Diş Taşı Temizliği Nedir?
Diş taşı temizliği, diş yüzeylerinde biriken sertleşmiş plakların yani diş taşlarının özel aletlerle uzaklaştırılması işlemidir. Diş taşı, bakteri plağının zamanla tükürükteki minerallerle birleşerek sertleşmesi sonucu oluşur. Temizlik işlemi genellikle diş hekimleri veya ağız hijyeni uzmanları tarafından gerçekleştirilir.
Diş taşı temizliği, ağız ve diş sağlığını korumak için oldukça önemlidir. Diş taşları, zamanla diş eti iltihabı (gingivitis), periodontitis gibi diş eti hastalıklarına yol açabilir. Ayrıca kötü ağız kokusu ve estetik sorunlara da neden olabilir. Bu nedenle düzenli temizlik, sağlıklı bir ağız yapısı için gereklidir.
İşlem sırasında diş taşları ultrasonik cihazlar ve el aletleriyle diş yüzeyinden uzaklaştırılır. Gerekirse ardından dişler polisaj denilen parlatma işlemiyle temizlenir. Diş taşı temizliği genellikle ağrısızdır, ancak hassas diş etlerine sahip kişilerde hafif rahatsızlık hissedilebilir.
Diş taşı temizliği, estetik açıdan da önemlidir çünkü diş taşları genellikle sarımsı veya kahverengimsi renktedir ve dişlerin görünümünü bozar. Temizlik sonrası dişlerin doğal rengi ortaya çıkar ve ağız daha temiz hissedilir. Bu, bireyin özgüvenini de artırabilir.
Diş taşları genellikle evde fırçalama veya diş ipi kullanımıyla tam olarak temizlenemez. Bu yüzden altı ayda bir diş hekimi kontrolü ve profesyonel temizlik önerilir. Diş taşı oluşumunu azaltmak için düzenli ve etkili ağız bakımı alışkanlıkları da büyük önem taşır.
Diş Taşı Temizliği Neden Yapılır?
Diş taşı temizliği, ağız sağlığını korumak, diş eti hastalıklarını önlemek, kötü ağız kokusunu gidermek, dişlerdeki renklenmeleri azaltmak ve çürük riskini düşürmek için yapılır. Diş taşı, plak birikiminin zamanla sertleşmesiyle oluşur ve fırçalama ile temizlenemez. Bu nedenle düzenli olarak diş hekimi tarafından temizlenmesi gerekir.
Diş taşı temizliği yapılmasının başlıca nedenleri şunlardır:
- Diş eti iltihabı ve periodontitis gibi hastalıkları önlemek
- Diş etlerinde kanama, şişlik ve hassasiyet oluşumunu engellemek
- Ağız kokusunu gidermek
- Dişlerde estetik açıdan daha temiz ve beyaz bir görünüm sağlamak
- Diş çürüğü oluşumuna zemin hazırlayan plak birikimini azaltmak
- Diş kaybı riskini azaltmak
- Genel ağız sağlığını korumak ve diş hekiminin erken teşhis yapmasını kolaylaştırmak
Diş Taşı Temizliği Nasıl Yapılır?
Diş taşı temizliği, genellikle ultrasonik cihazlar ve el aletleri olmak üzere iki temel yöntemle yapılır. Ultrasonik cihazlar, yüksek frekanslı titreşimler üreterek diş taşı birikimlerini diş yüzeyinden ayırır. Bu cihazların ucunda sürekli su spreyi vardır, bu sayede hem taşlar uzaklaştırılır hem de işlem sırasında oluşan ısı dengelenir. Özellikle büyük ve sert diş taşlarının temizliğinde etkilidir.
El aletleri ise daha hassas bir temizlik için kullanılır. Küçük, kavisli metal uçlara sahip bu manuel kazıyıcılar, ultrasonik cihazın ulaşamadığı diş araları veya diş eti çizgisi altındaki taşları çıkarmak için tercih edilir. Diş hekiminin el becerisine dayalı olan bu yöntem, genellikle detaylı temizlik aşamasında kullanılır.
Diş taşı temizliği şu adımlarla yapılır:
- Diş hekimi, ağız içini kontrol eder ve taş birikimlerini tespit eder.
- Titreşimli uçlarla diş taşları parçalanarak diş yüzeyinden uzaklaştırılır.
- Ulaşılamayan bölgeler, ince aletlerle detaylı şekilde temizlenir.
- Dişler özel fırça ve polisaj macunu ile parlatılır.
- Diş minesini güçlendirmek için flor jeli uygulanabilir.
- Hasta, ağız hijyeni hakkında bilgilendirilir ve fırçalama teknikleri anlatılır.
