Deve Dikeni Nedir? Deve Dikeni Faydaları Nelerdir?

Deve Dikeni Nedir?

Deve dikeni,  Asteraceae ailesine ait mor çiçekli bir bitkidir. Deve dikeni, Meryem ana dikeni ve deve kengeli isimleriyle de bilinir. Bitki Akdeniz'e özgü olsa da Asya, Amerika ve Afrika'nın belirli bölgelerinde de yetişir. 1,5 metreye kadar uzayabilen bitkinin her yerinde keskin dikenler bulunur. 

Kendi kendine tohumlanan bir bitki olduğundan yabani bitkiler grubuna giren deve dikeni, oldukça dayanıklıdır. Antioksidan ve antiinflamatuar özellikleri nedeniyle çeşitli hastalıkların tedavisi için alternatif tıpta sıkça kullanılır. 

Deve Dikeninin İçeriği ve Silymarin Maddesi

Deve dikeni (Silybum marianum), sağlık açısından önemli etkilere sahip güçlü bir bitkidir. Deve dikeninin olumlu etkilerinin sebebi, bitkinin tohumlarında %65-80 civarında bulunan  silymarindir. Deve dikeni, silymarin dışında flavonoidler, sabit yağlar ve antioksidanlar içerir. Bu zengin içeriği sayesinde bitki, karaciğer hücrelerini korur ve destekler.

Silymarin, deve dikeninin tohumlarında bulunan ve özellikle karaciğer sağlığını destekleyen ve silibinin, silidianin ve silikristin gibi bileşenlerden oluşan güçlü bir flavonoid kompleksidir. Silibinin, silymarinin en aktif ve biyoyararlanımı en yüksek bileşenidir ve karaciğer koruyucu etkilerinin büyük bölümünden sorumludur.

Deve Dikeninin Geleneksel Kullanım Alanları

Deve dikeni (Silybum marianum), geleneksel tıpta uzun yıllardır birçok farklı kültürde yaygın biçimde kullanılmıştır. Özellikle Anadolu ve Akdeniz bölgesinde sıkça rastlanan bu bitkinin geleneksel kullanım alanları şöyledir:

• Karaciğer hastalıklarında kullanımı: Deve dikeni geleneksel olarak karaciğer hastalıklarının tedavisinde kullanılır. Özellikle karaciğer yağlanması, sarılık, hepatit ve toksinlere bağlı karaciğer hasarında destekleyici olarak kullanılmıştır.
• Safra ve sindirim sorunları: Geleneksel tıpta safra üretimini artırmak ve sindirim sistemini rahatlatmak amacıyla deve dikeni tohumu çay ya da tentür formunda tüketilmiştir. Gaz ve şişkinlik gibi sindirim problemlerini azaltmakta yardımcı olur.
• Cilt sağlığı için kullanımı: Bazı bölgelerde, deve dikeninin iltihap giderici ve antioksidan özellikleri nedeniyle cilt yaraları, egzama gibi deri rahatsızlıklarında harici uygulama olarak kullanımı yaygındır.
• Emzirme Döneminde Kullanımı: Bazı geleneksel kaynaklarda, emziren annelerde süt artırıcı olarak da kullanıldığı belirtilmektedir.
• Zehirlenme durumlarında kullanımı: Bitkinin karaciğerdeki toksinleri atmaya yardımcı olduğuna inanılır; bu nedenle mantar zehirlenmeleri veya bazı gıda zehirlenmeleri gibi durumlarda geleneksel olarak kullanılmıştır.
• Antioksidan ve genel sağlık desteği: Deve dikeni çayı, genel sağlık ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için düzenli olarak tüketilen bir içecektir.

Deve Dikeni Besin Değerleri

Deve dikeni ana besin kaynağı değildir ve takviye olarak kullanılır. Ancak, bitkisel destek ve antioksidan içeriğiyle zengin bir bitkidir.

Deve dikeni besin değerleri şu şekildedir: 

Deve Dikeni Faydaları Nelerdir?

Deve dikeni, özellikle karaciğer sağlığı üzerindeki faydalarıyla bilinen bir bitkidir. Bunun yanı sıra, vücuttaki enflamasyonu azaltmak ve safra üretmeye yardımcı olmak gibi faydaları da vardır.

Karaciğer Sağlığını Korur ve Destekler

Deve dikeni karaciğer sağlığının iyileşmesine yardımcı olabilir. Serbest radikallerle ve toksinlerle savaşarak karaciğer fonksiyonunun daha iyi olmasına katkıda bulunabilir. Ayrıca deve dikeni; siroz, hepatit B, hepatit C ve yağlı karaciğer hastalığı gibi hastalıkların tedavisinde destekleyici olarak tercih edilebilir.

