İdrar Retansiyonu Nedir? İdrar Retansiyonu Belirtileri

İdrar Retansiyonu Nedir? İdrar Retansiyonu Belirtileri

İdrar retansiyonu, dolu mesanenin tam olarak boşaltılamaması olarak tanımlanır. Kişinin yaşam kalitesini düşüren çok sayıda komplikasyona yol açabilecek ciddi bir sağlık sorunudur. Erken tanı ve hastanın durumuna uygun tedavi, idrar retansiyonu hastalığında kişinin yaşam standardını korumak için kritik bir öneme sahiptir.

İdrar retansiyonu, akut ve kronik olarak iki türde görülebilir. Akut formda seyreden idrar retansiyonunda acil müdahale gerekirken kronik durum, uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir. Bu nedenle mesane boşaltma güçlüğü yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden bir hekimle görüşmeleri önerilir.

İdrar Retansiyonu Nedir?

İdrar retansiyonu, mesanenin dolu olmasına rağmen idrarın dışarı atılamaması veya yetersiz atılması olarak tanımlanır. İdrarın dışarı hiç atılamadığı durumlarda, kişi sıkışıklık hissi yaşar ancak rahatlayamaz. Akut ve kronik idrar retansiyonu farkı, hastalığın ani gelişmesine veya uzun süredir devam etmesine göre incelenebilir.

Erkeklerde daha sık görülmekle birlikte kadınlarda da ortaya çıkabilen bir sorundur. Özellikle bazı hastalıklar, ileri yaş ve bireyin cerrahi geçmişinin olması, idrar retansiyonu için risk oluşturabilir. Kadınlarda doğum travmaları, pelvik cerrahiler ya da idrar yollarını etkileyebilecek bazı yapısal bozukluklar da bu rahatsızlığı tetikleyebilir.

Akut İdrar Retansiyonu

Akut idrar retansiyonu birden ortaya çıkar ve genellikle şiddetli bir ağrı hissi verir. Bu durumda acil tıbbi müdahale gereklidir. Tedavi edilmediği takdirde ise hızlı bir şekilde komplikasyonlara sebep olabilir. 

Hasta saatlerce mesane boşaltamama kaynaklı olarak artan bir ağırlık hisseder. Alt karın rahatsızlığı ya da bu bölgede ağrı, sonuçlanamayan bir idrara çıkma dürtüsü gibi şikayetleri olabilir.

Kronik İdrar Retansiyonu

Kronik idrar retansiyonu ise bu rahatsızlığın yavaş gelişen formu olarak mesanenin tam boşaltılamaması sonucu idrara çıkma isteğinin sürekli halde görülmesiyle ilgilidir. Uzun süre boyunca kişide herhangi bir belirti görülmeyebilir veya hafif belirtiler olabilir. Ancak zaman içerisinde biriken idrar nedeniyle mesane fonksiyonlarında zayıflama ve enfeksiyon riski gelişebilir.

İdrar Retansiyonunun Belirtileri Nelerdir?

İdrar retansiyonu belirtileri, mesane boşaltım sorunlarının yaşanmasıyla kendini gösterir. İdrar yapmaya başlarken zorlanma, zayıf idrar akışı ve idrarı tam boşaltamama hissi yaygın belirtilerdir. İdrar retansiyonu yaşayan bireylerde karın bölgesinde baskı ve dolgunluk hissi olabilir.

İdrar retansiyonunun sık görülen belirtileri (idrara çıkma güçlüğü, sıkışıklık hissi vb.) kişinin yaşam kalitesini düşürebilir. Bu sorun neticesinde kişide idrar yolu enfeksiyonu geliştiği durumlarda yanma hissi, kötü kokulu idrar ve ateş gibi şikayetler oluşabilir. Bazı hastalarda retansiyona bağlı olarak bel ve kasık ağrıları da ortaya çıkabilir. İdrar retansiyonunda sıklıkla şu belirtiler görülür:

• İdrara çıkmada zorluk
• İdrarı tam boşaltamama hissi
• Sıkışıklık ve rahatsızlık duygusu
• Alt karında şişlik ve ağrı

İdrara Çıkmada Zorluk

Kişi idrar yapmak istemesine rağmen bu eylemi başlatmakta zorluk çeker. Bu durumda genellikle zayıf veya kesik kesik idrar akışı olur. İdrar yapma süresi daha uzundur ve kişi tam olarak rahatlama hissini yaşayamaz.

