Kanül Nedir? Kanül Ne İşe Yarar?

Kanül Nedir?

Kanül, tıbbi işlemler için kullanılan, plastikten imal edilmiş ince ve esnek bir tüptür. Vücut içerisine yerleştirilen kanül, damar ve belirli boşluklardan sıvı, ilaç veya oksijen aktarımını sağlar. Kanül yerleştirilirken iğne yardımı ile cilt ve damar arasından geçiş gerçekleştirilir. İşlemin ardından iğne çıkarılarak damarda yalnızca kanülün kalması sağlanır. 

Farklı renklerde ve kalınlıklarda hazırlanan kanüller, kullanım amacına uygun olacak şekilde seçilebilir. Renk seçimi aynı zamanda hastanın damar tipine uygun olacak şekilde de gerçekleştirilebilir. Doğru kanül ebatı seçimi ile uygun bir tedavi uygulanması kolaylaşır.

Damar yolu açmak, kan almak ve sıvı boşaltımı sağlamak gibi işlemler kanül yardımıyla sürdürülebilir. Esnek malzeme ile kullanım sırasında hastaya konfor sağlanır. Konforlu bir kullanım sunan malzeme, tıbbi tedavilerin kesintisiz bir şekilde ilerlemesine yardımcı olur. 

Kanül Ne İşe Yarar?

Kanül, hem tedavi hem de tanı süreçlerinde kullanılabilir. Sıkça kullanılan uygulama yollarından biri damar yolu açmaktır. Damar yolu sayesinde hastaya sıvı tedavisi, ilaç, serum takma işlemi veya kan nakli sağlanabilir. Kan alma işlemlerinde de kanül kullanılabilir. Bazı kanül türleri vücuttan sıvı tahliyesi sağlamak için tercih edilebilir.

Oksijen tedavisi için üretilen nazal kanül, burun deliklerine yerleştirilerek solunum desteği uygulaması için kullanılır. Ameliyat sonrasında gerçekleştirilen drenaj işlemleri, yoğun bakım ve acil servis uygulamaları için tercih edilen farklı kanül türleri bulunur. 

Kanül türlerinin kullanım amacı, hasta tedavisini kolaylaştırmak ve kullanım sürekliliğini sağlamaktır. Göğüs hastalıkları tedavileri göğüs üzerinden periferik venöz kateter yerleştirmesi yapılabilir. Düzenli ve hijyen hususları göz önünde bulundurularak gerçekleştirilen kanül kullanımı, güvenli bir işlem olanağı sunar.

Kanül Çeşitleri Nelerdir?

Kanüller, kullanım amacı ve yerleştirilen bölgeye göre çeşitli türlerde hazırlanabilir.

Kanül çeşitleri şunlardır:

• İntravenöz kanül: İntravenöz (IV) kanül, damar yolu açmak, sıvı ve ilaç takviyesi sağlamak, kan almak için kullanılır. 
• Nazal kanül: Oksijen uygulaması için burun deliklerine yerleştirilen, hava geçişini sağlayan ince bir tüptür. 
• Trakeostomi kanülü: Solunum problemi yaşayan hastalarda nefes borusu için açılan delikten uygulanan tüptür. 
• Branül (Anjiokat): Kısa süreli damar yolu uygulamaları için kullanılan bir anjiokat kanül çeşididir. 

Kanül türleri, hastanın fizyolojik durumuna ve uygulama süresine bağlı olarak seçilir. Sağlık alanında uzman bireyler doğru tür ve boyut seçimi ile hem işlemin etkinliğini hem de hastanın konforunu destekleyici uygulamalar yapabilir.

Kanül Renkleri ve Anlamları Nelerdir?

Kanül renkleri, çap ve kullanım amacına göre çeşitlilik gösterir. Renkler, belirli bir ‘’gauge (G)’’ değerini temsil eder.

Kanül renkleri ve anlamları şu şekilde sıralanabilir:

• Turuncu (14G): Geniş çaplı, acil durumlarda hızlı ilaç uygulaması veya kan alımı için kullanılabilir.
• Gri (16G): Yüksek akış gerektiren yetişkin hastalarda tercih edilir. 
• Yeşil (18G): Orta akış hızı için kullanılabilir. Genel yetişkin uygulamalarında tercih edilir. 
• Pembe (20G): Serum, ilaç ve kan nakli için kullanılan standart boyuttur. 
• Mavi (22G): Küçük damar yapısına sahip bireylerde veya yaşlı hastalarda kullanılabilir. 
• Sarı (24G): Çocuklar ve ince damarlı bireylerde kullanıma uygundur. 
• Mor (26G): Yenidoğan ve ince damarlı bireylerde kullanılabilir. 

