Prostat Biyopsisi Nedir? Prostat Biyopsisi Nasıl Yapılır?

Prostat Biyopsisi Nedir?

Prostat biyopsisi, prostat bezinden alınan örneklerle vücutta kanser veya diğer anormalliklerin tespit edilmesini sağlar. Bu yöntem üroloji uzmanı eşliğinde lokal anestezi ile uygulanır. Biyopsi sonuçları tanıyı kesinleştirir. Tedavi planı bu sonuçlar ışığında belirlenir.

Prostat Biyopsisi Neden Yapılır?

Prostat biyopsisi PSA Testi sonuçlarının yüksek çıkması, muayenede prostat bezinde şüpheli bulgulara rastlanması veya görüntüleme teknikleri aracılığıyla prostat kanseri ihtimalini düşündüren alanların belirlenmesi durumunda yapılır.

Yüksek PSA Seviyeleri

Prostat Spesifik Antijen (PSA) prostat bezlerinde üretilen bir protein çeşididir. Temel görevi meniye sıvı sağlayarak sperm hareketlerini kolaylaştırmaktır. Normal şartlarda küçük bir kısmı kan dolaşımına karışır.

PSA değeri kan testi yoluyla ölçülür. Değerlerin yüksek olması durumunda prostatit, iyi huylu prostat büyümesi ve kanser gibi bazı hastalıklardan şüphe edilir. Prostat biyopsisi bu şüphelerin kesinleştirilmesi amacıyla yapılabilir.

Anormal Prostat Muayenesi Bulguları

Üroloji uzmanının parmakla yaptığı muayene sırasında prostat bezinde sertlik, nodül, düzensizlik veya anormal büyüme hissedilmesi şüpheli bulgu olarak kabul edilir. Bu tip anormallikler saptanması halinde doktor kesin tanı için prostat biyopsisi talep edebilir.

Prostat MR Sonuçları

Prostat MR gibi görüntüleme teknikleri kanser şüphesi uyandıran lezyon oluşumunu saptayabilir. MR görüntüleri sayesinde şüpheli alanlardan hedef dokular alınabilir. Direkt hedef bölgeden alınan alınan dokular teşhisin doğruluğunu artırır.

Prostat Biyopsisi Yöntemleri Nelerdir?

Prostat dokusundaki anormallikleri incelemek için yapılan işlem sırasında farklı biyopsi yöntemleri uygulanabilir. Yaygın olarak kullanılan iki yöntem bulunur. Hangi yöntemin uygulanacağı hastanın sağlık durumu ve yaşına bağlı olarak doktor kararıyla belirlenir.

Standart Transrektal Ultrason (TRUS) Biyopsi

Transrektal ultrason (TRUS) rektuma yerleştirilen ultrason probu rehberliğinde prostat bezinden ince bir iğne aracılığıyla doku örneklerinin alınması işlemidir. İşlemden önce bağırsak temizliği amacıyla lavman yapılabilir. TRUS için sıklıkla lokal anesteziden destek alınır.

İşlem sırasında hasta yan yatar pozisyonda, dizleri karnına doğru bükük olacak şekilde uzanır. Makata yerleştirilen ultrason probu prostat bezinin canlı görüntülerini ekrana yansıtır. Probun yanındaki ince iğne yardımıyla prostatın değişik bölgelerinden ortalama 10-12 adet küçük doku örneği alınır.

İşlem yaklaşık 30 dakika sürer. TRUS sonrasında kısa süreli ağrı hissedilebilir. Rektumdan geçiş yapıldığı için enfeksiyon riski oluşabilir.

MR-Füzyon Prostat Biyopsisi

Füzyon prostat biyopsisi MR görüntülemeyle ultrason görüntülerini birleştirir. Daha önce MR yardımıyla alınan görüntüler biyopsi sırasında ultrason cihazına entegre edilir. Bu sayede MR’da şüpheli görülen bölgeler hedeflenerek işlem yapılır.

