı ve kuvvetli şekilde 5 kez vurun.
• Tıkanıklığın açılıp açılmadığını kontrol edin. Eğer açıldıysa işlemi durdurun.

Tıkanıklık açılmadıysa, aşağıdaki adımlarla Heimlich manevrası uygulayın:

• Hastanın arkasından sarılarak gövdesini kavrayın.
• Bir elinizi yumruk yapın ve başparmağınız içeri gelecek şekilde, göbek deliğinin hemen üstüne yerleştirin.
• Diğer elinizle yumruk yaptığınız eli kavrayarak, içe ve yukarı doğru 5 kez bastırın.
• Cisim dışarı çıkana, kişi nefes alabilene veya öksürebilene kadar işlemi tekrarlayın.
• Hastanın bilinci kapanırsa hemen tıbbi yardım çağırın ve CPR (temel yaşam desteği) uygulamaya başlayın.

Bebeklerde Heimlich Manevrası

Bir yaşından küçük bebeklerde, eğer bebek şiddetli şekilde öksürüyor veya ağlıyorsa, müdahale edilmemelidir. Güçlü öksürük ve ağlama, yabancı cismin hava yolundan dışarı atılmasına yardımcı olabilir.

Bebek güçlü bir şekilde öksürmüyor veya şiddetli bir şekilde ağlamıyorsa, yabancı cisme bağlı hava yolu tıkanıklığını açmak için aşağıdaki ilk yardım yöntemi uygulanmalıdır:

• Bebeği bir kolunuzun üzerine yüzüstü yatırın ve destek için uyluğunuzu veya kucağınızı kullanın.
• Bebeğin göğsünü elinizle, çenesini ise parmaklarınızla kavrayarak başını vücudundan aşağıda olacak şekilde öne eğin.
• Serbest elinizin ayasıyla bebeğin sırtına, kürek kemiklerinin arasına hızlı ve kuvvetli şekilde 5 kez vurun.
• Bebeği diğer kolunuzun üzerine başını destekleyerek sırtüstü çevirin.
• Yabancı cismin çıkıp çıkmadığını kontrol edin.
• Cisim çıkmadıysa, ikinci ve üçüncü parmağınızı kullanarak göğüs kemiğinin alt kısmına, meme uçlarının alt hizasına, 5 kez bası uygulayın. Bası, bebeğin göğsünü derinliğinin üçte biri ile yarısı arasında sıkıştıracak kadar güçlü ve hızlı olmalıdır.
• Yabancı cisim çıkana veya bebek bilinçsiz hale gelene kadar 5 sırt vurması ve 5 göğüs basısı uygulamaya devam edin.
• Bebek bilinçsiz hale gelirse hemen tıbbi yardım çağırın ve CPR (temel yaşam desteği) uygulamaya başlayın.

Çocuklarda Heimlich Manevrası

Çocuklarda Heimlich manevrası, solunum yoluna yabancı cisim kaçması durumunda uygulanan bir ilk yardım tekniğidir. 5 yaşından büyük veya 20 kg üzerindeki çocuklarda yetişkinlere benzer şekilde uygulanır, ancak basınç daha kontrollü olmalıdır.

Çocuk nefes alamıyor, konuşamıyor ve öksüremiyorsa Heimlich manevrası uygulanmalıdır. Ellerini boğazına götürerek boğulma işareti veriyorsa bu durum tam tıkanıklık olduğunu gösterir ve acil müdahale gerektirir. Ancak çocuk güçlü bir şekilde öksürebiliyorsa veya ağlıyorsa, müdahale edilmemelidir. Çünkü güçlü öksürükler yabancı cismin doğal olarak dışarı atılmasına yardımcı olabilir.

Heimlich manevrasını uygulamak için çocuğun arkasına geçerek ona sarılmak gerekir. Bir el yumruk yapılarak göbeğin hemen üstüne, göğüs kemiğinin altına yerleştirilir. Yumruk yapılan el, diğer elle kavranarak içe ve yukarı doğru kuvvetli bir şekilde bastırılır. Bu hareket 5 kez tekrarlanır ve her basıdan sonra yabancı cismin çıkıp çıkmadığı kontrol edilir. Cisim çıkmadıysa manevraya devam edilir.

Eğer çocuk bilincini kaybederse, hemen tıbbi yardım çağrılmalı ve CPR (kalp masajı ve suni solunum) uygulanmalıdır. Heimlich manevrası sonrası, solunum yollarında herhangi bir hasar olup olmadığının kontrol edilmesi için mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Çok güçlü bası yapılmamalıdır, çünkü çocuklarda iç organlara zarar verme riski vardır.

Hamilelerde İlkyardım

Hamile kadınlarda Heimlich manevrası biraz farklı uygulanır. El, göbeğin üstüne değil, göğüs kemiğinin biraz daha yukarısına yerleştirilerek baskı uygulanır. Eğer hamile kişi baygınsa, sırtüstü yatırın ve parmağınızla hava yolunu temizlemeye çalışın. Yabancı cismi çıkaramıyorsanız, hemen CPR (temel yaşam desteği) uygulamaya başlayın.

Kendinize Nasıl İlkyardım Yaparsınız?

