Maymun Çiçeği (Mpox) Virüsü Tedavisi Nasıl Yapılır?

Maymun Çiçeği (Mpox) Virüsü Nedir?

Maymun Çiçeği Virüsü, Afrika kıtasında ortaya çıkan ve enfekte olmuş hayvanlardan insanlara geçebilen bir virüs türüdür. 1970’den beri Nijerya, Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti gibi ülkelerde görülen Mpox, 2003 yılında Amerika’da ortaya çıkarak küresel bir salgın olabileceğini göstermiştir. Türkiye’de 2022 yılında yalnız bir kişide rastlanmıştır. 

Maymun çiçeği tanısı PCR testi ile konur. Bu test, hastanın vücudundaki bir veya daha fazla vezikül ya da ülserden alınan viral sürüntü örnekleri üzerinden gerçekleştirilir. Doğru bir tanı için, alınan sürüntülerin uygun şekilde toplanması ve sonrasında viral taşıma ortamına gönderilmesi gereklidir. 

Viral taşıma ortamı, örneklerin laboratuvara güvenli bir şekilde ulaşmasını ve testin doğruluğunu sağlamak için gereklidir. PCR testi, maymun çiçeği virüsünün varlığını kesin olarak belirleyebilen en güvenilir tanı yöntemidir.

Maymun Çiçeği Virüsünde Erken Teşhis ve Tedavinin Önemi

Maymun çiçeği tedavisinin başarı oranı genellikle yüksektir. Çoğu insan, hastalık hafif seyrettiği için tedavi olmaksızın birkaç hafta içinde tamamen iyileşir. Bu durum, genel sağlık durumu iyi olan kişilerde görülür ve ciddi sağlık sorunları nadiren ortaya çıkar.

Ancak tedavi süreci, kişinin bağışıklık sistemi, yaş ve genel sağlık durumu gibi faktörlere bağlı olarak değişebilir. Şiddetli vakalarda, özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde veya altta yatan başka sağlık sorunları olanlarda risk artar ve bu durumda tıbbi müdahale gerekebilir.

Bu nedenle, belirtiler görülmeye başlandığında mutlaka bir sağlık kurumuna başvurulmalıdır ve gerekli tedavi süreci başlatılmalıdır. 

Maymun Çiçeği Virüsü Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Maymun çiçeği tedavisi; antiviral ilaçlar, sağlıklı beslenmek ve bağışıklık güçlendirici takviyeler ile tedavi edilebilir. Ek olarak, Dünya Sağlık Örgüt’nün önerdiği aşılar da hastalığın önlenmesini ve semptomların hafif atlatılmasını sağlar. 

Maymun çiçeği virüsü tedavisi şunları içerir: 

• Maymun çiçeği virüsü aşısı
• Antiviral ilaçlar
• Yaşam tarzı değişiklikleri
• Bağışıklık güçlendirici takviyeler
• Evde izolasyon

Maymun Çiçeği Aşısı

Maymun çiçeği aşısı, Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen MVA-BN veya LC16m8 aşılarıdır. Bu aşılar, virüs bulaşmamış kişileri virüse karşı korur. Maymun çiçeği aşısı, virüse yakalanma ihtimali yüksek olan kişiler için önerilir. 

Risk grubundaki kişiler şunlardır: 

• Sağlık çalışanları
• Enfekte olmuş kişilere temas eden ya da aynı ortamda bulunan kişiler
• Enfekte olmuş bir hayvanla teması bulunan kişiler
• Birden fazla kişiyle cinsel ilişki yaşayan kişiler

Bu kişiler için, temastan sonraki ideal 4 gün içinde 1 doz aşı yapılması önerilir, ancak aşılama 14 gün sonrasına kadar da etkili olabilir.

Sağlık çalışanları için genellikle 2 doz aşı önerilir. Bu, virüse karşı daha güçlü ve uzun süreli bir koruma sağlamak amacıyla yapılır. Aşı, enfeksiyon riskini azaltmada önemli bir rol oynar ve özellikle yüksek risk grubundaki kişiler için kritik bir önlem olarak kabul edilir.

