Parenteral Ne Demek? Parenteral Beslenme Nedir?

Parenteral Ne Demek?

Parenteral, ilaçların veya besinlerin sindirim sistemi dışında, doğrudan vücuda verilmesi anlamına gelen tıbbi bir terimdir. Kelime kökeni Latince “para” (yan) + “enteron” (bağırsak) sözcüklerinden gelir ve bağırsak dışı demektir.

Parenteral Beslenme Nedir?

Parenteral beslenme, sindirim sistemini kullanamayan kişilerin damar yoluyla beslendiği bir beslenme türüdür. Parenteral beslenme tüm besinlerin damardan verilmesi ya da sindirim sisteminin sindirebileceği besinlerin ağızdan tüketilip geri kalanların damardan verilmesi şeklinde olabilir.

Parenteral beslenmede yiyecekler tüm sindirim sistemini atlar ve besin maddeleri doğrudan damar yoluyla kana verilir. Bu sayede ağızdan beslenme olmadan vücudu enerji, protein, vitamin ve mineral ihtiyacı karşılanır. Sindirimin mümkün olmadığı, ağızdan beslenmenin riskli olduğu ya da bağırsakların çalışmadığı durumlarda kullanılan parenteral beslenme sayesinde kişinin yaşamsal fonksiyonları sürdürülür. 

Parenteral Beslenme Hangi Durumlarda Kullanılır?

Parenteral beslenme, sindirim sisteminin çalışmadığı veya yeterli besin emiliminin sağlanamadığı durumlarda tercih edilir. Aynı zamanda, ağızdan beslenmesi riskli olan hastalarda da parenteral beslenme kullanılır. 

Parenteral beslenmenin kullanıldığı durumlar şunlardır:

• Bağırsak tıkanıklıkları
• Bağırsak hastalıkları
• İleri seviye pankreatit
• Bağırsak ameliyatları sonrası
• Şiddetli kusma ve ishal
• Yoğun bakım hastaları
• Kanser tedavisi gören hastalar

Bağırsak Tıkanıklıkları

Bağırsaklardaki tıkanıklardan kaynaklı gıda geçişi imkansız hale gelebilir ve hasta ağızdan hiçbir gıda alamaz, kusma ve şişkinlik meydana gelir. Parenteral beslenme, hastanın enerji, sıvı ve elektrolit dengesinin damar yoluyla sağlanmasına olanak tanır.

Bağırsak hastalıkları

Bağırsak hastalıkları besinlerin emilimini engelleyebilir. Bu hastalarda ağızdan alınan besinler yeterince emilemez ve dokuların daha fazla zarar görmesine neden olur. Parenteral beslenme ile vücudun ihtiyacı olan protein, vitamin, mineral ve kalori damar yoluyla karşılanır.

Ağır Pankreatit

Pankreasın iltihaplandığı pankreatit durumunda,  ağızdan beslenme pankreası uyararak enzim üretimini artırır ve dokuların daha fazla zarar görmesine sebep olur. Parenteral beslenme, pankreasın dinlenmesine ve iyileşmesine yardımcı olur.

Bağırsak Ameliyatları Sonrası

Ameliyatlardan sonra bağırsakların normal çalışması zaman alabilir. Erken dönemde ağızdan veya tüple beslenme karın ağrısı, şişkinlik veya dikişlerde sızıntıya yol açabilir. Bu nedenle geçici olarak parenteral beslenme uygulanarak hastanın iyileşme sürecinde gerekli enerji ve besin desteği sağlanır.

Şiddetli Kusma veya İshal

Uzun süren kusma ya da ishal sonucu sıvı ve elektrolit kaybı artar, ağızdan beslenme mümkün olmaz. Parenteral beslenme sıvı, elektrolit ve enerji dengesini damar yoluyla sağlayarak vücudu dehidratasyondan korur.

Yoğun Bakım Hastaları

Bilinç kaybı, solunum cihazına bağlılık, ciddi travma veya çoklu organ yetmezliği gibi durumlarda hastalar ağızdan ya da tüple beslenemez. Parenteral beslenme, bu hastaların yaşamsal fonksiyonlarını sürdürebilmeleri için gerekli besin maddelerini sağlar.

Kanser Tedavisi Gören Hastalar

Kemoterapi veya radyoterapi, ağız mukozasında yaralar ve mide-bağırsak sisteminde hasar oluşturarak beslenmeyi zorlaştırabilir. Bu hastalarda parenteral beslenme, tedavi süresince yeterli kalori, protein ve vitamin alımını sağlayarak vücut direncinin korunmasına yardımcı olur.