Yalnızken boğulma tehlikesi yaşarsanız, hızlı ve doğru müdahale hayatınızı kurtarabilir. Nefes alamıyor, konuşamıyor ve öksüremiyorsanız, şu adımları uygulayarak kendi kendinize Heimlich manevrası yapabilirsiniz:

• Bir elinizin başparmağını midenin üst kısmına, göğüs kemiğinin altına gelecek şekilde yerleştirerek yumruk yapın. 
• Diğer elinizle yumruğunuzu kavrayın ve aynı anda içeri ve yukarı doğru itin. Bu hareketi 5 kez tekrarlayın. 
• Nesne dışarı çıkana ve nefes alıp öksürebilene kadar işlemi sürdürün.
• Ayrıca, üst karnınızı bir masanın köşesine veya bir sandalyenin arkasına yerleştirerek destek alabilir ve güçlü bir şekilde kendinizi öne doğru itebilirsiniz. Bu, yabancı cismin dışarı atılmasına yardımcı olabilir. 
• Eğer yabancı cismi çıkaramazsanız ve bilincinizi kaybedeceğinizi hissediyorsanız, acil tıbbi yardım almalısınız.

Yetişkinlerde Boğulma Nasıl Önlenir?

Yetişkinlerde boğulma, genellikle yemek yerken dikkatsizlik, hızlı yeme veya alkol gibi etkenler nedeniyle meydana gelir. Solunum yoluna kaçan yiyecek veya yabancı cisimler ciddi sağlık riskleri oluşturabilir. Bu durumu önlemek için bazı basit ama etkili önlemler almak önemlidir.

Boğulma riskini azaltmak için şu adımlara dikkat edebilirsiniz:

• Yiyecekleri küçük parçalara ayırın.
• Özellikle takma diş kullanıyorsanız, lokmalarınızı yavaş ve iyice çiğneyin.
• Çiğneme ve yutma esnasında gülmekten ve konuşmaktan kaçının.
• Yemeklerden önce ve yemek sırasında aşırı alkol almamaya özen gösterin.

Bebeklerde ve Çocuklarda Boğulma Nasıl Önlenir?

Yetişkinlerde boğulma, genellikle yemek yerken dikkatsizlik, hızlı yeme veya alkol gibi etkenler nedeniyle meydana gelir. Solunum yoluna kaçan yiyecek veya yabancı cisimler ciddi sağlık riskleri oluşturabilir. Bu durumu önlemek için bazı basit ama etkili önlemler almak önemlidir.

Boğulma riskini azaltmak için şu adımlara dikkat edebilirsiniz:

• Yiyecekleri küçük parçalara ayırın.
• Özellikle takma diş kullanıyorsanız, lokmalarınızı yavaş ve iyice çiğneyin.
• Çiğneme ve yutma esnasında gülmekten ve konuşmaktan kaçının.
• Yemeklerden önce ve yemek sırasında aşırı alkol almamaya özen gösterin.

Heimlich Manevrası ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Heimlich manevrası nedir?

Heimlich manevrası, solunum yolunu tıkayan yabancı cismi çıkarmak için karna ani ve güçlü baskı uygulanarak yapılan bir ilk yardım tekniğidir. Bu manevra, kişinin nefes almasını engelleyen cismi dışarı atmasına yardımcı olur.

Heimlich manevrası yanlış yapılırsa ne olur?

Yanlış uygulama, kaburga kırıkları, iç organ zedelenmeleri gibi ciddi yaralanmalara neden olabilir. Ayrıca tıkanıklığın daha da derinleşmesine yol açarak hayati risk oluşturabilir.

Rentek ve Heimlich manevrası nedir?

Rentek manevrası, boyun ve omurga yaralanması şüphesi olan kişilerin araçtan güvenli çıkarılmasını sağlayan bir tekniktir. Heimlich manevrası ise tam tıkanmalarda solunum yolunu açmak için karna baskı uygulanan bir ilk yardım yöntemidir.

Heimlich manevrası tam tıkanma mı?

Evet, Heimlich manevrası yalnızca tam tıkanma durumlarında uygulanır. Kısmi tıkanmalarda öksürme refleksi korunmuşsa manevra yapılmaz, kişinin kendi kendine cismi çıkarması beklenir.

Hem iç manevrası ne demek?

Böyle bir ifade tıbbi literatürde yer almaz; muhtemelen Heimlich manevrası ifadesinin yanlış telaffuzudur. Doğru terim “Heimlich”tir ve karna uygulanan baskıyla yapılan bir ilk yardım tekniğidir.

Heimlich manevrası ne demek?

Heimlich manevrası, yabancı cisim nedeniyle solunumu tamamen duran kişiye uygulanan hayat kurtarıcı bir ilk yardım yöntemidir. Karın bölgesine uygulanan ani baskıyla cisim dışarı atılmaya çalışılır.

Heimlich manevrası tam tıkanma mı?

Evet, bu manevra sadece tam tıkanma yaşayan bireylerde uygulanır. Kişi ses çıkaramıyor, nefes alamıyor ve bilinci kapanmak üzereyse acil olarak müdahale edilir.

Kişi kendi kendine Heimlich manevrası yapabilir mi?

Evet, kişi kendi kendine Heimlich manevrasını uygulayabilir. Karın bölgesine yumrukla baskı yapabilir ya da sert bir yüzeye (örneğin sandalye) hızlıca bastırarak manevrayı gerçekleştirebilir.

Heimlich manevrası sonrası ne yapılmalı?

Yabancı cisim çıktıktan sonra kişi nefes alabiliyorsa durum gözlemlenir, fakat yine de bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bilinci kapanmışsa, temel yaşam desteğine geçilmelidir.

Heimlich manevrası uygulayan bir ilk yardımcının uygulama sıralaması nasıl olmalıdır?

İlk olarak kişinin gerçekten nefes alamadığından emin olunmalı ve yardım istenmelidir. Ardından kişinin arkasına geçilerek göbek deliği ile göğüs kemiği arasına yumrukla baskı uygulanmalıdır.

Hamilelere Heimlich manevrası nasıl yapılır?

Hamilelerde karın yerine göğüs kemiğinin alt kısmına baskı uygulanarak Heimlich manevrası modifiye şekilde gerçekleştirilir. Böylece bebeğe zarar verme riski azaltılır.