Parasentez Nedir? Parasentez Nasıl Yapılır?

Parasentez Nedir?

Parasentez, karın boşluğunda biriken anormal seviyedeki sıvının örneklenmesi ya da boşaltılması amacıyla gerçekleştirilir. Sıvı genellikle periton (karın zarı) adı verilen kısmın iç yüzeyinde birikir. Parasentez, tanı koymak için laboratuvar analizine gönderilecek sıvının alınması ya da hastanın karın bölgesindeki basıncın azaltması amacıyla uygulanır.

Hangi Durumlarda Parasentez Gerekir?

Asit birikimi özellikle siroz, maligniteler, kalp yetmezliği ya da enfeksiyöz peritonit gibi hastalıkların sonucu olarak karın boşluğunda sıvı toplanmasıyla oluşur. Bu durum genellikle karın şişliği, gerginlik ve nefes darlığı gibi şikayetlerle kendini gösterebilir. Şüpheli vakalarda sıvının özelliklerini değerlendirmek için tanısal parasentez uygulanabilir.

Parasentez Neden Yapılır?

Parasentez, genellikle karın boşluğundaki sıvının incelenmesi için uygulanır. Tanı ve tedavi amacıyla yapılır; enfeksiyon, kanama, kanser veya karaciğer hastalıkları gibi durumların araştırılmasına yardımcı olur.

Parasentez uygulaması nedenleri arasında şunlar yer alır:

• Tanı amaçlı
• Tedavi amaçlı
• Enfeksiyon tespiti yapılabilmesi için
• Kanamanın araştırılması için
• Kanser tanısında ek veri sunması sebebiyle
• Karaciğer hastalıklarını incelemek için

Bu durumlarda, parasentez işleminin uygunluğuna uzman hekimlerin karar vermesi önemlidir.

Tanısal Parasentez

Tanısal parasentez, karın boşluğunda biriken sıvının nedenini araştırmak için uygulanan girişimsel bir yöntemdir. Özellikle karaciğer hastalığı durumlarında asit gelişimi sık görülür. Bu durumun enfeksiyon ya da malignite kaynaklı olup olmadığını anlamak için asit sıvısı alınması gerekebilir.

Terapötik (Tedavi Edici) Parasentez

Terapötik parasentez karın boşluğunda biriken aşırı sıvının boşaltılarak hastanın semptomlarının hafifletilmesini amaçlar. Bu işlem, özellikle nefes darlığı, karın şişliği ve rahatsızlık gibi şikayetleri azaltmada etkili olabilir.

Özellikle portal hipertansiyon olarak adlandırılan portal ven basıncının artması da asit oluşumunun nedenlerinden biridir. Bu durum şişlik, ağrı ve solunum sıkıntısına yol açabilir.

Parasentez İşlemi Kimlere Uygulanır?

Parasentez işlemi karın boşluğunda sıvı birikimi saptanan ve bu birikimin tanı ya da tedavi açısından değerlendirilmesi gereken hastalara uygulanır. Özellikle siroz, kalp yetmezliği ve enfeksiyöz peritonit durumlarında işlem gerekebilir. Uygulama sırasında karından sıvı alınması hem tanı hem de tedavi için önemlidir.

Parasentez İşlemi Adım Adım Nasıl Yapılır?

Parasentez işlemi, hastanın tıbbi geçmişi değerlendirildikten sonra steril koşullarda gerçekleştirilir. Hasta uygun pozisyona getirilir, karın bölgesi temizlenip lokal anestezi uygulanır. İğneyle sıvı alınır, ardından giriş yeri kapatılarak hasta izlenir.

Parasentez işleminin uygulama adımları şunlardır:

• Hastanın tıbbi geçmişi değerlendirilir.
• Operasyon için gerekli malzemeler steril hale getirilir.
• Hasta uygun konuma getirilir ve giriş yeri belirlenir.
• Uygulama için genellikle göbek hizasının altındaki kısımlar tercih edilebilir.
• Giriş bölgesi temizlenir ve lokal anestezi uygulanır.
• İğne yerleştirilip sıvı alınmaya başlanır.
• Kateter çıkarıldıktan sonra giriş yeri kapatılır.
• İşlem sonrası takip süreci izlenir.

İşlem Öncesi Hazırlık

Parasentez işleminden önce hastanın güvenliği için çeşitli hazırlıklar yapılır. Karaciğer sirozu gibi asit birikimine yol açabilecek hastalıklar değerlendirilir. İşlem bölgesi temizlenir ve enfeksiyon riskini azaltmak amacıyla steril şartlar sağlanır. Ardından hastanın konforunu artırmak için lokal anestezi uygulanır.

Anestezi ve İşlem Aşaması

Parasentez sırasında lokal anestezi uygulanarak karın duvarı uyuşturulur ve hastanın konforu sağlanır. İşlem, steril koşullar altında genellikle ultrason rehberliği ile gerçekleştirilir. 

Bu aşamada sıvının dikkatli şekilde alınması önemlidir. Çünkü sıvı içindeki enfeksiyon belirtileri, özellikle spontan bakteriyel peritonit gibi durumların varlığına işaret edebilir.