Antiviral İlaçlar

Maymun çiçeği için şu anda onaylanmış bir antiviral tedavi bulunmamaktadır. Ancak, eğer durumunuz ağırsa, doktorunuz bazı antiviral ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçlar aslında diğer viral enfeksiyonlar, özellikle çiçek hastalığı gibi hastalıklar için de onaylanmıştır. Bununla birlikte, bu ilaçların maymun çiçeği hastalığı üzerinde ne kadar etkili olduğu konusunda araştırmalar hala devam etmektedir. Bilim insanları, maymun çiçeği hastalığı tedavisinde bu antiviral ilaçların ne derece başarılı olduğunu belirlemek için daha fazla veriye ihtiyaç duymaktadır.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Yeterli uyku almak, stresten uzak durmak, dengeli ve sağlıklı beslenmek, bol sıvı tüketmek gibi genel sağlık uygulamaları da hastalığın seyrini hafifletmeye yardımcı olabilir. Ancak, bu doğal yöntemlerin kesin bir tedavi sunmadığını unutmamak önemlidir. Maymun çiçeği virüsü gibi ciddi enfeksiyonlar için doktor tavsiyesi almak ve gerekirse antiviral tedavileri değerlendirmek gereklidir. Doğal yöntemler, tıbbi tedavinin yerine geçmemeli, destekleyici bir rol oynamalıdır.

Bağışıklık Sistemini Güçlendiren Takviyeler

Maymun çiçeği virüsü gibi viral enfeksiyonlar için bitkisel tedavi ve doğal yöntemlerin etkisi hakkında kesin bilimsel kanıtlar sınırlıdır. Ancak, bağışıklık sistemini güçlendirmek ve genel sağlık durumunu iyileştirmek için bazı bitkisel ve doğal yöntemler tercih edilebilir. Örneğin, bağışıklık sistemini desteklediği bilinen ekinezya, zerdeçal, zencefil, sarımsak gibi bitkiler, hastalıklarla mücadelede vücuda yardımcı olabilir. Antioksidan özellikleriyle bilinen C vitamini yönünden zengin gıdalar ve bitkiler de bağışıklık sistemini güçlendirmeye katkıda bulunabilir.

Evde Bakım ve İzolasyon 

Maymun çiçeği virüsü enfeksiyonu olan kişilerin evde bakımı ve izolasyonu, hem hastanın iyileşmesini hızlandırmak hem de virüsün yayılmasını önlemek için kritik önem taşır. Evde bakım sürecinde, hasta öncelikle kendini diğer ev sakinlerinden izole etmelidir. Bu, mümkünse ayrı bir odada kalmayı ve ortak alanların kullanımını minimuma indirmeyi içerir. Hasta, başkalarıyla temas ettiğinde maske takmalı ve ellerini sık sık yıkamalıdır.

Hastanın kişisel eşyalarını (havlu, çarşaf, giysi vb.) diğer ev sakinlerinden ayrı tutmak ve bu eşyaların düzenli olarak temizlenmesini sağlamak önemlidir. Ortak yüzeyler, dezenfektanlar ile sık sık temizlenmelidir. Ayrıca, hastanın odasına hava akışını artırmak amacıyla pencereler açılarak düzenli havalandırma yapılabilir.

Evde tedavi sırasında, hasta bol sıvı almalı, dengeli beslenmeye dikkat etmeli ve yeterince dinlenmelidir. Semptomları hafifletmek için ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaçlar doktor önerisi ile kullanılabilir. Cildinde döküntü ve lezyonlar varsa, bunları temiz ve kuru tutmak, kaşıntıyı hafifletmek için soğuk kompres uygulamak faydalı olabilir.

İzolasyon süreci, hastanın belirtilerinin tamamen geçmesi ve iyileştiğinden emin olunana kadar devam etmelidir. Genellikle döküntülerin kabuklanıp iyileşmesi ve yeni bir döküntünün ortaya çıkmaması, bulaşıcılığın azaldığını gösterir. Ancak, izolasyon süresinin ne kadar süreceği konusunda en doğru bilgiyi sağlık uzmanları verebilir. Bu süreçte, sağlık kuruluşlarıyla sürekli iletişimde kalmak ve verilen talimatlara harfiyen uymak önemlidir.

