Plevra Biyopsisi Nedir? Plevra Biyopsisi Nasıl Yapılır?

Plevra Biyopsisi Nedir?

Plevra, göğüs kafesinin iç yüzeyini ve akciğerlerin dış yüzeyini kaplayan ince bir zardır. Bu iki katman arasında, akciğerlerin solunum sırasında rahatça hareket etmesini sağlayan az miktarda bir sıvı bulunur. Çeşitli hastalıklar, akciğer zarında iltihaplanmaya, kalınlaşmaya veya iki katman arasında aşırı sıvı birikimine neden olabilir. Plevra biyopsisi, bu anormalliklerin nedenini belirlemek amacıyla akciğer zarı tabakasından küçük bir parça alınmasıdır.

Alınan plevra dokusu incelemesi, bir patolog tarafından mikroskop altında yapılır. Bu inceleme, hücrelerdeki kanserli değişimleri, tüberküloz gibi enfeksiyonlara özgü bulguları veya diğer iltihabi durumları ortaya çıkarabilir. Bu nedenle, plevra biyopsisi birçok akciğer hastalıkları tanısı için standart prosedürler arasında kabul edilir.

Plevra Biyopsisi Hangi Durumlarda Yapılır?

Plevra biyopsisi, genellikle diğer tanı yöntemleri ile net bir sonuca ulaşılamadığında yapılır. Hekim; hastanın semptomları, radyolojik bulguları ve sıvı analizlerine dayanarak bu işleme karar verebilir.

Plevral Sıvı Birikimi (Efüzyon) Nedenlerinin Araştırılması

Plevra yaprakları arasında normalden fazla sıvı birikmesi durumuna plevral efüzyon denir. Sıvı birikmesinin nedenini anlamak için öncelikle torasentez işlemi ile sıvıdan örnek alınır. Ancak bazen sıvı analizi (sitoloji) tanı koymak için yeterli olmaz. Bu durumda, sıvının birikmesine neden olan zarın kendisinden doku örneği almak için plevra biyopsisi gerekir.

Akciğer Zarı Tümörleri (Mezotelyoma) Tanısı

Plevrada oluşmuş bir kanser olan malign mezotelyoma, özellikle asbest maruziyeti ile ilişkili nadir bir tümördür. Mezotelyoma tanısı için plevradan doku örneği alınması ve patolojik olarak incelenmesi gerekir. Ayrıca, akciğer kanseri gibi başka kanserlerin plevraya yayılıp yayılmadığını (metastaz) anlamak için de biyopsi yapılır. Bu durum, plevral malignite tanısı için kritik öneme sahiptir.

Tüberküloz ve Enfeksiyonların Tanısı

Tüberküloz (verem), akciğerlerin yanı sıra plevrada da oluşabilir. Tüberküloz tanısı koymada plevra biyopsisi oldukça önemlidir. Biyopsi örneğinde tüberküloza özgü iltihabi hücre kümelerinin (granülom) görülmesi, tanıyı kesinleştirebilir. Bakteriyel enfeksiyon veya mantar enfeksiyonu gibi diğer durumların ayırt edilmesinde de kullanılabilir.

Diğer Plevral Hastalıkların Değerlendirilmesi

Romatoid artrit gibi bazı romatizmal hastalıklar veya sarkoidoz gibi durumlar da plevrayı etkileyebilir. Görüntüleme yöntemlerinde plevrada kalınlaşma veya düzensizlik saptandığında altta yatan nedeni belirlemek için plevra biyopsisi yapılabilir. Bu adım, doğru tedaviye başlamak için önemlidir.

Plevra Biyopsisi Nasıl Yapılır?

Plevra biyopsisi, farklı teknikler kullanılarak yapılabilir. Hangi yöntemin seçileceği; hastanın genel durumu, plevradaki anormalliğin yeri ve boyutu gibi faktörlere bağlıdır.

İşlem Öncesi Hasta Hazırlığı

İşlemin güvenliği için bazı hazırlık adımları bulunur.

• Hastanın kanının pıhtılaşma seviyesini ölçmek için kan testleri yapılır.
• Hasta, kullandığı ilaçlar (özellikle kan sulandırıcılar) hakkında hekime bilgi verir.
• Akciğer filmi veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme testleri incelenir.
• Cerrahi yöntemler için hastanın işlemden önce belirli bir süre aç kalması istenebilir.

