PIPAC Tedavisi Nedir? PIPAC Tedavisi Nasıl Uygulanır?

PIPAC (Basınçlı Karın İçi Aerosol Kemoterapi) Nedir?

PIPAC (Basınçlı Karın İçi Aerosol Kemoterapi) özellikle karın zarı kanserlerinin tedavilerinde uygulanan minimal invaziv bir tedavi yöntemidir. Karın boşluğuna laparoskopik cerrahi yoluyla ince sprey şeklinde uygulanır. Kemoterapi ilaçları gaz halindeki mikro parçacıklar olarak püskürtülür.

Yüksek basınç, ilacın periton, yani karın zarına nüfuz etmesini kolaylaştırır. Aerosol  formu sayesinde kıvrımlı ve ulaşılması zor bölgeler dahil tüm yüzeylere eşit şekilde dağılır. Hasta tedavi sırasında daha az ağrı hisseder.

PIPAC ile HIPEC ve Sistemik Kemoterapi Arasındaki Farklar

PIPAC, HIPEC ve sistemik kemoterapi, kanser tedavilerinde kullanılan farklı yöntemlerdir. Her yöntemin kendine özgü uygulama şekilleri bulunur.

PIPAC ve HIPEC Karşılaştırması

PIPAC ve HIPEC tedavileri arasındaki en belirgin fark sıcak kemoterapinin cerrahi yoluyla çıkarılabilir tümörlere, basınçlı kemoterapinin ise cerrahi ile çıkarılamayacak tümörlerin varlığında uygulanmasıdır.

PIPAC ve HIPEC tedavilerinin farklarını aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz.

*Tablodaki bilgiler Mayo Clinic ve Ivoqa Viamed’in kılavuzlarından yararlanarak oluşturulmuştur.

PIPAC ve Geleneksel Sistemik Kemoterapi Karşılaştırması

Sistemik kemoterapi yönteminde kanser hücrelerini yok etmek veya büyümelerini yavaşlatmak amacıyla kullanılan ilaçlar damar yolundan ya da ağızdan verilir. İlaçlar kan dolaşımına karışarak vücudun bütün bölgelerine ulaşabilir. Genellikle kürler halinde uygulanır.

PIPAC uygulamasında ise düşük dozla yüksek lokal etkiyi amaçlanır. Sistemik kemoterapi vücudun tamamı üzerinde tesirli olurken PIPAC karın zarıyla sınırlıdır. Sistemik yayılım az olduğu için yan etkiler daha hafif olabilir.

PIPAC Tedavisi Hangi Kanser Türlerinde Kullanılır?

PIPAC tedavisi karın zarı kanseri başta olmak üzere periton bölgesinde yayılım gösteren kanser türlerinde kullanılır.

• Mide kanseri
• Yumurtalık (over) kanseri
• Kalın bağırsak (kolon) kanseri
• Diğer peritoneal yüzey maligniteleri

Mide Kanseri

Mide kanseri, karın zarına yayılma eğilimi yüksek hastalık türlerinden biridir. PIPAC, peritoneal metastaz gelişen mide kanseri vakalarında uzman doktor görüşü doğrultusunda uygulanabilir. Tedavinin amacı karnın içindeki sıvı birikimini azaltarak hastanın yaşam kalitesini artırmaktır.

Yumurtalık (Over) Kanseri

Yumurtalık kanseri peritona sıklıkla metastaz yapar. PIPAC, platin dirençli veya çoklu tedavi görmüş yumurtalık (over) kanseri vakalarında alternatif olarak düşünülebilir. Tedavide hastalığın ilerlemesini kontrol altına almak ve semptomları hafifletmek amaçlanır.

Kalın Bağırsak (Kolon) Kanseri

Kolon kanseri de karın zarına yayılabilir. PIPAC tedavisi, HIPEC uygulanamayan durumlarda tercih edilebilir. Metastazın peritonla sınırlı olduğu durumlarda hastalığın ilerlemesini engellemek amacıyla kullanılabilir.

Diğer Peritoneal Yüzey Maligniteleri

PIPAC temel olarak peritoneal karsinomatozis, yani kanser hücrelerinin karın zarının yüzeyine yayılması durumunda kullanılır.

• Pankreas Kanseri: Peritona metastaz yapması halinde lokal kontrol sağlamak için düşünülebilir.
• Mezotelyoma: Karın zarına etkisi nadir görülen agresif bir kanser çeşididir. PIPAC yenilikçi bir yöntem olarak tercih edilebilir.
• Apandiks Kanseri: Karın içinde jel benzeri bir madde birikmesiyle karakterize olan hastalığın tedavisinde uygulanabilir.