Parenteral Beslenme Nasıl Uygulanır?

Parenteral beslenmede besinler damar yoluyla vücuda verilir. Bunun için öncelikle IV kateter adı verilen ince bir tüp yerleştirilir. İşlem öncesinde bölge temizlenir, steril hale getirilir ve ağrı hissedilmemesi için lokal anestezi uygulanır. Kateter damar içine dikkatle yerleştirilir ve gerekirse ultrason veya röntgen ile doğru pozisyonda olduğu kontrol edilir. Kateterin ucu, beslenme solüsyonunun bulunduğu serum torbasına bağlanır. Bu sıvı genellikle 10–12 saat içinde, çoğu zaman gece boyunca yavaş şekilde vücuda verilir. Parenteral beslenme hastanede veya evde yapılabilir.

Parenteral beslenmede enfeksiyon riskini önlemek için hijyen kurallarına dikkat edilmesi gerekir. Kateterin çevresindeki pansuman haftada bir, bağlantı tüpü ise her gün değiştirilmelidir. Parenteral beslenme sırasında sağlık ekipleri hastanın yakınlarına gerekli bilgilendirmeleri yapar. 

Parenteral Beslenme Yöntemleri Nelerdir?

Parenteral beslenme, kullanılma amacına göre total ve parsiyel olarak ikiye ayrılır. Beslenmenin ağızdan yapılabildiği ancan yetersiz olduğu durumlarda vücudun ihtiyacı olan besin kaynaklarını sağlamak için parsiyel parenteral beslenme uygulanır. Eğer ağız yoluyla beslenmek mümkün değilse tüm besin kaynaklarının damardan verildiği total parenteral beslenme uygulanır.

Parenteral Beslenme Faydaları Nelerdir?

Parenteral beslenmenin en önemli faydası, ağızdan beslenmenin imkansız olduğu ya da yetersiz beslenme durumlarında vücudun ihtiyacı olan besinleri sağlamasıdır. Bu sayede özellikle cerrahi işlemler sonrası ve sindirim sistemi hastalıklarında vücudun iyileşmesini destekler. 

Parenteral beslenmenin faydaları şu şekildedir: 

• Sindirim sistemine dinlenme imkanı tanır
• Beslenme yetersizliğini önler
• Uzun süreli hastalıklarda vücudun güç kaybetmesini önler
• Beslenme desteği sağlar

Parenteral Beslenme Zararları Var mı? 

Parenteral beslenme, kateterin takıldığı yerde enfeksiyon oluşması, damar tıkanması gibi çeşitli risk ve yan etkiler taşır. Bu nedenle işlem mutlaka doktor gözetiminde ve deneyimli sağlık personeli tarafından yapılmalıdır.

• Enfeksiyon riski: Kateterin yerleştirildiği bölge mikroorganizmalara açık hale gelebilir. Bu nedenle uygulama sırasında steril koşulların korunması çok önemlidir.
• Damar tıkanıklığı (pıhtı): Kateterin bulunduğu damarda zamanla pıhtı gelişebilir.
• Karaciğer fonksiyon bozuklukları: Uzun süreli parenteral beslenme karaciğerde geçici yüklenmeye yol açabilir.
• Metabolik dengesizlikler: Kan şekeri, sodyum, potasyum veya magnezyum gibi değerlerde değişiklikler olabilir.

Parenteral Beslenme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Parenteral Nedir?

Parenteral, sindirim sistemini devre dışı bırakarak damardan yapılan beslenme çeşididir. Besin emilimi yapamayan, azğıdan beslenmesi mümkün olmayan ya da bağırsak hastalıkları olan hastalarda kullanılır. 

Parenteral Yol Nedir​?

Parenteral yol, parenteral beslenmenin uygulama şekillerine verilen isimdir. Parenteral beslenme doğrudan damara, deri altına, kas içine ya da derinin üst tabakasına olmak üzere 4 yolla uygulanabilir.

Total Parenteral Beslenme Nedir?

Total parenteral beslenme, ağızdan beslenmesi mümkün olmayan hastaların damar yoluyla beslenmesi yöntemidir. Bu hastalar vücudun ihtiyaç duyduğu besin kaynaklarını yalnızca damar yoluyla alabilirler.

Parenteral Tedavi Nedir?

Parenteral tedavi, besin tüketimi yapabilen ama yetersiz beslenen kişilerin ihtiyaç duyduğu besin içeriklerinin damar yoluyla verilmesi işlemidir. Bu sayede vücudun ihtiyaç duyduğu vitamin, mineral, protein gibi bileşenler sağlanır ve vücudun güç kazanması desteklenir.