İşlem Sonrası Bakım

Parasentez sonrası hastanın durumu yakından izlenir ve olası komplikasyonların önüne geçmek için önlemler alınır. Özellikle büyük miktarda sıvı boşaltılan hastalarda kan dolaşımını desteklemek amacıyla albümin infüzyonu yapılabilir.

Parasentez İşleminin Riskleri Nelerdir?

Parasentez genellikle güvenli bir işlem olsa da bazı riskler barındırır. Bu nedenle gastroenteroloji alanında uzman hekimler tarafından uygulanmalıdır. İşlem sırasında karın duvarında kanama, enfeksiyon ya da bağırsak yaralanması gibi komplikasyonlar gelişebilir.

Alınan Asit Sıvısının Analizi Hangi Bilgileri Verir?

Tanısal parasentez sırasında alınan asit sıvısı, hastalığın nedenini belirlemek için kapsamlı laboratuvar testlerine tabi tutulur. Bu analizler sıvının hücre yapısı, protein ve glukoz düzeyleri, bakteriyel enfeksiyon varlığı ve kanser hücrelerinin tespiti gibi önemli bilgileri sağlar. Böylece asit birikiminin kaynağı netleşir ve siroz, enfeksiyon ya da malignite gibi altta yatan durumlara yönelik tedavi planı oluşturulabilir.

Parasentez Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Terapötik parasentez sonrasında hastaların komplikasyon riskine karşı dikkatli takip edilmesi gerekir. İşlem sonrası karın bölgesinde enfeksiyon, kanama veya sıvı kaçağı gibi sorunlar oluşabilir. Hastanın vital bulguları düzenli izlenmeli ve gerekirse albümin takviyesi gibi destek tedavileri uygulanabilir.

Parasentez Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Parasentez işlemi için hangi bölüme başvurulur?

Parasentez işlemi genellikle gastroenteroloji ya da dahiliye bölümlerinde gerçekleştirilir.

İşlem ne kadar sürer ve ağrılı mıdır?

Parasentez işlemi genellikle 20-45 dakika içinde tamamlanabilir ve lokal anestezi altında yapıldığından ağrı düşük seviyede olur.

Parasentez sonrası hastanede kalmak gerekir mi?

Parasentez sonrası çoğu hasta aynı gün taburcu edilebilir. Büyük hacimli sıvı boşaltımı yapılan veya komplikasyon riski taşıyan hastaların birkaç saat gözlem altında tutulması tercih edilebilir.

Karında tekrar sıvı birikmemesi için ne yapılabilir?

Karında tekrar sıvı birikmesini önlemek için altta yatan hastalığın tedavisi esastır. Özellikle sirozda, sodyum kısıtlaması ve idrar söktürücü ilaçlar kullanılarak sıvı birikimi kontrol altına alınabilir.

Parasentez işlemi ne sıklıkla tekrarlanabilir?

Parasentez işleminin tekrarlanma sıklığı, hastanın durumuna ve sıvı birikiminin şiddetine bağlıdır. Özellikle siroz gibi kronik hastalıklarda, asit birikimi tekrar ediyorsa işlem haftalar içinde birkaç kez uygulanabilir.

Asit sıvısı neden birikir?

Karın boşluğunda sıvı birikimi, yani asit çeşitli nedenlerle ortaya çıkar. En yaygın sebep, karaciğerin ileri derecede hasar görmesi sonucu gelişen karaciğer sirozudur.

İşlem öncesi aç kalmak gerekir mi?

Parasentez işlemi öncesinde genellikle aç kalmaya gerek yoktur. İşlem lokal anestezi altında yapıldığı için hastalar normal şekilde beslenebilir.

Parasentez sonrası normal hayata ne zaman dönülür?

Parasentez sonrası çoğu hasta kısa sürede normal günlük aktivitelerine dönebilir. İşlem genellikle minimal invaziv ve lokal anestezi ile yapıldığı için iyileşme süreci hızlı olabilir.

Spontan bakteriyel peritonit (SBP) nedir?

Spontan bakteriyel peritonit, karın boşluğundaki sıvının enfekte olmasıyla gelişen ve özellikle karaciğer sirozu hastalarında sık görülen ciddi bir enfeksiyondur.

İşlem sırasında ultrason kullanılması neden önemlidir?

Parasentez sırasında ultrason rehberliği, işlemin güvenliğini ve etkinliğini artırır. Ultrason, karın boşluğunda sıvının yam yerini ve miktarını kesin olarak belirleyerek iğnenin doğru noktadan girişini sağlar.

Parasentez ile ne kadar sıvı boşaltılabilir?

Parasentez sırasında boşaltılabilecek sıvı miktarı hastanın genel durumu ve sıvı birikiminin büyüklüğüne bağlıdır. Genellikle birkaç litre sıvı tek seansta alınabilir.

Parasentez işlemi sonrası banyo yapılabilir mi?

İşlem sonrası karın duvarında küçük bir giriş yeri olduğundan enfeksiyon riskini azaltmak için ilk 24 saat içinde bölgeye doğrudan su teması ve ovma yapılmamalıdır.