Hastanede Yatış ve Yoğun Bakım Gerektiren Durumlar

Maymun çiçeği hastalığında, ağır vakalar genellikle hastane yatışı gerektirir. Bu tür vakalarda, hastaların yakından izlenmesi ve gerektiğinde yoğun tıbbi müdahaleler uygulanması önemlidir. Ağır vakalar, şiddetli deri lezyonları, solunum problemleri, nörolojik semptomlar gibi belirtiler gösterebilir.

Hastaneye yatırılan hastalar için intravenöz (IV) tedavi, vücut sıvılarının, elektrolitlerin ve gerekli ilaçların doğrudan kan dolaşımına verilmesi amacıyla kullanılır. Bu tedavi, dehidrasyonu önlemek, elektrolit dengesizliklerini düzeltmek ve hastalığın neden olabileceği sorunları yönetmek için gerekir. Ayrıca, hastaların bağışıklık sistemini desteklemek amacıyla gerekli durumlarda destekleyici proteinler de kullanılabilir.

Ağır vakaların tedavisinde, hasta izole edilir ve uygun enfeksiyon kontrol önlemleri alınır. Solunum sıkıntısı çeken hastalar için oksijen tedavisi veya mekanik ventilasyon gibi solunum desteği gerekebilir. Ayrıca, sekonder bakteriyel enfeksiyonların önlenmesi veya tedavisi için antibiyotikler kullanılabilir. Bu tedaviler, hastalığın seyrini iyileştirmek ve sağlık sorunlarını en aza indirmek amacıyla dikkatle yönetilmelidir.

Maymun Çiçeği Virüsünün Sebep Olabileceği Durumlar

Maymun çiçeği, yüz, kol ve bacaklarda kalıcı ve ciddi yara izleri oluşturabilir. Maymun çiçeği, gözlere bulaştığında körlüğe neden olma riski taşır. Ayrıca, maymun çiçeği enfeksiyonu vücudun savunma sistemini zayıflatabileceği için, diğer bakteriyel veya viral enfeksiyonların gelişme olasılığı da artar. Nadir durumlarda ise, maymun çiçeği ölümcül olabilir.

2022 salgınında yayılan ve ‘Clade II’ olarak adlandırılan maymun çiçeği virüsü türü, genellikle ölümcül olmamakla birlikte, yine de dikkatli olunması gereken bir virüstür. 

ABD'de maymun çiçeği vakaları nadir görülmekte olup, virüs yakın temas olmadan insanlar arasında kolayca yayılmamaktadır. Türkiye’de ise Mpox virüsü yalnızca bir kişide görüldü.  Ancak, eğer yeni bir döküntü ya da maymun çiçeği belirtilerinden herhangi birini fark ederseniz, sağlık uzmanınıza başvurmanız gerekir. Erken teşhis ve doğru tedavi ile sağlık sorunları en aza indirilebilir.

Maymun Çiçeği Virüsü Tedavisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Maymun Çiçeği İçin Aşı Var Mı?

Maymun çiçeği virüsü için DSÖ tarafından onaylanmış MVA-BN veya LC16m8 aşıları vardır.

Maymun Çiçeği Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Maymun çiçeği tedavisinin süresi, hastalığın şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. Genellikle hastalık, hafif semptomlarla kendini gösterir ve çoğu insan 2 ila 4 hafta içinde tamamen iyileşir. 

Maymun Çiçeği Tedavisinde Evde Neler Yapılabilir?

Maymun çiçeği tedavisinde evde yapılabilecekler, semptomların hafifletilmesine ve hastalığın yayılmasının önlenmesine odaklanır. Evde bakım sürecinde, hastanın dinlenmesi, bol sıvı tüketmesi ve dengeli beslenmesi gerekir.

Maymun Çiçeği Tedavisi Sürecinde Karantina Gerekli mi?

Evet, maymun çiçeği tedavisi sürecinde karantina gereklidir. Karantina, hastalığın başkalarına bulaşmasını önlemek için kritik bir önlemdir. 

Maymun Çiçeği Tedavisi Sonrası İz Kalır mı?

Maymun çiçeği hastalığında, belirtiler genellikle ciltte kabarık noktalar olarak başlar. Genelde hastalık ilerledikçe bu kabarcıklar kabuklanır ve ardından dökülerek iyileşir ve iz kalmaz. Ancak, bazı durumlarda kalıcı izler oluşabilir.