Kapalı (İğne) Plevra Biyopsisi Uygulama Adımları

Kapalı plevra biyopsisi, en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Çoğu durumda lokal anestezi altında, poliklinik şartlarında yapılabilir.

• Hasta genellikle bir sandalyeye oturur ve bir masanın üzerine öne doğru eğilir.
• Hekim, ultrason rehberliğinde biyopsi için hastanın sırtında en uygun noktayı belirler 
• Cilt, antiseptik bir solüsyonla temizlenir ve lokal anestezi ile uyuşturulur.
• Cilt üzerinde küçük bir kesi açılır.
• Özel bir biyopsi iğnesi (Abrams veya Cope iğnesi) bu kesiden göğüs boşluğuna ilerletilir.
• Hastadan nefesini tutması istenebilir. İğnenin ucundaki kanca ile plevradan küçük bir doku örneği alınır.
• Yeterli örnek almak için işlem birkaç kez tekrarlanabilir. İğne çıkarıldıktan sonra bölgeye bandaj uygulanır.

Açık (Cerrahi) Plevra Biyopsisi ve Torakoskopi İşlemi

Daha büyük veya hedeflenmiş bir doku örneği gerektiğinde cerrahi yöntemlere başvurulur. Açık plevra biyopsisi, genel anestezi altında kaburgalar arasından daha büyük bir kesi yapılarak gerçekleştirilir. Bu yöntem, cerrahın doğrudan görerek örnek almasını sağlar.

Günümüzde daha sık tercih edilen yöntem ise torakoskopik biyopsi (VATS) yöntemidir. VATS, minimal invaziv bir cerrahidir. Göğüs duvarında açılan küçük deliklerden bir kamera (torakoskop) ve cerrahi aletler ilerletilir. Cerrah, kamera görüntüsü eşliğinde plevrayı detaylıca inceler ve istediği yerden birden fazla örnek alabilir.

Biyopsi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

İşlemden sonra, olası bir komplikasyon olan pnömotoraksa (akciğer sönmesi) önlem almak için genellikle bir akciğer filmi çekilir. Kapalı biyopsi sonrası hasta birkaç saat gözlem altında tutulur. Cerrahi biyopsi sonrası ise hastanede bir veya birkaç gün kalmak gerekebilir.

Plevra Biyopsisi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Alınan doku örneği, patoloji laboratuvarına gönderilerek detaylı bir incelemeden geçirilir.

Biyopsi Sonuçları Ne Kadar Sürede Çıkar?

Patoloji raporunun hazırlanması, yapılan incelemelerin detayına göre değişebilir. Sonuçlar genellikle birkaç iş günü ila bir hafta arasında çıkar.

Sonuçların Yorumlanması ve Tanıya Etkisi

Patolog, doku örneğini mikroskop altında inceler. Kanser hücrelerinin varlığı, enfeksiyona işaret eden bulgular veya iltihabi hücre tipleri değerlendirilir. Rapor, hastalığın tanısını içerir. Bu rapor, hekimin şüphelerini doğrulamasına ya da şüphelerin bertaraf edilmesine olanak tanır.

Sonuçlara Göre Tedavi ve Takip Yöntemleri

Tanı kesinleştikten sonra, hastalığa özgü tedavi planı oluşturulur. Örneğin, tüberküloz tanısı konulursa anti-tüberküloz ilaç tedavisi başlanır. Kanser tanısı konulursa, onkolojik tedavi (kemoterapi, radyoterapi vb.) süreci planlanır. Tedavi ve tedavi sonrası takip süreci için doktora danışılmalıdır.

Plevra Biyopsisinin Faydaları ve Riskleri Nelerdir?

Plevra biyopsisi, tanısal süreçte önemli faydalar sunarken, invaziv bir işlem olduğu için bazı riskler de taşır.

*Tablodaki karşılaştırmalı bilgiler için MedlinePlus tarafından sağlanan verilerden yararlanılmıştır.

