Yazı İçeriği

Bakla Nedir?

Bakla, baklagiller ailesine ait, yeşil kapsüller içinde yetişen, hafif tatlımsı ve topraksı bir aromaya sahip iri ve düz taneli bir besindir. Kurutulmuş formu uzun süre saklanabildiği için tarih boyunca temel bir gıda deposu olmuştur. 

Bakla, bitkisel protein, çözünür lif, folat, manganez, bakır, fosfor, magnezyum, demir, potasyum ve B grubu vitaminleri bakımından zengin bir besindir. Düşük-orta glisemik indeksi, düşük yağ oranı ve hücre içi antioksidan aktivitesini artıran bileşikleriyle öne çıkar.

Taze Bakla

Taze bakla, su oranı yüksek, kalori değeri düşük ve mikro besin ögeleri bakımından zengin bir sebzedir. İçeriğinde C vitamini, folat, B grubu vitaminleri, demir, manganez ve potasyum bulunur. Çözünür lifleri sayesinde bağırsak fonksiyonlarını destekler, dışkıyı yumuşatır ve tok tutucu özelliğiyle kilo yönetimine katkı sağlar.

Kuru Bakla

Kuru bakla, kurutularak besin ögelerinin ve kalorisinin yoğunlaştığı güçlü bir bitkisel protein kaynağıdır. Özellikle et tüketmeyenler için büyüme ve doku onarımına katkı sağlayan bir protein alternatifi sunar. İçerdiği yoğun çözünür liflerle LDL (kötü) kolesterolü dengeler, yapısındaki yoğun L-dopa bileşiği ile de sinir sistemi ve motor fonksiyonlarını destekler.

Baklanın Besin Değeri Nedir?

Bakla, yüksek bitkisel protein, kompleks karbonhidrat ve çözünür lif içeriğine sahip, yağı yok denecek kadar az bir baklagildir. Kalori değeri porsiyonuna ve formuna göre değişkenlik gösterebilir. 80 gramlık küçük bir taze pişmiş porsiyonunda 38 kalori, 170 gramlık pişmiş porsiyonunda ise 187 kalori barındırır. 1 bardak bakla, vücutta DNA sentezi ve yeni hücre oluşumu için gerekli olan folat ihtiyacının %40'ını karşılayabilir. Aynı zamanda kemik yapısını, kan basıncını ve alyuvar üretimini destekleyen manganez, bakır, magnezyum, demir ve potasyum gibi mineralleri yüksek oranlarda içerir.

Baklanın Faydaları

Baklanın en yaygın faydaları bağışıklık sistemini desteklemesi, kolesterolü dengelemesi, kalp sağlığını desteklemesi, sindirim sağlığını düzenlemesi, kilo yönetimine yardımcı olması ve kemik sağlığını desteklemesidir.

Baklanın faydaları şu şekilde sıralanabilir:

  • Bağışıklık sistemini güçlendirir.
  • Kan şekerini dengelemeye yardımcı olur.
  • Kalp sağlığını ve kolesterol düzeyini destekler.
  • Kan basıncını düzenler.
  • Sindirim ve bağırsak sağlığını korur.
  • Kilo yönetimine ve zayıflamaya yardımcı olur.
  • Kemik sağlığını ve gücünü destekler.
  • Gebelikte folat desteği sağlar.
  • Demir eksikliği anemisine iyi gelir.
  • Parkinson hastalığı belirtilerini hafifletebilir.
  • Bağışıklık sistemini güçlendirir.

 

Kan Şekerini Dengelemeye Yardımcı Olur

Bakla, düşük-orta glisemik indeksi ve yüksek lif içeriği sayesinde kan şekerinin aniden yükselmesini önler. İçerdiği koruyucu bitkisel antioksidan bileşikler ve manganez, vücudun glikozu sindirmesine yardımcı olarak diyabet yönetimine destek olur.

Kalp Sağlığını ve Kolesterol Düzeyini Destekler

Bakladaki çözünür lifler, bağırsaklarda kolesterole bağlanarak onun vücuttan atılmasını sağlar. Lif yapısı kolesterolü ve özellikle LDL kolesterol seviyelerini düşürerek kalp-damar sağlığını korur.

Kan Basıncını Düzenler

Bakla, kan damarlarını gevşetme ve rahatlatma özelliğine sahip magnezyum ve potasyum mineralleri açısından zengindir. Magnezyum ve potasyum yönünden zengin diyetlerin tansiyon riskini belirgin şekilde azalttığı bilinir.

Sindirim ve Bağırsak Sağlığını Korur

Bakladaki çözünür lifler suyu emip jel kıvamına gelerek dışkıyı yumuşatır ve daha kolay geçmesini sağlar. Ayrıca içerdiği dirençli nişasta, bağırsaktaki dost bakteriler tarafından besin olarak kullanılır ve yararlı bakterilerin sayısını artırır.