Antioksidan ve İltihap Azaltıcı Özelliklere Sahiptir

Enflamasyon temelde vücudun kendini savunma mekanizmalarından biri olsa da kronik hâle gelen enflamasyon oldukça ciddi rahatsızlıklara yol açabilir. Deve dikeni bitkisi vücudun inflamatuar tepkisinden sorumlu proteinleri düzenlemeye yardımcı olabilir ve hücrelerdeki iltihaplanmayı bastırmaya katkıda bulunabilir. İçerdiği flavonoidler sayesinde güçlü bir antioksidandır ve vücuttaki serbest radikallerle savaşarak hücresel hasarı önlemeye yardımcı olur.

Kan Şekerini Düzenler ve Diyabet Riskini Azaltır

Deve dikeni kan şekerinin düşürülmesinde rol oynayabilir. İnsülin direncini ve açlık insülin düzeylerini de düşürebilir. Ancak deve dikeninin fazla kullanımı hipoglisemiye (çok düşük kan şekeri) yol açarak diyabetli bireylerin sağlığını tehlikeye atabilir. 

Bilişsel Gerilemeyi Önleyebilir

Güçlü bir antioksidan kaynağı olan deve dikeni, yaşla ortaya çıkan beyin fonksiyonlarındaki gerilemeyi önlemekte etkili olabilir. Deve dikeni bu sayede Alzheimer ve Parkinson gibi hastalıklara karşı da koruma sağlayabilir.

Kemik Sağlığını Korur

Deve dikeni kemikleri güçlendirmeye yardımcı olan bir bitkidir. Ayrıca kemik kaybının azalmasına ve osteoporozun önlenmesine de katkı sağlayabilir.

Kanser Tedavisinde Destekleyici Olabilir

Deve dikeni yumurtalık ve meme kanseri tedavisinde kullanılan ilaçların etkinliğini artırabilen bir bitkidir. Ayrıca rahim ağzı ve prostat gibi kanser türlerinde kanser hücresinin büyümesinin yavaşlamasına yardımcı olabilir. Bunların yanı sıra deve dikeni karaciğer kanseri tedavisinde de tamamlayıcı olarak tercih edilebilir. Ancak bitkinin farklı kanser tedavileriyle nasıl etkileşim göstereceği henüz tam olarak bilinmiyor.

Cilt Sağlığını İyileştirebilir

Deve dikeni cildi  ve yaşlanma karşıtı bir bitki olarak bilinir. Deve dikeni sedef (kronik bir cilt bozukluğu) gibi cilt rahatsızlıklarının tedavisi için kullanılabilir. Güneş kaynaklı UVB radyasyonunun sebep olduğu cilt hasarını iyileştirebilir. Hatta cilt kanserinin önlenmesinde de faydalı olabilir.
Bunlar dışında deve dikeni akne, hazımsızlık, idrar yolu sorunları gibi rahatsızlıklar için de kullanılabilir. Safra taşlarının oluşmasını önleyebilir, alerjik astımı hafifletebilir. Fazla kiloların verilmesine yardımcı olabilir. 

Deve Dikeni Ne İşe Yarar?

Deve dikeni, içerdiği silymarin sayesinde özellikle karaciğer sağlığını destekler. Uzun yıllardır fitoterapide yaygın olarak kullanılan deve dikeni; cilt sağlığını destekler, kan şekerini destekler, ve ödem atılmasına yardımcı olur. 

Deve Dikeni Nasıl Kullanılır?

Deve dikeni (Silybum marianum), sağlık açısından birçok fayda sağlayan bir bitkidir. Kullanımı genellikle karaciğer sağlığını desteklemek amacıyla yapılır. Deve dikeninin doğru kullanım yöntemleri aşağıdaki gibidir: 

• Deve dikeni tohumu
• Deve dikeni çayı
• Deve dikeni yağı
• Deve dikeni kapsülü 
• Deve dikeni ekstresi

Deve Dikeni Tohumu

Deve dikeni tohumu salatalarda ya da bowl'larda kullanılabilir. İsteğe bağlı olarak smoothie'lere ya da detoks sularına eklenebilir. Bu bitki tohumlarının tadı hafif acı olabilir. Bu tadı sevmeyen kişiler tohumları doğal bir balla karıştırarak da tüketebilir. Tohumlar kavrulabilir ve sonrasında kahve çekirdeği öğütücüsünden geçirilip kahve gibi demlenebilir.
Deve dikeni tohumunun zararları hakkında herhangi bir bilgi bulunmuyor. Ancak tohumun aşırı kullanımı bazı yan etkilere ve istenmeyen sonuçlara sebep olabilir.

