Yazı İçeriği

EVAR (Endovasküler Aort Anevrizma Onarımı) Nedir?

EVAR, karın ana atardamarındaki genişlemeyi içeriden destekleyerek kontrol altına alan girişimsel bir tedavi yöntemidir. Bu işlemde, endovasküler anevrizma onarımı için özel olarak tasarlanmış bir greft, kateter yardımıyla damar içine yerleştirilir. Ameliyatsız ilerleyen bu süreç, vücudu fazla yormadan damar duvarındaki zayıf bölgeyi güvence altına almayı hedefler. 

EVAR, karın veya göğüs bölgesindeki genişlemiş aort damarının, stent greft yardımıyla güçlendirilmesi işlemidir.  

Aort Anevrizması Nedir ve Neden Tedavi Edilmelidir?

Aort anevrizması, damar duvarının zayıfladığı noktalarda oluşan tehlikeli bir genişlemedir ve genellikle fark edilmeden ilerler. Bu sessiz büyüme, aniden yırtılma riski taşıdığı için zamanında müdahale edilmesi hayati önem taşır. Bu tür damar sorunlarında minimal invaziv cerrahi teknikler kullanılarak vücuda büyük kesiler açılmadan etkili çözümler sunulur. 

EVAR Tedavisi Kimler İçin Uygundur?

EVAR tedavisi, özellikle açık ameliyat için yüksek risk taşıyan yaşlı ya da kronik hastalığı (artrit, astım, diyabet, lyme hastalığı gibi) bulunan bireylerde tercih edilir. Damar yapısı uygun olan hastalarda, anevrizma tamiri bu yöntemle daha güvenli ve konforlu şekilde gerçekleştirilir. Ayrıca karın bölgesinde belirli bir büyüklüğe ulaşmış aort anevrizmaları için de etkili çözüm sunar.

EVAR ve Açık Anevrizma Ameliyatı Arasındaki Farklar

Anevrizma tedavisinde kullanılan EVAR ile açık cerrahi yöntemleri, uygulama şekli ve hastaya etkileri açısından belirgin farklar gösterir. Hangi yöntemin tercih edileceği hastanın genel sağlık durumu ve damar yapısına göre değişkenlik gösterir.  

                        EVAR             Açık Anevrizma Ameliyatı
Kasık bölgesinden küçük kesilerle girilerek gerçekleştirilir.Karın bölgesinde geniş bir kesi yapılarak doğrudan damara ulaşılır. 
Vücudun içine özel bir greft yerleştirilerek damar içinden anevrizma izole edilir. Anevrizmalı damar çıkarılır ve yerine sentetik bir greft dikilir. 
Çoğunlukla genel anestezi gerekmeden uygulanır.Genel anestezi altında yapılır.
İyileşme süresi kısa ve hastanede kalış süresi azdır. İyileşme süresi daha uzundur ve yoğun bakım gerektirebilir. 

*Tablodaki bilgiler, PubMed ve The New England Journal of Medicine gibi bilimsel kaynaklarda yayımlanan çalışmalara dayanarak oluşturulmuştur. 

Cerrahi Yöntem

Kalp ve damar cerrahisi, aort anevrizması tedavisinde uygulayacak yöntemi belirlerken hastanın genel sağlık durumu, analizmanın yeri ve büyüklüğünü dikkate alır.  EVAR, kasık damarlarından girilerek stent greftin yerleştirilmesiyle gerçekleştirilirken, açık cerrahide karın ya da göğüs bölgesinde geniş bir kesi yapılır. Bu iki yöntem arasındaki temel teknik farklılıkları değerlendirmek. damar cerrahisi açısından büyük önem taşır.   

İyileşme Süreci

EVAR sonrası iyileşme süresi genellikle daha kısadır ve hastalar birkaç gün içinde taburcu edilir. Açık cerrahi ise aort anevrizması onarımında daha uzun hastanede yatış ve toparlanma süresi gerektirir. 

Riskler ve Avantajlar

Her iki yöntemin de hastaya sunduğu avantajlar ve beraberinde getirdiği riskler farklılık gösterir. EVAR, daha küçük kesiler ve hızlı iyileşme süresi sunarken uzun dönemde yeniden müdahale gerektirebilecek sorunlar ortaya çıkabilir. Açık cerrahi ise tek seferde kalıcı onarım sağlayabilse de aort anevrizması ameliyatı sonrası iyileşme süresi daha uzun ve zorlu olabilir. 

Cerrahi kesi yerine kasıktan damar yoluyla uygulanan EVAR yöntemi, anevrizma patlamasını önlemek amacıyla daraltılmış bölgeye özel bir kaplama yerleştirilerek gerçekleştirilir.