Kilo Yönetimine ve Zayıflamaya Yardımcı Olur

Baklada bulunan protein ve lif yüksek tokluk hissi sağlar. Protein ve lif yönünden zengin bir beslenme, gün içindeki kalori alımını azaltarak ve karbonhidrat krizlerini önleyerek kilo vermeye doğrudan yardımcı olur.

Kemik Sağlığını Destekler

Bakla, kemik kaybını önlemede kritik role sahip olan manganez ve bakır mineralleri bakımından zengindir. Bu minerallerin kalsiyum ve çinko ile kombinasyonu, özellikle yaşlanmaya kemik kütlesi kayıplarının önüne geçer.

Gebelikte Folat Desteği Sağlar

1 bardak bakla, günlük folat ihtiyacının %40'ını karşılar. Yeterli folat alımı, bebeklerde spina bifida ve anensefali gibi nöral tüp bozuklukları riskini azaltır.

Demir Eksikliği Anemisine İyi Gelir

Bakla, hemoglobin üretimi için gerekli olan demir mineralini içerir. Demir eksikliğine bağlı halsizlik, yorgunluk ve nefes darlığı gibi anemi belirtilerini iyileştirmeye yardımcı olur.

Parkinson Hastalığı Belirtilerini Hafifletebilir

Bakla, L-dopa (levodopa) maddesi açısından zengindir. Parkinson hastalığında azalan dopamin seviyelerini destekleyerek motor fonksiyonlarda ve kandaki dopamin düzeylerinde olumlu iyileşmeler sağlayabilir.

Baklanın Olası Zararları ve Yan Etkileri

Bakla besleyici olsa da, nadir görülen genetik bir rahatsızlığı olanlarda yaşamı tehdit edebilecek ciddi reaksiyonlara neden olabilir. Ayrıca baklagillerin genel yapısından kaynaklanan sindirim rahatsızlıkları, ilaç etkileşimleri ve çocuklardaki favizm hassasiyeti olası risk faktörleri arasındadır.

Baklanın olası zararları ve yan etkileri arasında şunlar bulunur:

  • Favizm riski: G6PD (Glikoz-6-Fosfat Dehidrogenaz) enzim eksikliği olan kişilerde bakla yemek veya bitkinin polenini solumak, kırmızı kan hücrelerinin hızla tahrip olmasına neden olan favizm krizini tetikleyebilir.
  • Mide ve sindirim rahatsızlıkları: Baklanın sindirilme şekli nedeniyle gaz birikmesi, kramp ve mide şişkinliği gibi durumlar ortaya çıkabilir.
  • Parkinson ilaçları ile etkileşim: Bakla doğal L-dopa içerdiğinden, reçeteli Parkinson ilaçlarıyla birlikte tüketildiğinde ilacın etki süresini değiştirebilir ya da etkileşime girebilir.
  • Çocuklarda yüksek risk: Favizm reaksiyonu ve bunun yarattığı şiddetli belirtiler, çocuklarda yetişkinlere kıyasla daha yüksek risk ve hassasiyet oluşturur.

 

Bakla Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Bakla Hangi Hastalıklara İyi Gelir?

Bakla, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, demir eksikliği anemisi, kemik erimesi, diyabet ve kabızlık gibi kronik rahatsızlıklara karşı koruyucu destek sağlar. Ayrıca içerdiği L-dopa ile Parkinson hastalığının semptomlarına iyi gelebilir ve zengin folat içeriğiyle gebelikteki doğumsal kusurların önüne geçebilir.

Bakla Hangi Hastalıklarda Yenmez?

Bakla, nadir bir genetik bozukluk olan G6PD eksikliğine sahip bireylerde hemolitik anemiye yol açtığı için kesinlikle yenmemelidir. Bunun yanı sıra favizm riski taşıyan çocuklarda ve bu geni taşıyıp taşımadığından emin olmayan kişilerde doktor onayı olmadan tüketilmemelidir.

Taze Bakla Mideye Dokunur mu?

Bakla tüketimi gaz, kramp ve mide şişkinliğine neden olarak rahatsızlık verebilir. Bu sindirim problemlerinden ve rahatsızlıktan kaçınmak için bakla bir anda çok miktarda yenmemeli ve porsiyon kontrolüne dikkat edilmelidir.

Bakla Tansiyonu Yükseltir mi?

Hayır, aksine bakla içerdiği yüksek magnezyum ve potasyum mineralleri sayesinde kan damarlarını rahatlatarak ve gevşeterek yüksek kan basıncını düşürmeye yardımcı olur.