PIPAC Tedavisi Kimler için Uygundur?

Cerrahi onkoloji alanında uygulanan bir tedavi yöntemi olan PIPAC belirli durumlardaki hastalar için uygundur. Tedavinin kullanılma kararı uzman doktorlar tarafından alınır.

• Sistemik Kemoterapiye Dirençli Olanlar: Geleneksel kemoterapiye yanıt vermeyen ya da tedaviye rağmen hastalığı ilerleyen kişilere uygulanabilir.
• Karın İçi Sıvı Birikimi Yaşayanlar: Periton bölgesinde asit birikimi oluşanlar üzerinde kullanılabilir.
• HIPEC Uygulanamayan Hastalar: Sıcak kemoterapi uygulanamayan veya kapsamlı bir cerrahi gerektirmeyen hastalar için alternatif olarak düşünülebilir.
• Büyük Ameliyata Uygun Olmayanlar: Sağlık durumu, yaşı veya hastalığın yayılma hızı sebebiyle riskli operasyonlara dayanamayacak hastalar minimal invaziv bir yöntem olan PIPAC’ten yararlanabilirler.
• Yaşam Kalitesini Artırmak İsteyenler: Hastalığın tamamen iyileşmesi mümkün olmayan durumlarda semptomları hafifleterek yaşam kalitesini artırmak amacıyla kullanılabilir.

PIPAC Prosedürü Adım Adım Nasıl Uygulanır?

PIPAC prosedürü titizlikle planlanır ve uygulanır. İşlem laparoskopi yoluyla gerçekleştirilir. Hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak bazen kısa süreli yatış gerektirebilir.

Ameliyat Öncesi Hazırlık

Uygulama öncesinde hastanın durumu değerlendirilir. Kan testlerinin yanı sıra bilgisayarlı tomografi ve MR gibi görüntüleme teknikleri yoluyla tümörün oluşumu, boyutu ve konumu belirlenir. Hasta ve yakınları prosedürün detayları hakkında bilgilendirilir.

Laparoskopik Yaklaşım

Laparoskopik kemoterapi yöntemi olan PIPAC genel anestezi altında yapılır. Karın duvarına yapılan küçük kesilerin içinden laporaskop cihazı yardımıyla peritona girilir. Bu sayede tümör yayılımı doğru şekilde gözlemlenirken tedavi uygulanacak alan belirlenir.

Aerosol Kemoterapinin Uygulanması

PIPAC prosedüründe kemoterapi ilaçları aerosol formunda bulunur. Mikro enjeksiyon pompasıyla ilaç, yüksek basınç altında ilgili bölgeye püskürtülür. Basınç sayesinde tüm periton yüzeyine homojen olarak dağılır.

İşlemin Tamamlanması

Kemoterapi ilacı belirlenen süre boyunca karın içinde tutulur, ardından tahliye edilir. Laparoskopi aletleri çıkarılır ve kesiler kapatılır. Hasta sıklıkla kısa sürede günlük yaşamına dönebilir.

PIPAC Tedavisinin Faydaları Nelerdir?

PIPAC tedavisi kanserli hücrelere karşı verilen savaşta çeşitli faydalar sunar. 

• Palyatif Tedavi: İleri evrelerde veya cerrahi olarak çıkarılamayan tümörlerde yaşam kalitesini bozan belirtileri hafifletebilir.
• Doğrudan Hedef Bölgeyle Temas: İlaç aerosol formunda verildiği için kemoterapi ajanı hedef alanda yüksek konsantrasyona ulaşabilir.
• Azalmış Sistemik Yan Etkiler: İlacın büyük kısmı lokal bölgede kaldığından sistemik yan etkiler (mide bulantısı, kusma, saç dökülmesi, yorgunluk ve kan değerlerinde düşüş gibi) azalabilir.
• Homojen Dağılım: Yüksek basınç sayesinde kemoterapi ilacı bütün bölgeye homojen şekilde dağılabilir. Hedef bölgeye derin nüfuz sağlayabilir.
• Minimal İnvaziv: Büyük kesiler gerektirmez, iyileşme süresini kısaltabilir.
• Tekrarlanabilir: Hastanın verdiği yanıta ve genel sağlık durumuna bağlı olarak periyodik olarak tekrarlanabilir.

PIPAC Tedavisinin Riskleri ve Yan Etkileri Nelerdir?

PIPAC her tıbbi prosedür gibi belirli risklere ve yan etkilere sahiptir. 