Diş Taşı Temizliği Ne Kadar Sürer?
Diş taşı temizliği, işlem yapılacak bölgenin durumuna ve taş birikiminin yoğunluğuna göre değişmekle birlikte genellikle 30 ila 60 dakika arasında sürer. Diş taşı azsa işlem kısa sürede tamamlanabilirken yoğun birikim, diş eti altı taşları veya diş eti hastalığı varsa süre uzayabilir. Bazı durumlarda ileri düzey temizlik gerektiğinde işlem birden fazla seansa da bölünebilir.
Süreyi etkileyen başlıca faktörler şunlardır:
- Diş taşı birikiminin miktarı ve sertliği
- Diş eti çizgisi altındaki taşların durumu
- Diş sayısı ve ağız yapısının bireysel özellikleri
- Eşlik eden diş eti rahatsızlıkları
- Kullanılan cihaz ve temizlik tekniği
Diş Taşı Temizliği Öncesi Ne Yapılmalı?
Diş taşı temizliği öncesinde ağız hijyenine dikkat edilmesi, işlem sırasında daha net bir görüş alanı sağlanmasına yardımcı olur. Günde en az iki kez diş fırçalamak ve diş ipi kullanmak, diş etlerinin temizliğe daha iyi yanıt vermesini kolaylaştırır. Bu, diş taşı temizliğinin etkinliğini artırır.
İşlemden önce kullanılan ilaçlar ve mevcut sağlık durumları hakkında diş hekimine bilgi verilmelidir. Özellikle kan sulandırıcı ilaçlar, bazı dental işlemlerde kanama riskini artırabileceği için önem taşır. Hekimin haberdar olması, güvenli bir temizlik süreci sağlar.
Diş taşı temizliği öncesinde sigara, kahve ve çay gibi lekelenmeye neden olan ürünlerden uzak durmak tavsiye edilir. Bu alışkanlıklar diş yüzeylerinde renk değişimlerine yol açar ve temizliğin etkisini azaltabilir. Ayrıca işlem öncesinde bunları tüketmemek, ağız kokusunu da önler.
Randevudan birkaç saat önce yemek yemeyi tamamlamak faydalı olabilir. Temiz bir ağız ortamı, hem diş hekimi için daha konforlu bir çalışma alanı sunar hem de hasta açısından mide bulantısı riskini azaltır. Özellikle kusma refleksi olan kişiler için bu durum önemlidir.
Diş Taşı Temizliği Sonrası Ne Yapılmalı?
İşlem sonrasında dişlerde geçici hassasiyet yaşanabilir. Özellikle soğuk, sıcak veya tatlı yiyecek ve içeceklere karşı duyarlılık görülebilir. Bu durum genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Hassasiyetin azaltılması için hassas dişlere özel diş macunları kullanılabilir.
Diş taşı temizliği sonrası ilk 1-2 saat boyunca herhangi bir şey yiyip içmemek önerilir. Bu süre, diş etlerinin kendini toparlaması ve tükürüğün doğal koruyucu etkisinin devreye girmesi için gereklidir. İlk gün çok sıcak ya da çok soğuk yiyeceklerden kaçınılmalıdır.
Temizlik sonrasında diş etlerinde hafif kanama, kızarıklık veya şişlik görülebilir. Bu durum normal kabul edilir ve genellikle kısa sürede düzelir. Ancak kanama birkaç günden uzun sürerse ya da ağrı artarsa mutlaka diş hekimine başvurulmalıdır.
Ağız hijyenine devam etmek çok önemlidir. Günde en az iki kez diş fırçalamak ve diş ipi ya da arayüz fırçası kullanmak, yeniden diş taşı oluşumunu geciktirir. Diş hekimi tarafından önerilen gargara veya bakım ürünleri de destekleyici olarak kullanılabilir.
Diş taşı temizliği sonrası sigara içmekten ve kahve, çay gibi lekelenmeye neden olan içeceklerden bir süre uzak durmak faydalıdır. Bu tür alışkanlıklar, yeni temizlenmiş dişlerin daha çabuk renklenmesine yol açabilir. Ağız sağlığını korumak için bu dönemde dikkatli olmak önemlidir.
Diş Taşı Temizliği Ne Sıklıkla Yapılmalı?