Deve Dikeni Çayı

Deve dikenini tüketmenin en yaygın yollarından biri çay yapmaktır. Bunun için deve dikeni tohumu poşet çayları tercih edilebilir ya da bitkinin öğütülmüş tohumları veya yaprakları kullanılabilir. İsteğe bağlı olarak kurutulmuş bitkiden de çay hazırlanabilir.

Çayı demlemek için:

• Poşet çay veya bir çay kaşığı deve dikeni tohumu sıcak su dolu bir bardağa alınır.
• Çayın demini alması için 5-10 dakika kadar beklenir.
• Ardından çay süzülüp tüketilebilir.
  Deve dikeni çayının faydalarından iyi bir şekilde yararlanmak için uzun süredir bekleyen eski ürünler yerine taze olanlar tercih edilebilir. Bu bitkiyi kendi bahçesinde yetiştiren kişiler de günlük olarak toplayıp kullanabilir.

Deve Dikeni Yağı

Deve dikeni yağı saf bir yağ ya da farklı yağlarla dengeli bir karışım hâline getirilmiş ürünler olarak alınabilir. Eğer saf bir deve dikeni yağı kullanılacaksa yağın öncelikle jojoba gibi taşıyıcı bir yağla inceltilmesi gerektiğini belirtelim. Sonrasında yağın tüm vücuda sürülmeden önce bileğin küçük bir bölümünde alerji ihtimaline karşı test edilmesi faydalı olabilir.
Bu işlemlerden sonra yağ bahsedeceğimiz biçimlerde kullanılabilir:

• Deve dikeni yağı cilt bakımının bir parçası hâline getirilebilir. Temiz ve kuru cilde birkaç damla olacak biçimde dairesel hareketlerle uygulanabilir. Deve dikeni yağı kullanımını başta haftada birkaç defayla sınırlamak faydalı olabilir. Yağın cilde iyi geldiği düşünülürse kullanım sıklığı kademeli olarak artırılabilir.
• Yağ vücudun nemlendirilmesi ve onarılması gereken bölgelerinde de tercih edilebilir. Yeterli miktarda deve dikeni yağı ele dökülür, yağ eller birbirine sürtülerek hafifçe ısıtılır. Sonrasında vücudun istenen bölümlerine uygulanabilir.
• Deve dikeni yağı saç bakımı için de faydalı olabilir. Yağ saçlarda kullanılmadan önce risin, argan ve zeytinyağı gibi diğer yararlı yağlarla 1'e 1 oranında birleştirilir. Bu aşamada daha hoş bir koku için yağ karışımına biberiye ya da lavanta yağı ilave edilebilir. Hazırlanan yağ karışımı saçların ortalarına ve uçlarına uygulanıp yaklaşık 30 dakika beklenir. Sonrasında saçlar şampuan ve saç kremi kullanarak iyice yıkanır. Aynı işlem haftada bir ya da iki kez tekrarlanabilir.

Deve dikeni yağı alırken mutlaka kaliteli, güvenilir ve sağlığı riske atmayacak ürünleri tercih etmeye özen gösterilmesi gerekir. Aksi takdirde deve dikeni yağı istenmeyen sonuçlara ve birtakım zararlara yol açabilir.

Deve Dikeni Kapsülü

Deve dikenini almanın en pratik yollarından biri takviye amaçlı hazırlanan ilaç ve kapsüllerdir. Bu noktada bazı kişiler deve dikeni takviyesinin hangi dozda alınması gerektiğini merak ediyor olabilir. Ancak takviye için spesifik bir dozaj yoktur. Çünkü deve dikeni takviyeleri genellikle birbirinden farklı miktarda bitki bileşeni içerir. Dolayısıyla deve dikeni hapının veya kapsülünün faydalarından en iyi şekilde yararlanmak için doğru miktarı ve marka önerisini yalnızca hekim yapabilir. 

Deve Dikeni Ekstresi

Ekstre ya da ekstrakt kısaca bitkinin özü anlamına gelir. Bu yüzden özüt olarak da isimlendirilir. Bitki özütleri genellikle sıvı ya da jel formda bulunur. Deve dikeni bitkisi çeşitli işlemlerden geçirilerek deve dikeni ekstresi hazırlanır. Deve dikeni ekstresinin faydalarından en önemlisi bilimsel bir yöntemle hazırlandığı için sabit oranda deve dikeni bileşenleri içermesidir. Kullanım miktarı özütün içerdiği bitki oranına ve kullanım sebebine bağlı değişiklik gösterebilir.