EVAR Prosedürü Adım Adım Nasıl Uygulanır?

EVAR prosedürü, anevrizmalı bölgeye minimal invaziv bir yaklaşım sağlar ve genellikle lokal ya da hafif sedasyon altında gerçekleştirilir. 

  • Kasık bölgesine küçük bir kese açılır ve kateter damar içine yerleştirilir. 
  • Kateter yardımıyla stent greft, anevrizmalı damarın içine doğru ilerletilir. 
  • Stent greft, anevrizmalı bölgeyi kaplayacak şekilde açılır ve sabitlenir. 
  • Kan akışı stent üzerinden devam eder, böylece anevrizma dış duvara baskı yapmaz hale gelir. 
  • İşlem röntgen görüntüleme cihazları eşliğinde kontrol edilir ve doğru yerleşim teyit edilir. 

Prosedür tamamlandıktan sonra hastalar genellikle kısa sürede taburcu edilerek takip sürecini alınır. 

Ameliyat Öncesi Hazırlık ve Değerlendirme

EVAR işlemi öncesinde hastanın damar yapısı detaylı olarak incelenir ve uygunluk değerlendirilmesi yapılır. Bu süreçte bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografi, damarların yapısını milimetrik düzeyde görüntülemek için kullanılır. 

Anestezi ve Cerrahi Kesi

EVAR işlemi genel veya lokal anestezi altında gerçekleştirilebilir, tercih hastanın durumu ve cerrahın değerlendirmesine göre değişir. Cerrahi kese genellikle kasık bölgesinde küçük bir açıklık şeklinde yapılır. Bu açıklıktan damar içine ulaşılarak anevrizma kesesi hedeflenir. 

Stent Greftin Yerleştirilmesi

Kateter yardımıyla damar içinde ilerleyen stent greft, anevrizmalı bölgeye ulaştığında dikkatlice açılır. Bu yapı, kanın zayıflamış damar duvarına temas etmesini engelleyerek riski ortadan kaldırır. 

Ameliyatın Tamamlanması

Stentin yerleştirilmesinin ardından kan akışının doğru şekilde yönlendirildiği kontrol edilir ve işlem sonlandırılır. EVAR ameliyatı tamamlandıktan sonra hasta izlem için uygun bir servise alınır. 

EVAR Yönteminin Avantajları Nelerdir?

Kapalı anevrizma ameliyatı olarak da bilinen EVAR yöntemi hem hasta konforu hem de iyileşme süresi açısından birçok avantaj sunar. 

  • Ağrı Seviyesi: Vücutta büyük kesi açılmadığı için operasyon sonrası ağrı genellikle daha azdır. 
  • Hastanede Takip: Hastanede kalış süresi kısadır, genelde birkaç gün içinde taburcu olunabilir. 
  • İyileşme Süreci: Günlük hayata dönüş süresi açık cerrahiye kıyasla daha hızlıdır. 
  • Cerrahi Riskler: Kan kaybı ve enfeksiyon riski daha düşüktür. 
  • Anestezi Tercihi: Lokal veya hafif sedasyon altında yapılabildiği için genel anestezi riski ortadan kalkar. 

EVAR Prosedürünün Riskleri ve Komplikasyonları Nelerdir?

Abdominal aort anevrizması (AAA) tedavisinde kullanılan EVAR yöntemi, her tıbbi işlemde olduğu gibi bazı riskler barındırır. 

  • Stent greftin yanlış konumlandırılması riski vardır. 
  • Damar yapısı uygunsuzsa işlem sırasında zorluk yaşanabilir. 
  • Anesteziye bağlı olumsuz reaksiyonlar gelişebilir. 
  • Yetersiz görüntüleme nedeniyle hedef dışı müdahale olasılığı bulunur. 

Bunların yanı sıra EVAR sonrası süreçte, bazı hastalarda komplikasyonlar da gelişebilir. 

  • Stentin yerinden kayması ya da tam sızdırmazlık sağlamaması (endoleak) görülebilir. 
  • Damar içinde pıhtı oluşumu meydana gelebilir. 
  • Böbrek fonksiyonlarında geçici ya da kalıcı bozulmalar yaşanabilir. 
  • Nadiren de olsa bacak damarlarında dolaşım sorunları ortaya çıkabilir. 

Bu nedenle EVAR işlemi öncesinde hasta detaylı değerlendirmeden geçirilir ve olası riskler dikkatle göz önünde bulundurulur. 

Endoleak (Endokaçak)

EVAR işlemi sonrasında bazı hastalarda, stentin dış çevresinden anevrizma kesesi içine kan sızdırması durumu olan endoleak (endokaçak) gelişebilir. Kanın hala kese içine dolması, anevrizmanın küçülmesini engelleyebilir ve ek müdahale gerektirebilir. 

