Poligrafi (Evde Uyku Testi) Nedir? Poligrafi Nasıl Yapılır?

Poligrafi (Evde Uyku Testi) Nedir?

Poligrafi, uyku esnasındaki temel fizyolojik sinyalleri kaydeden bir inceleme yöntemidir. Poligrafi testi uyku laboratuvarında yapılan kapsamlı polisomnografi testinin daha pratik bir alternatifidir. Temel odak noktası, uyku sırasındaki solunum olaylarıdır. Uyku sırasındaki solunum olaylarını inceleme amacıyla gece boyunca vücudunuza bağlı kalan sensörler kullanılır.

Kullanılan uyku testi cihazı,  küçük ve taşınabilir bir kayıt cihazıdır. Bu cihaz, beyin dalgalarını veya uyku evrelerini ölçmez. Doğrudan solunumla ilgili kritik parametreleri kaydeder. Bunlar kritik parametreler arasında solunum akışı, solunum çabası, kandaki oksijen seviyesi ve kalp atış hızı bulunur. Elde edilen veriler özellikle obstrüktif uyku apnesinin teşhisine yardımcı olabilir.

Poligrafi Nasıl Yapılır?

Poligrafi testinin uygulanması hastanın aktif katılımını gerektiren basit bir süreçtir. Süreç cihazın teslim alınması, evde kurulum ve testin uygulanması adımlarından oluşur.

Evde Uyku Testi Öncesi Hazırlık

Testin yapılacağı gün, uyku merkezinden veya hastaneden cihaz teslim alınır. Bir sağlık profesyoneli, size cihazı nasıl kullanacağınızı uygulamalı olarak anlatır.

• Test gecesinde her zamanki uyku saatinize uymaya çalışmalısınız.
• Gün içinde alkol, sakinleştirici ilaçlar ve kafeinli içeceklerden kaçınmanız önemlidir.
• Uyumadan önce ağır yemeklerden kaçınmak, daha doğal bir uykuya yardımcı olabilir.
• Test sırasında rahat hareket edebilmek için bol bir pijama giymeniz önerilir.

Poligrafi Cihazının Kullanımı ve Bağlantısı

Akşam uyumadan önce, sağlık kuruluşunda size gösterildiği şekilde cihazın sensörlerini bağlarsınız. Bu kurulum, genellikle birkaç basit adımdan oluşur.

• Solunum hareketlerinizi ölçmek için göğsünüze elastik bir kemer takılır.
• Hava akışını kaydetmek için burnunuzun ucuna ince ve yumuşak bir kanül yerleştirilir.
• Kanınızdaki oksijen düzeyini ve nabzınızı ölçmek için parmağınıza bir klips (pulse oksimetre) takılır.
• Bu sensörler, küçük bir kayıt cihazına bağlanır ve cihaz çalıştırılır.
• Kaydı başlattıktan sonra yatağınıza girip normal bir şekilde uyumaya çalışırsınız.

Test Sırasında Nelere Dikkat Edilmeli?

Testin amacı sizin tipik bir gecedeki uyku durumunuzu kaydetmektir. Bu nedenle mümkün olduğunca doğal davranmanız önemlidir. Gece boyunca tuvalete kalkabilirsiniz. Eğer sensörlerden biri yerinden çıkarsa, sakin bir şekilde tekrar takmanız yeterlidir. Sabah uyandığınızda ise cihazı kapatıp tüm sensörleri çıkarırsınız. Ardından verilerin analiz edilmesi için cihazı hastaneye geri götürürsünüz.

Poligrafi Hangi Durumlarda Yapılır?

Poligrafi, özellikle uykuya bağlı solunum bozukluklarının en yaygın türü olan obstrüktif uyku apnesi şüphesinde tercih edilir.

Uyku Apnesi Tanısı

Eğer yüksek sesle horluyor, uykuda nefesinizin durduğu size söyleniyor veya gündüz aşırı yorgunluk hissediyorsanız, doktorunuz bir uyku apnesi testi isteyebilir. Poligrafi, bu belirtilerin altında yatan solunum durmalarının (apne) ve yavaşlamalarının (hipopne) sıklığını ve süresini objektif olarak ölçer. Bu, tanıyı kesinleştirmek için kritik bir adımdır.

Horlama ve Solunum Bozuklukları

Her horlama, uyku apnesi anlamına gelmez. Ancak kesintili ve gürültülü horlama, bir solunum bozukluğunun işareti olabilir. Poligrafi, basit horlama ile hayat kalitesini düşüren ve sağlık riski oluşturan uyku apnesi arasındaki ayrımı yapmaya yardımcı olur.

Diğer Uyku Bozukluklarının Tespiti

Poligrafi, solunum odaklı bir test olduğundan, her uyku bozukluğu testi için uygun değildir. Örneğin, narkolepsi (gündüz aşırı uyku atakları) veya huzursuz bacak sendromu gibi durumların tanısı için beyin dalgalarının incelenmesi gerekir. Bu tür durumlarda, hastanın uyku laboratuvarında polisomnografi testi yapması gerekebilir.

Poligrafi Testi Neden Yapılmalıdır?

Evde uyku testi, laboratuvar ortamına göre hastalara bazı kolaylıklar sunar.

Ev Ortamında Konforlu Uygulama

Hastanın kendi yatağında, kendi evinin rahatlığında uyuması, testin en büyük artısıdır. Hastane ortamının getirdiği yabancılık ve stres olmadan, daha konforlu bir gece geçirilmesi mümkün olur.