MR-Füzyon biyopsi hem transrektal (makat yoluyla) hem transperineal yolla testis torbasıyla anüs arasındaki ciltten uygulanabilir. İşlem ortalama 30-45 dakika kadar sürer. Gereksiz doku alımının önüne geçen füzyon biyopsi erken teşhis şansını artırabilir.

Prostat Biyopsisi Nasıl Yapılır?

Prostat biyopsisi, makattan yerleştirilen ultrason probu eşliğinde, ince iğnelerle prostat bezinden doku örnekleri alınarak yapılır. İşlem lokal anestezi altında gerçekleştirilir ve bazı aşamalardan oluşur.

İşlem Öncesi Hazırlık

İşlem öncesinde enfeksiyon riskini azaltmak için hastaya antibiyotik verilir. Transrektal biyopside lavman yoluyla rektum boşaltılır. Bu sayede ultrason probunun daha net görüntü alması sağlanır.

Hasta kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsa doktorun belirlediği süre boyunca bu ilaçların bırakılması istenir. Sedasyon veya genel anestezi altında yapılan işlemlerden belirli bir süre önce yemek ve sıvı alımı tamamen kesilir. Biyopsi öncesinde doktor tarafından ayrıntılı bilgilendirme yapılır.

Anestezi ve Biyopsi Alınması

Prostat biyopsisi sırasında ağrıyı en aza indirmek için çeşitli anestezi yöntemleri uygulanır. İşlem genellikle lokal anestezi altında yapılır. Lokal anestezide basınç veya hafif bir rahatsızlık hissedilse de ağrı duyulmaz.

İşlemin başında ultrason probu rektuma yerleştirilir. Standart transrektal ultrason (TRUS) biyopside farklı noktalardan örnekler alınır. MR-füzyon biyopsi yönteminde ise doku alımı belirli odaklardan nokta atışı şeklinde olur.

İşlem Ne Kadar Sürer?

İşlemin süresi uygulanan yönteme bağlı olarak değişse de ortalama 30 dakika sürer. Alınan örnekler incelenmek üzere patoloji laboratuvarına gönderilir.

Prostat Biyopsisi Sonuçları Nasıl Yorumlanır?

Prostat biyopsisi sonuçları prostat kanserinin varlığını, özelliklerini ve potansiyel agresif olma durumunu belirler. Sonuç raporunda iyi huylu bulgular ve prostat iltihabı gibi rahatsızlıklar da bulunabilir. Elde edilen veriler tedavi planının hazırlanmasında kullanılır.

Biyopsi sonucunda prostat kanseri bulgusu saptanırsa kanserli hücrelerin normal prostat hücrelerine benzeyen veya farklılaşan yönlerini derecelendirmek için Gleason skoru verilir. Gleason skoru ise 6 ila 10 arasında değişir ve 5 farklı grupta değerlendirilir.

*Bu tablo National Cancer Institute, Pathology Outlines ve Türk Patoloji Dergisi gibi bilimsel kaynakların kılavuzlarından derlenmiştir.

Prostat Biyopsisinin Riskleri ve Olası Komplikasyonları Nelerdir?

Prostat biyopsisi güvenli bir işlem olarak kabul edilir. Bununla birlikte her tıbbi prosedür gibi bazı riskler barındırabilir.

• Kanama: Biyopsi sonrasında idrarda, dışkıda, rektal bölgede veya menide kanama görülebilir.
• Enfeksiyon Riski: Transrektal biyopside rektumdan bakteri geçişi nedeniyle prostat veya idrar yolu enfeksiyonu gelişebilir.
• Ağrı ve Rahatsızlık Hissi: İşlem sırasında ve sonrasında kasık bölgesinde, rektumda ya da perineumda hafif ağrı ve rahatsızlık hissi duyulabilir.
• İdrar Yapma Güçlüğü: Prostatın şişmesi nedeniyle nadiren de olsa idrar yapamama görülebilir.
• Alerjik Reaksiyon: Anesteziye bağlı alerjik reaksiyonlar, bulantı ve kusma gibi yan etkiler oluşabilir.
• Yanlış Negatif Sonuç: Kanserin prostatın biyopsi alınmayan bölgesinde olması sebebiyle bazı biyopsi örneklerinde kanserli hücreler bulunmayabilir. Bu durum yanlış negatif sonuç olarak adlandırılır.