İdrarı Tam Boşaltamama Hissi

İdrar yapılsa bile mesane dolu hissedilebilir. Bu durum kişinin huzursuz hissetmesine ve tekrar tuvalete gitme dürtüsü yaşamasına sebebiyet verebilir. Zamanla mesane fonksiyonlarında zayıflama görülebilir.

Sıkışıklık ve Rahatsızlık Duygusu

Mesanede idrarın birikmesi nedeniyle baskı oluşur ve sıkışıklık hissi yaşanır. Bazı hastalarda bu his sürekli bir rahatsızlık oluşturabilir. Böyle zamanlarda kişi gündelik yaşamında dikkatini toplamakta güçlük çekebilir.

Alt Karında Şişlik ve Ağrı

Mesane boşaltma güçlüğü nedeniyle karnın alt bölgesinde görünür bir şişlik oluşabilir. Bunun yanında ağrı, hareket kısıtlanması gibi semptomlar yaşanabilir. Akut idrar retansiyonunda şiddetli ağrı zaman acil müdahale gerekir.

İdrar Retansiyonu Neden Olur?

İdrar retansiyonunun başlıca nedenleri (prostat büyümesi, sinir hasarı, ilaç yan etkileri vb.) araştırılırken mekanik ve nörolojik faktörler birlikte dikkate alınır. Bu etkenler detaylı şekilde incelenir. Hastalığa neden olan faktörler şöyle sıralanabilir:

• Erkeklerde prostat büyümesi
• Üriner sistem tıkanıklıkları (mesane taşları vb.)
• Sinir hasarı ve nörolojik bozukluklar
• İlaçların yan etkileri

Erkeklerde Prostat Büyümesi

Erkeklerde iyi huylu prostat büyümesi (BPH), idrar yolunu daralttığı için idrar akışına engel olur. Prostatın mesane çıkışını baskılaması nedeniyle idrar rahat bir şekilde vücuttan dışarı çıkamaz. Orta yaş ve ileri yaştaki erkek bireyler bu durumu daha sık yaşayabilirler.

Üriner Sistem Tıkanıklıkları (Mesane Taşları vb.)

İdrar yolunda fiziksel tıkanıklık oluşması, mesaneden idrar çıkışına engel olabilir. Bunun nedeni mesane taşları, üretranın dar olması ya da tümör gibi yapılar olabilir. Tıkanıklığın ilerlediği vakalarda mesane kasları zorlanır ve idrarda güçlük yaşanır.

Sinir Hasarı ve Nörolojik Bozukluklar

Mesanenin dolmasını ve boşalmasını sağlayan sinirler zarar gördüğünde idrarı kontrol etmek zorlaşır. Parkinson, diyabet, multipl skleroz ve omurilik yaralanmaları gibi hastalıklar mesane boşaltamama problemine sebep olabilir. Bu tür sinir hasarı sonrası mesanenin kontrolü de bozulacağı için nörojenik mesane adı verilen idrar retansiyonu gelişebilir.

İlaçların Yan Etkileri

Bazı ilaçların kullanımı idrar retansiyonuna yol açabilir. Antidepresan, antihistaminik, antikolinerjik ve kas gevşetici türündeki ilaçlar bu durum için risk faktörü oluşturur. Bu ilaçlar mesane kasları üzerinde baskı oluşturması nedeniyle idrarın boşaltımını zorlaştırır.

İdrar Retansiyonu Nasıl Teşhis Edilir?

İdrar retansiyonu teşhisi sırasında ilk adım, detaylı hasta öyküsünü dinlemek ve fiziki muayene yapmaktır. Kişinin şikayetlerinin ne kadar süreyle devam ettiği, kullandığı ilaçlar ve geçirdiği cerrahiler değerlendirmeye alınır. Daha sonra mesane hacmini ölçmek için görüntüleme teknikleri uygulanır.