Daha Doğal Uyku Ortamında Test

Bazı insanlar, uyku laboratuvarındaki kabloların, kameraların ve teknisyenin varlığı nedeniyle uykuya dalmakta zorlanabilir. Bu durum, uyku düzenini etkileyerek test sonuçlarının güvenilirliğini azaltabilir. Ev ortamı, kişinin daha doğal ve tipik bir uyku uyumasını sağlayarak daha gerçekçi veriler sunabilir.

Hastanede Yapılan Testlerle Karşılaştırılması

Poligrafi ve polisomnografi, farklı ihtiyaçlara cevap veren iki ayrı testtir.

*Tablodaki karşılaştırmalı bilgiler için American Academy of Sleep Medicine (AASM) kılavuzlarından yararlanılmıştır.

Poligrafi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Hasta kayıt cihazını teslim ettikten sonra, verilerin uzman bir hekim tarafından incelenmesi ve raporlanması süreci başlar.

Test Sonuçlarının Analizi ve Yorumlanması

Cihazdaki gece boyu alınmış olan kayıtlar, özel bir yazılıma aktarılır. Bu yazılım, uykudaki her bir nefes durmasını (apne) ve nefes yavaşlamasını (hipopne) otomatik olarak işaretler. Uyku konusunda uzman bir hekim, bu bulguları ve oksijen seviyelerindeki düşüşleri dikkatlice inceler. Sonuç olarak saatteki ortalama solunum bozukluğu sayısı olan Apne-Hipopne İndeksi (AHİ) hesaplanır.

Pozitif Sonuçların Anlamı ve İzlenecek Yol

Hesaplanan AHİ değeri, uyku apnesinin varlığını ve derecesini belirler. Saatte 5'ten fazla solunumsal olay saptanması, genellikle uyku apnesi tanısı için yeterlidir. AHİ değerine göre hastalığın şiddeti hafif, orta veya ağır olarak sınıflandırılır. Bu tanıya göre hekim, CPAP cihazı gibi tedavi seçeneklerini hastaya sunar. Tedavi süreci için mutlaka doktora danışılmalıdır.

Poligrafinin Riskleri Nelerdir?

Poligrafi, girişimsel (invaziv) bir işlem olmadığı için fiziksel bir risk taşımaz. Ancak yöntemin bazı teknik sınırlılıkları bulunur.

Poligrafinin Yeterli Olmadığı Durumlar

Poligrafi, uyku apnesi dışındaki uyku hastalıklarının tanısını koyamaz. Eğer test sonucunda bir sorun olmamasına rağmen hastanın şikayetleri devam ediyorsa, daha kapsamlı bir polisomnografi testi gerekebilir. Ayrıca, karmaşık sağlık sorunları (ciddi kalp yetmezliği, nöromüsküler hastalıklar vb.) olan hastalarda da laboratuvar ortamında test yapmak daha uygun olabilir.

Test Sonuçlarını Etkileyebilen Faktörler

Testin başarısı, hastanın sensörleri doğru bir şekilde takmasına ve gece boyunca yerinde tutmasına bağlıdır. Sensörlerin çıkması veya kaydın teknik bir nedenle tamamlanamaması gibi durumlar testin tekrarlanmasını gerektirebilir. Ayrıca, hastanın o gece herhangi bir nedenle çok kötü veya atipik bir uyku uyuması da sonuçların yanıltıcı olmasına neden olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Poligrafi (evde uyku testi) nedir?

Poligrafi, uyku sırasındaki solunum olaylarını, kalp hızını ve oksijen seviyesini ölçen, hastanın kendi evinde uyguladığı bir uyku testidir.

Poligrafi testi nasıl yapılır?

Hasta, uyumadan önce vücuduna basit sensörler (burun kanülü, göğüs kemeri, parmak probu) bağlar. Bu sensörler, gece boyunca verileri küçük bir cihaza kaydeder.

Evde uyku testi güvenilir mi?

Evet, özellikle orta ve ağır dereceli obstrüktif uyku apnesinin teşhisinde oldukça güvenilir bir yöntemdir.

Poligrafi hangi hastalıklarda kullanılır?

Temel olarak, horlama ve uykuda nefes durması gibi belirtilerle kendini gösteren obstrüktif uyku apnesi sendromunun tanısında kullanılır.

Evde uyku testi için nasıl hazırlanmak gerekir?

Test günü alkol ve kafeinden kaçınmak, normal bir akşam rutini izlemek ve rahat kıyafetler giymek yeterlidir.

Poligrafi sonuçları kaç günde çıkar?

Kayıt cihazı teslim edildikten sonra verilerin analizi ve raporlanması genellikle birkaç gün ila bir hafta sürebilir.

Evde uyku testi sırasında nelere dikkat etmek gerekir?

Uyumadan önce cihazın kayda başladığından emin olmak ve gece boyunca sensörlerin yerinden çıkmamasına özen göstermek gerekir.

Poligrafi herkes için uygun mudur?

Poligrafi, ciddi kalp-akciğer hastalıkları veya diğer karmaşık uyku bozukluğu şüphesi olan hastalarda uygun olmayabilir. Bu karar hekim tarafından verilir.

Poligrafi testi ağrılı veya rahatsız edici midir?

Poligrafi testi tamamen ağrısızdır. Sensörler, uyku sırasında minimal bir rahatsızlık hissi yaratacak şekilde tasarlanmıştır.