Prostat Biyopsisi Sonrası İyileşme ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Prostat biyopsisi sonrası iyileşme süreci genellikle hızlıdır. Ancak sürecin hızı, hastanın durumuna ve dikkat etmesi gereken noktalara uyumuna bağlı olarak değişebilir.

• Dinlenme: İşlem sonrası ilk 24 saat dinlenme tavsiye edilir.
• Sıvı Tüketimi: Bol su tüketimi idrar yollarını temizlemeye ve iyileşmeye yardımcı olur.
• İlaç Kullanımı: Uzman hekimin reçete ettiği antibiyotik gibi ilaçların düzenli kullanılması gerekir.
• Cinsel Aktivite: 1 hafta süresince cinsel aktiviteden uzak durulması önerilir.
• Komplikasyonların Takibi: Yoğun kanama, ateş, titreme, şiddetli ağrı veya kötü kokulu idrar görülmesi halinde hızlıca bir sağlık kuruluşuna gidilmelidir.

Prostat Biyopsisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Prostat Biyopsisi için Hangi Bölüme Gidilir?

Prostat biyopsisi için üroloji bölümüne başvurulması gerekir.

İşlem Sırasında Ağrı Hissedilir mi?

Anestezi sayesinde ağrı hissedilmez. Hafif baskı veya batma hissi olabilir.

Prostat Biyopsisi Kanserin Yayılmasına Neden Olur mu?

Prostat biyopsisinin kanserin yayılmasına neden olduğuna dair herhangi bir kanıt mevcut değildir.

Biyopsi Sonuçları Ne Kadar Sürede Çıkar?

Biyopsi sonuçları genellikle bir hafta içerisinde belli olur. Bu süre laboratuvarın yoğunluğuna göre değişebilir.

Gleason Skoru Nedir ve Ne Anlama Gelir?

Gleason skoru prostat kanserinin mikroskop altındaki agresiflik derecesini gösteren bir puanlama sistemidir. Yüksek skorlar agresif kanser türlerini gösterir.

Füzyon Biyopsinin Standart Biyopsiye Göre Ne Gibi Farklılıkları Vardır?

Standart biyopsi rastgele örnekleme yöntemine dayanır. Füzyon biyopsisinde MR ve ultrason görüntüleri birleştirilerek şüpheli bölgelerden hedef örnekler toplanır.

Biyopsi Sonrası Cinsel Hayata Ne Zaman Dönülebilir?

Kanama ve enfeksiyon riskini azaltmak için biyopsi sonrası cinsel hayata en az bir hafta bekledikten sonra dönülmesi tavsiye edilir.

PSA Yüksekliği Her Zaman Kanser Anlamına mı Gelir?

PSA yüksekliği her zaman kanser anlamı taşımaz. Prostat büyümesi, enfeksiyon veya iltihap gibi nedenler de PSA yüksekliğine sebep olabilir.

Biyopsi Sonrası Kanama Normal midir?

İdrarda, dışkıda veya menide hafif kanama görülmesi normal kabul edilir. Genellikle birkaç gün ila birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer.

Biyopsi Öncesi Kan Sulandırıcı İlaçlar Kesilmeli midir?

Kanama riskini azaltmak amacıyla işlem öncesinde kan sulandırıcı ilaçların doktor kontrolünde kesilmesi planlanabilir.

Biyopsi Sonucu Temiz Çıkarsa Tekrar Biyopsi Gerekir mi?

Yüksek PSA sonuçları alınması veya şüpheli bulguların devam etmesi halinde tekrar biyopsi yapılması gerekebilir.

Prostat Biyopsisi Hastanede Yatış Gerektirir mi?

Prostat biyopsisi ayakta yapılan bir işlemdir. Ek bir sağlık sorunu olmadığı sürece genellikle hastanede yatış gerektirmez.