Fizik Muayene ve Hastanın Öyküsü

Hastalığın tanı süreci, kişinin yaşadığı belirtileri detaylı biçimde anlatması ile başlar. Bu adımda kişinin geçmiş hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve cerrahi geçmişi incelenir. Fiziki muayenede mesanenin doluluğu, hassasiyeti ve şişlik olup olmadığına bakılır.

Ürodinamik Testler

İdrar retansiyonunun tanısında kullanılan testler ve tetkikler sayesinde mesanenin nasıl dolduğu, kasıldığı ve idrarı boşalttığı detaylı şekilde incelenir. Bu testlerle mesane içi basınç, idrar akış hızı ve kasların işlevi ölçülebilir. Özellikle nörojenik sebeplerin incelenmesinde ürodinamik testler oldukça önemlidir.

Ultrason ve Sistoskopi

Ultrasonla mesanede atılamayan idrar miktarı ve mesane duvarı görülebilir. Sistoskopiyle de üretra ve mesane iç yapısı doğrudan incelenir. Anatomik bozuklukların tanısını koymak için ultrason ve sistoskopi yol gösterici rol oynar.

İdrar Retansiyonu Tedavisi

İdrar retansiyonu tedavisi yapılırken altta yatan nedene göre cerrahi ve medikal tedavi yöntemleri gibi farklı seçenekler tercih edilebilir. Prostat büyümesi vakalarında ilaç tedavisi veya cerrahi seçenekler değerlendirilir. Nörolojik nedenlerin varlığında mesane eğitimi, pelvik taban kas egzersizleri tercih edilebilir.

Mesane Kateterizasyonu (Sonda Takılması)

Mesane kateterizasyonu, mesanedeki idrarın dışarı alınması amacıyla uygulanan tıbbi bir yöntemdir. Bu işlemin amacı genellikle hastanın geçici olarak rahatlatılmasıdır. Uygulama sırasında ince bir tüp, üretra aracılığıyla mesaneye yerleştirilir. Böylece mesanede biriken idrar dışarı alındığı için hastanın durumunda belirgin bir konfor hissedilir.

Mesane kateterizasyonu (sonda uygulaması) yöntemi ve kullanımı özellikle akut idrar retansiyonu yaşayan hastalarda tercih edilir. Uzun süreli kullanımda enfeksiyon riskine dikkat edilmesi önerilir. Kalıcı sonda gerektiren durumlarda hastaya detaylı bilgi verilir.

İlaç Tedavileri

İdrar retansiyonunun nedeni saptandıktan sonra bu nedene yönelik bir ilaç tedavisine başlanabilir. Prostat büyümesi kaynaklı retansiyonda idrar akışını daha kolay hale getiren ve prostatı küçültmeye yardımcı ilaç tedavisi uygulanabilir. Nörolojik alt yapısı olan retansiyonda ise mesane kaslarını destekleyici ilaçlar tercih edilir.

Cerrahi Yöntemler

İdrar retansiyonu tedavisi sırasında ilaçların yanıt vermediği ya da ciddi tıkanıklık yaşayan hastalar için cerrahi müdahale uygun olabilir. En sık uygulanan cerrahi işlem, prostat dokusunun çıkarılmasıdır. Bazı durumlarda üretral cerrahi uygulanarak idrar yolundaki darlık açılabilir.

İdrar Retansiyonunun Komplikasyonları Nelerdir?

İdrar retansiyonu tedavi edilmediğinde zamanla daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. İdrar retansiyonunun yol açabileceği sağlık sorunları ve komplikasyonlar mesane kaslarında zayıflama, idrar yolu enfeksiyonları, kanama ve mesane taşı oluşumu gibi sorunlardır.