Diş taşı temizliğinin hangi sıklıkla yapılması gerektiği diş hekimi tarafından belirlenir. Bu karar, düzenli diş hekimi kontrolleri ile ağız içi hijyen alışkanlıklarına ve bakım düzeyine bağlı olarak şekillenir. Uzmanlar, diş eti hastalığı bulunan ya da risk taşıyan bireylerde (örneğin sigara kullanımı, diyabet hastalığı gibi durumlarda) diş taşı temizliğinin 6 ayda bir yapılmasını önerir. Ağız yapınız ve tükürük bileşiminiz plak ve tartar oluşumuna yatkınsa, daha sık muayene ve temizlik gerekebilir.
Diş taşı temizliğine daha yatkın olan kişiler şunlardır:
- Genellikle yaşlanma ve ilaç kullanımı nedeniyle ağız kuruluğu olanlar
- Diş temizliğini iyi yapamayanlar
- Baş boyun bölgesine radyoterapi alanlar
- Sigara kullananlar
- Çok fazla şekerli ne nişastalı yiyecek içecek tüketenler
- Ağız hijyeni rutinini sağlayamayanlar
Diş Taşı Temizliği Zararlı mı?
Ağzımızda yaklaşık 700 farklı bakteri türü bulunur. Bu bakteriler, diş yüzeylerinde biriken plaklar üzerinde çoğalır. Bakterilerle dolu plaklar, gıdalarla birleştiğinde dişlere zarar veren asitlerin oluşmasına yol açar. Düzenli diş fırçalama ve diş ipi kullanımı sayesinde bu plaklar diş taşı oluşmadan ortadan kaldırılabilir.
Bu sayede diş taşı temizliğine ihtiyaç duyulmaz. Ancak bazı kişilerde diş taşı oluşumuna yatkınlık görülebilir. Bu tartarlar, diş eti hastalıklarına neden olabileceği için mutlaka temizlenmelidir. Temizlenmeyen diş taşları; dişlere, diş etlerine ve çene kemiğine zarar verebilir.
Diş taşlarının uzun süre temizlenmediği ağızlarda diş eti iltihabı gelişebilir. Şişmiş, kırmızı ve kanamalı diş etleriyle kendini gösteren bu durum tedavi edilmezse gingivitisten periodontitise ilerleyebilir. Yani enfeksiyon, diş etinden çene kemiğine yayılır. Bu ilerleyen iltihabi süreç, kemiğin hasar görmesine, dişlerin sallanmasına ve sonunda kaybına neden olabilir.
Diş taşı oluşumuna engel olmak için aşağıdaki önerilere uyabilirsiniz:
- Günde 2-3 kez, 3’er dakika dişlerinizi fırçalayın.
- Dişlerinizi fırçalarken fırçayı diş eti çizgisine 45 derecelik açı ile tutun. Dişlerin yarısı kadar minik hareketlerle daireler çizerek fırçalama yapın. Dişleri sert fırçalamak, diş hassasiyetine ve diş eti çekilmelerine ve diş minesinin aşınmasına neden olabilir. Dişlerinizin iç ve dış olmak üzere tüm yüzeylerini fırçalayın. Sadece görünen ön kısmını değil, dil ve damağa bakan arka yüzeylerini de fırçalayın. Çiğneme yüzeylerindeki oluk ve çukurları da fırçalamayı unutmayın. Üst arka dişleri fırçalarken diş fırçası geriye ulaşamıyorsa ağzınızı hafif kapatıp, dairesel hareketlerle geri bölgeleri fırçalayabilirsiniz.
- Günde en az bir kez diş ipi kullanın. Çünkü diş fırçasının giremediği yerlere diş ipi ile müdahale edebilirsiniz. Ayrıca diş aralarını en iyi diş ipi ile temizleyebilirsiniz. Ağız duşları ve gargaralarından da faydalanabilirsiniz.
- Aşındırıcı özelliği olan karbonat, tuz benzeri ürünlerle asla dişlerinizi fırçalamayın. Çizilen ve aşınan mine yüzeyinde daha fazla plak ve tartar birikimi olacaktır.
- Şekerli ve nişastalı yiyecek ve içecekleri tüketmemeye özen gösterin. Yapışkan şekerli besinleri tükettikten hemen sonra dişlerinizi fırçalayıp diş ipi kullanmaya çalışın. Hemen fırçalama imkanınız yoksa üzerine bir bardak su için ve dilinizle dişlerinizin üzerinden geçin.
- Düzenli olarak diş muayenesine gidin ve düzenli ağız bakımı yaptırın. Diş eti hastalığınız varsa diş hekiminin uygulayacağı tedaviye uyun.
- Sigara ve tütün ürünleri kullanıyorsanız kesin. Çünkü bu ürünleri kullananlarda tartar oluşma riski daha yüksektir.
- Ağızdaki bakteri yükünü azaltmak için dilinizi fırçalamayı unutmayın.