Renk kodlamaları sayesinde duruma uygun seçim yapmak hızlı ve pratik bir hal alır. Duruma uygun olan kanül belirlendikten sonra pratik bir şekilde kullanımı sağlanır. 

Kanül (Damar Yolu) Nasıl Takılır?

Kanül takma işlemi alanında uzman sağlık çalışanları tarafından yapılmalıdır. Uygulama, el üstü ve kol iç yüzeyindeki uygun bir damar üzerinden gerçekleştirilebilir.

Damar yolu şu şekilde takılır:

• Başlangıç için bölge antiseptik solüsyonla temizlenerek hazırlanır. Ardından steril eldiven giyilerek iğneli kanül damara yerleştirilir. 
• Kan geldiği görüldüğünde iğne geri çekilir ve plastik kanül damar içerisinde bırakılır. 
• Kanül sabitlenerek üzeri şeffaf bir bant yardımıyla kapatılır. 
• Sabitleme işleminden sonra serum veya ilaç uygulaması yapılabilir. 
• Kullanım süresince bölge düzenli olarak kontrol edilmeli, kızarıklık, ağrı ve akıntı fark edildiğinde kanül çıkarılmalı, ihtiyaç halinde yeni bir damar yolu açma işlemi sağlanmalıdır. 

Kanül Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kanül takılıyken duş alabilir miyim?

Pansuman bölgesi su geçirmeyen bantlarla kapatıldığında duş alınabilir ancak suyun doğrudan kanül bölgesine temas etmemesine dikkat edilmelidir. Pansuman ıslandığında kanülün değiştirilmesi gerekir. 

Kanül takılan yerde şişlik veya ağrı olursa ne yapmalıyım?

Şişlik, kızarıklık ve ağrı oluşma durumunda enfeksiyon veya damar irritasyonu ihtimali ortaya çıkar. Kanül etrafında yaşanan problemlerde sağlık personeli bilgilendirilmeli ve gerekirse kanül çıkarılmalıdır.

Kanül renkleri neden farklıdır?

Renkler ve kodlar, kanülün çapını belirtir. Farklı kanül renkleri ile sağlık çalışanı hangi boyutun hangi işlem için uygun olduğunu kolaylıkla anlayabilir.

Kanül ne kadar süreyle damarda kalabilir?

Kanül 72 saate kadar kullanılabilir. Uzun süreli kullanımlardan sonra damar sağlığını korumak için yer değişikliği önerilir.

Kanül takma işlemi acıtır mı?

İğne girerken hafif bir batma hissedilebilir. İğne çıkarıldıktan sonra yalnızca yumuşak plastik tüp kalır ve rahatsızlık hissi ortadan kalkar. 

Damar yolu neden her zaman el üzerinden açılmaz?

Bazı durumlarda el üzerindeki damarlar yeterince belirgin olmayabilir. Belirgin damar olmaması durumunda kol içi veya ön kol damarları tercih edilir.

Nazal kanül ne için kullanılır?

Nazal kanül, oksijen tedavisinde burun deliklerine yerleştirilir. Kanül, düşük akışlı oksijen verilmesini sağlar.

Kanül çıkarıldıktan sonra nelere dikkat edilmelidir?

Kanül çıkarıldıktan sonra bölge temizlenmeli, steril pansuman yapılmalı ve birkaç saat boyunca gözlemlenmelidir. Kızarıklık veya sızıntı görülürse sağlık personeline bilgi verilmelidir.

Çocuklarda kullanılan kanül boyutları farklı mıdır?

Çocuklarda damarlar ince olduğu için sarı (24G) veya mor (26G) kodlu ince kanüller kullanılır. 

Kanülün tıkanması durumunda ne yapılır?

Akış durduğunda kanül tıkanmış olabilir. Tıkanma durumunda kanülün değiştirilmesi ve yeni bir damar yolu açılması gerekir. Uygun kullanım adımları takip edildiğinde tıkanma riski görülmemektedir.