Sosyal yaşamda bazı zorluklar, depresyon ve cinsel işlev bozuklukları gibi psikolojik etkilerin oluşma ihtimali nedeniyle tedavi sürecinde psikososyal destek sağlanması oldukça önemlidir. İdrar retansiyonu komplikasyonları arasında şunlar sayılabilir:

• Üriner sistem enfeksiyonları
• Mesane hasarı
• Böbrek hasarı ve yetmezliği

Üriner Sistem Enfeksiyonları

Mesanede idrarın birikmesi, bakterilerin üremesi için uygun bir ortam oluşturur. Bu durum da üriner sistem enfeksiyonları açısından risk taşır. Enfeksiyon tedavi edilmediğinde böbreklere geçerek ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Mesane Hasarı

Hastalık nedeniyle mesane duvarının uzun süreli gerilmesi, duvarı zayıflatarak esnekliğin kaybına yol açar. Bu durumda mesanenin kasılma gücü azalır ve idrar yapmak zorlaşır. Zamanla mesane kaslarındaki fonksiyon kaybı kalıcı hale gelebilir.

Böbrek Hasarı ve Yetmezliği

İdrarın mesanede birikmesi ve yukarıya doğru geri kaçması böbreklerin zarar görmesine neden olabilir. Bu durum hidronefroz hastalığına (böbrek pelvisinin genişlemesine) ve böbrek fonksiyonlarının zayıflamasına sebebiyet verebilir. İlerleyen vakalarda kalıcı böbrek yetmezliğinin gelişme riski artar.

İdrar Retansiyonu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

İdrar retansiyonu nedir?

İdrar retansiyonu, mesanede idrar olmasına rağmen dışarı yeterli miktarda idrar atılamaması durumudur. Kişi idrara çıkmak istese de bu durumu tam olarak gerçekleştiremediği için zamanla ciddi sağlık sorunları yaşayabilir.

İdrar retansiyonunun belirtileri nelerdir?

İdrara çıkmakta zorluk, mesanede doluluk hissi, idrarın zayıf akımı ve sık idrara çıkma gibi belirtiler görülebilir. Ayrıca alt karın bölgesinde şişlik ve ağrı hissi de oluşabilir.

Akut idrar retansiyonu ile kronik idrar retansiyonu arasındaki fark nedir?

Akut idrar retansiyonu aniden gelişerek şiddetli ağrıya sebep olur ve acil müdahale edilmesi gerekir. Kronik idrar retansiyonu ise yavaş ilerleyen bir hastalıktır ve uzun sürede belirti verir.

İdrar retansiyonu en sık kimlerde görülür?

İdrar retansiyonu özellikle ileri yaşta prostat büyümesi yaşayan kişilerde daha sık görülür. Sinir sistemi hastalıkları ve pelvik cerrahi geçmişi olan bireylerde de hastalık riski daha fazladır.

İdrar retansiyonunun en yaygın nedeni nedir?

En yaygın nedenlerden biri, iyi huylu prostat büyümesidir. Bu durum idrar yolunu daraltması nedeniyle mesanenin boşaltım yapmasını zorlaştırır.

İdrar retansiyonu tedavi edilmezse ne olur?

Zamanla mesane kasları zayıflar, idrar yolu enfeksiyonu riski artar ve böbrek fonksiyonlarında bozulma meydana gelebilir. Bu komplikasyonlar kalıcı sağlık sorunlarına sebebiyet verebilir.

İdrar retansiyonunda hangi testler yapılır?

En sık kullanılan testler üroflometri, idrar tahlili ve postvoid rezidüel idrar ölçümüdür. Gerekli durumlarda sistoskopi ya da mesane basınç testleri de yapılabilir.

Mesane kateterizasyonu nasıl uygulanır?

İnce bir tüpün üretradan mesaneye yerleştirilmesiyle idrar dışarı aktarılır. Kateterizasyon işleminin hastanın durumuna göre geçici veya kalıcı olarak uygulanması tercih edilebilir.

İdrar retansiyonunun cerrahi tedavisi hangi durumlarda tercih edilir?

İlaç tedavisinin yanıt vermediği hastalarda veya ciddi tıkanıklık yaşayan kişilerde cerrahi alternatifler değerlendirilir. Prostat dokusunun cerrahi işlemle çıkarılması gereken durumlar olabilir.

İdrar retansiyonundan korunmak için ne yapılabilir?

Pelvik kasları güçlendirmek için egzersizler yapmak, düzenli doktor kontrolü yaptırmak ve ilaç kullanımına özen göstermek kişiyi idrar retansiyonundan koruyabilir. Sıvı alımının dengeli olması ve mesane sağlığına dikkat edilmesi de koruyucu olabilir.