• Cerrahi Riskler: Laparoskopik yöntem nedeniyle enfeksiyon, kanama, organ yaralanması ve anesteziye bağlı komplikasyonlar gelişebilir.
• Lokal Yan Etkiler: Periton bölgesinde karın ağrısı veya inflamasyon görülebilir.
• Bulantı ve Kusma: Sistemik kemoterapiye oranla daha nadir de olsa bazı hastalarda kusma ve bulantıya sebep olabilir.
• Yorgunluk: İşlem sonrasında kısa süreli halsizlik ve yorgunluğa yol açabilir.
• Gaz Embolisi: İstisnai durumlarda karbondioksitin kan dolaşımına karışması sonucu gaz embolisi riski bulunur.

PIPAC Tedavisi Ne Sıklıkla Uygulanır?

PIPAC tedavisinin uygulama sıklığı hastanın genel sağlık durumuna, kanserin türüne ve önceki tedavilere verdiği yanıtlara göre değişebilir. Tek seferden ziyade döngüler halinde uygulanır. Genellikle seanslar arasında 6-8 haftalık boşluklar bırakılır.

Tedavi toplamda 2 ila 5 kez uygulanır. Her seans öncesinde ve sonrasında görüntüleme teknikleri ve laboratuvar testleri yoluyla hastanın durumu değerlendirilir. PIPAC prosedürü hastanın durumuna özel olarak uzman doktorlar eliyle uygulanır.

PIPAC Tedavisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

PIPAC Tedavisi için Hangi Bölüme Başvurulur?

Cerrahi onkoloji ya da gastrointestinal cerrahi bölümlerine başvurulur.

İşlem Ne Kadar Sürer ve Genel Anestezi Gerektirir mi?

İşlem ortalama 30-60 dakika arasında sürer. PIPAC genel anestezi altında yapılır.

PIPAC Küratif (İyileştirici) Bir Tedavi midir?

PIPAC küratif değil palyatif bir tedavi çeşididir. Hastalığın kontrol altına alınmasını, semptomların hafifletilmesini ve yaşam kalitesinin artırılmasını hedefler.

Tedavi Sonrası Hastanede Kalmak Gerekir mi?

Tedavi sonrası birkaç gün hastane yatışı gerekebilir.

PIPAC Tedavisinin Başarı Oranı Nedir?

PIPAC’in başarı oranı kanserin türüne, evresine ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişir. Güncel çalışmalar peritoneal karsinomatozisli hastaların kanser hücrelerinde %60-80 oranında azalma sağladığını gösterir.

Her Karın Zarı Kanseri Hastası PIPAC İçin Uygun mudur?

PIPAC her hasta için uygun değildir. Sistemik kemoterapiye dirençli, tümörün cerrahi yöntemle çıkarılamadığı veya HIPEC uygulanamayan hastalarda uygulanabilir.

PIPAC'ın Yan Etkileri Sistemik Kemoterapiden Daha mı Azdır?

Lokal uygulama sayesinde yan etkileri genellikle daha azdır.

İşlem Sonrası Normal Hayata Ne Zaman Dönülür?

Minimal invaziv bir işlem olduğu için birkaç gün içinde günlük aktivitelere başlanabilir. 1-2 hafta içinde hastanın tamamen normal hayata dönmesi beklenir.

HIPEC mi Yoksa PIPAC mı Daha İyi Bir Yöntemdir?

HIPEC ve PIPAC farklı endikasyonlara sahiptir. HIPEC cerrahi yöntemle çıkarılan tümörler sonrasında tek seferlik uygulanır. PIPAC ise cerrahi olarak çıkarılamayan kanserli hücreler üzerinde belirli aralıkla kullanılır.

PIPAC Tedavisi Kaç Seans Uygulanır?

PIPAC tedavisi hastanın yanıtına bağlı olarak genellikle 2-5 seans olarak uygulanır. Seanslar arasında 6-8 hafta aralık bırakılabilir.

İşlem Öncesi veya Sonrası Özel Bir Diyet Gerekir mi?

İşlem öncesinde doktor tarafından aç kalma talimatı verilebilir. İşlem sonrasında sindirimi kolay gıdalarla beslenmeye başlanıp kademeli olarak katı gıdalara geçilmesi önerilebilir.

PIPAC Tedavisi Sırasında Saç Dökülmesi Olur mu?

PIPAC tedavisi karın boşluğuyla sınırlı, lokal bir tedavi olduğundan çoğu durumda saç dökülmesi gibi yan etkilere yol açmaz.