Diğer Olası Riskler

İşlem sırasında veya sonrasında gelişebilecek başka riskler arasında femoral arter (kasık atardamarı) bölgesinde zedelenme ya da tıkanıklık oluşması yer alır. Ayrıca enfeksiyon, kanama veya böbrek fonksiyonlarında geçici bozulmalar da nadiren görülebilir. 

Karın veya sırtta künt ağrılar ve ani tansiyon düşüklüğü gibi belirtiler aort anevrizmasının habercisi olabilir.

EVAR Sonrası İyileşme Süreci ve Takip

EVAR işlemi sonrasında hastalar birkaç gün içinde taburcu edilir ve normal yaşantılarına kademeli olarak dönebilir. Ancak stentin konumunun ve anevrizmanın durumunun düzenli olarak izlenmesi için belirli aralıklarla görüntüleme tetkikleri (BT, anjiyografi, MR) yapılması gerekir. EVAR sonrası yaşam, düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla sorunsuz şekilde sürdürülebilir.

Sıkça Sorulan Sorular 

EVAR ameliyatı için hangi bölüme başvurulur?

Bu işlem için kalp ve damar cerrahisi bölümüne başvurulması gerekir. Gerekli tetkikler bu uzmanlık alanı tarafından değerlendirilerek tedavi planı oluşturulur. 

EVAR ameliyatı ne kadar sürer?

Uygulama genellikle 1 ile 3 saat arasında tamamlanır. Süre, anevrizmanın yeri ve büyüklüğüne bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. 

Ameliyat sonrası hastanede ne kadar kalınır?

Çoğu hasta işlemden sonraki 1 ile 3 gün içinde taburcu edilebilir. Komplikasyon riski yoksa uzun süreli yatışa ihtiyaç duyulmaz. 

Stent greftin ömrü ne kadardır? Değiştirilmesi gerekir mi?

Modern stent greftler, uzun yıllar dayanacak şekilde tasarlanır. Ancak nadiren yerinden oynaması ya da sızıntı oluşması durumunda müdahale gerekebilir. 

Endoleak (endokaçak) nedir ve tehlikeli midir?

Stentin dışına sızan kan, Anevrizma kesesi içinde yeniden basınç oluşmasına neden olur. Bu durum zamanında tespit edilmezse ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

EVAR sonrası normal hayata ne zaman dönülür?

İyileşme süresi genellikle hızlıdır ve hastalar çoğunlukla birkaç hafta içinde gündelik aktivitelerine geri dönebilir. Ancak ağır fiziksel efor gerektiren işlerden bir süre kaçınılmalıdır. 

Her anevrizma hastası EVAR için uygun bir aday mıdır?

Tedavinin uygulanabilirliği anevrizmanın yeri, şekli ve damar yapısına bağlıdır. Bazı durumlarda klasik açık cerrahi daha uygun bir seçenek olabilir. 

EVAR sonrası nelere dikkat edilmelidir?

Kontrollerin aksatılmaması ve hekim önerilerine titizlikle uyulması gerekir. Ayrıca tansiyon ve kolesterol gibi damar sağlığını etkileyen faktörlerin düzenlenmesi önemlidir. 

Açık ameliyata göre EVAR'ın başarı oranı nasıldır?

Minimal invaziv bir yöntem olan EVAR, erken dönemde daha düşük komplikasyon oranı sunar. Ancak uzun vadeli takip gerekliliği, bu yöntemin ayırt edici yönlerinden biridir. 

Ameliyat sonrası düzenli kontrol neden önemlidir?

Zamanla gelişebilecek komplikasyonların erken fark edilmesi açısından kontroller hayati rol oynar. Özellikle stent pozisyonu ve damar yapısı belirli aralıklarla izlenmelidir. 

EVAR sonrası kan sulandırıcı ilaç kullanmak gerekir mi?

Bazı hastalarda pıhtılaşma riskine karşı hekim tarafından kan inceltici ilaçlar önerilebilir. Ancak bu durum kişisel risk faktörlerine göre farklılık gösterir. 

EVAR işlemi sırasında ağrı hissedilir mi? 

İşlem genellikle bölgesel veya genel anestezi altında yapıldığı için ağrı duyulmaz. Ameliyat sonrası hafif rahatsızlıklar ise çoğunlukla kısa sürelidir. 

EVAR nedir? 

EVAR, abdominal aort anevrizmasını tedavi etmek amacıyla damarının içine yerleştirilen özel bir stent greft sistemiyle yapılan kapalı bir cerrahidir. Bu yöntem sayesinde açık ameliyata gerek kalmadan damar duvarı desteklenmiş olur.