Tanısal Artılar ve Doğruluk Oranı

Plevra biyopsisinin en büyük artısı  plevral hastalıklar için kesin tanı koyma ihtimalinin yüksek olmasıdır. Özellikle torakoskopik biyopsi ile alınan büyük örneklerin tanısal doğruluk oranı çok yüksektir. Bu durum, doğru tedavinin gecikmeden başlamasını sağlar.

Olası Riskler ve Komplikasyonlar

Her tıbbi işlem gibi, plevra biyopsisinin de potansiyel riskleri vardır. En sık görülen komplikasyon, akciğer sönmesi olarak bilinen pnömotorakstır. Diğer nadir riskler arasında kanama, enfeksiyon ve işlem bölgesinde ağrı bulunur. Bu riskler, uygun teknik ve işlem sonrası takip ile en aza indirilir.

Plevra Biyopsisine Alternatif Tanı Yöntemleri Nelerdir?

Plevra biyopsisi invaziv bir işlem olduğu için, öncesinde daha az invaziv yöntemler denenir.

Görüntüleme Testleri

Bilgisayarlı tomografi (BT), plevradaki kalınlaşmaları, kitleleri ve sıvıyı göstermede çok hassastır. Ultrason, özellikle sıvı miktarını değerlendirmede ve iğne biyopsisine rehberlik etmede kullanılır. Ancak bu yöntemler, dokunun hücresel yapısı hakkında bilgi vermezler.

Plevral Sıvı İncelemesi (Torakosentez)

Plevra boşluğunda sıvı varsa, ilk adım genellikle torasentez ile bu sıvıdan örnek almaktır. Sıvı, enfeksiyon veya kanser hücreleri açısından incelenir. Ancak sitoloji incelemesinin duyarlılığı, özellikle mezotelyoma gibi durumlarda düşük olabilir. Sıvı analizi sonuç vermediğinde plevra biyopsisi gerekli hale gelir.

Sıkça Sorulan Sorular

Plevra biyopsisi nedir ve ne amaçla yapılır?

Plevra biyopsisi, akciğer zarı olan plevradan doku örneği alınmasıdır. Plevrada sıvı birikimi veya kalınlaşma gibi durumların kesin nedenini (kanser, enfeksiyon vb.) teşhis etmek için yapılır.

Plevra biyopsisi nasıl yapılır?

Lokal anestezi altında bir iğne ile (kapalı), genel anestezi altında bir kamera yardımıyla (torakoskopi) veya açık cerrahi ile yapılabilir. Yöntem, hastanın durumuna göre seçilir.

Plevra biyopsisi ağrılı bir işlem midir?

Kapalı (iğne) biyopsisi lokal anestezi ile yapıldığı için genellikle ağrılı değildir. Cerrahi yöntemler ise genel anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez.

Plevra biyopsisinin riskleri nelerdir?

En sık görülen risk akciğer sönmesidir (pnömotoraks). Nadiren kanama ve enfeksiyon gibi riskler de bulunabilir.

İşlem sonrası ne zaman normal yaşama dönülebilir?

Kapalı biyopsi sonrası aynı gün veya ertesi gün, torakoskopik biyopsi sonrası ise birkaç gün içinde normal yaşama dönülebilir.

Plevra biyopsisi sonuçları kaç günde çıkar?

Patoloji sonuçları genellikle birkaç iş günü ila bir hafta içinde çıkar.

Plevra biyopsisi öncesi özel hazırlık gerekir mi?

Plevra biyopsisi öncesinde kan pıhtılaşma testleri yapılır ve kan sulandırıcı ilaçların kesilmesi gerekebilir. Cerrahi yöntemler için açlık da istenir.

Plevra biyopsisine alternatif yöntemler var mı?

Evet, ilk adım olarak genellikle plevral sıvıdan örnek alınması (torasentez) tercih edilir. Görüntüleme yöntemleri de önemli bilgiler sunar ancak kesin tanı için biyopsi gerekebilir.

Plevra biyopsisi herkes için uygun mudur?

Plevra biyopsisi, ciddi kanama bozukluğu olan veya solunum yetmezliği riski taşıyan bazı hastalar için uygun olmayabilir. Karar, hastanın durumu değerlendirilerek hekim tarafından verilir.