Deve Dikeni Zararları

Deve dikeni büyük ölçüde güvenli bir bitkidir. Genelde fazla miktarda alınsa bile vücutta iyi tolere edilebilir bir özellik gösterir. Ancak yine de deve dikeni kullanımı bazı kişilerde yan etkilerin görülmesine yol açabilir.
Deve dikeninin yan etkileri şunlardır:

• Bulantı,
• Kusma,
• Kabızlık,
• Karında şişkinlik,
• İshal,
• Baş ağrısı,
• Döküntü,
• Egzama,
• Kaşıntı,
• Eklem ağrıları.

Deve Dikeni Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Deve dikeni, doğal bir ürün olduğundan birçok kişi bitkiyi ya da bitki takviyesini kendi kararıyla kullanmaya başlayabilir. Ancak, bitkisel tedavileri doktor gözetimi dışında denemek faydadan çok zarara neden olabilir. Bu yüzden deve dikeni kullanmaya başlamadan önce mutlaka hekimle konuşulması gerekir. Doktor kişinin sağlık geçmişini ve şikâyetlerini detaylı şekilde değerlendirdikten sonra gerekli görürse deve dikeni kullanmasını isteyebilir. 

Deve dikeni kullanırken dikkat edilmesi gereken noktalar şu şekildedir:

• Tek formda kullanılmalıdır: Deve dikeninin çay, tablet, yağ gibi farklı formlarını aynı anda kullanmamaya özen gösterilmelidir. Böylece doz aşımı riskinin önüne geçilebilir.
• Alerjik reaksiyona sebep olabilir: Papatya, kadife çiçeği, krizantem gibi bitkilere alerjisi olan kişiler için deve dikeni kullanımı riskli olabilir. Deve dikeni kullanmadan önce tüm bitki alerjileri doktorla paylaşılıp mutlaka fikir alınmalıdır.
• Kanser geçirenler kullanmamalıdır: Meme, rahim ya da yumurtalık kanseri geçiren ya da hâlihazırda bu rahatsızlıklarla mücadele eden kişiler deve dikeni tüketmemelidir.
• Kisti olanlar kullanmamalıdır: Endometriozis (çikolata kisti) veya rahim fibroidleri (rahmin kas tabakasında bulunan iyi huylu kitleler) tanısı alan bireyler deve dikeninden uzak durmalıdır.

Deve dikeni farklı bitkisel ürünlerle, takviye ya da ilaçlarla etkileşime girebilir. Bu yüzden deve dikenini hiçbir ilaçla veya takviyeyle bir arada kullanmamak faydalıdır.

Hamilelikte Deve Dikeni Kullanımı

Özellikle hamilelerin, emziren annelerin ya da kronik bir rahatsızlığı olan kişilerin doktorun görüşünü almadan düşük miktarda bile olsa deve dikeni kullanmamaları gerekir. Deve dikeninin çocuklar üzerindeki etkileri net olarak bilinmediğinden bebeklere ve çocuklara verilmemelidir. 

Deve Dikeni Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Deve dikeni tansiyonu yükseltir mi?

Deve dikeni kullanımının tansiyonu nasıl etkilediğine dair kesin bir bilgi bulunmuyor. Ancak tansiyon hastalarının risk almamak için deve dikeni kullanmamaları faydalı olabilir.

Deve dikeni basura iyi gelir mi?

Deve dikeni basur tedavisinde kullanılan doğal takviyeler arasında yer alır. Bu nedenle deve dikeninin hemoroide yani halk arasındaki deyişle basura iyi gelebileceğini söyleyebiliriz.

Deve dikeninin cinselliğe faydası var mı?

Deve dikeni birçok sağlık sorunu için fayda sağlayabilen şifalı bir bitki olsa da bitkinin cinsel işlevi iyileştirmeye yarayıp yaramadığına dair bir bilgi bulunmuyor. 

Eşek dikeni ve deve dikeni bitkisi aynı mıdır?

Eşek dikeninin bilimsel adı cirsium creticumdur. İkisi aynı aileye ait farklı bitkilerdir.

Evcil hayvanların sağlığı için deve dikeni kullanılır mı?

Bazı bitki uzmanları evcil hayvanların sağlığının iyileştirilmesi için deve dikenini önerebilir. Ancak evcil bir hayvana deve dikeni vermeden önce bir veteriner hekimle konuşmak son derece önemlidir.

Deve Dikeni Anafilaksiye Neden Olur mu?

Nadiren de olsa deve dikeni anafilaksiye yani vücutta ciddi bir alerjik reaksiyona neden olabilir. 

Deve Dikeni Ne Işe Yarar?

Deve dikeni; karaciğer rahatsızlıklarını gidermek, diyabeti kontrol altına almak, iltihabı azaltmak gibi faydalar gösterir. 

Deve Dikeni Yenir mi?

Deve dikeni, rahatlıkla tüketilebilir. Bitki doğadan ya da bahçeden toplanabilir.