Gluten Hassasiyeti Nedir? Gluten Hassasiyeti Belirtileri Nelerdir?

Gluten Hassasiyeti Nedir?

Gluten hassasiyeti, kişinin arpa, buğday, çavdar gibi besinlerde bulunan gluten proteinini tükettikten sonra rahatsızlık hissetmesi durumudur.  Bu kişiler çölyak ya da buğday alerjisi olmamasına rağmen glutenli besinleri tükettikten sonra şişkinlik ve ishal gibi gastroenterolojik hastalıklar yaşar. Bazı kişiler gluten tükettiğinde herhangi bir sorun yaşamazken gluten hassasiyeti olan kişilerde gaz, şişkinlik ve ishal gibi şikayetler görülebilir. 

Gluten alerjisi çölyak hastalığı ve buğday alerjisiy gibi diğer gıda intoleranslarıyla karıştırılabilir ancak, çölyak hastalığı bağırsaklara kalıcı zarar verirken gluten hassasiyetinde kalıcı bir hasar oluşmaz. Buğday alerjisinde ise bağışıklık sistemi buğdaya aşırı tepki gösterir. Gluten hassasiyetinin tanısı için öncelikle çölyak ve buğday alerjisini dışlamaya yönelik testler yapılması gerekir. Sonrasında ise gluten içermeyen diyetler uygulanabilir.

Gluten Hassasiyeti Neden Olur?

Gluten hassasiyetinin kesin nedeni bilinmez ancak genetik yatkınlık, bağırsak geçirgenliğinde artış, stres, bağırsak florasında dengesizlik ve çevresel faktörler gluten intoleransının gelişmesinde rol oynayabilir. Bazı kişilerde viral enfeksiyonlar ya da aşırı gluten tüketimi de gluten hassasiyeti yaratabilir. 

Günümüzde ekmek, makarna, hazır ve işlenmiş gıdaların daha fazla tüketilmesi gluten tüketimini dolayısıyla gluten alerjisini artırabilir. Antibiyotik kullanımı, fast food ve düşük lifli gıdaların tüketimi de bağırsak florasını olumsuz etkileyerek sindirim sistemini daha hassas hale getirebilir. Ayrıca, artan gluten hassasiyeti vakalarının bir diğer sebebi de artan farkındalık sayesinde önceden gözden kaçan şikâyetlerin günümüzde gluten hassasiyeti olarak tanımlanması, çevresel faktörler ve stresin de bu durumu tetikleyebilmesi olabilir. 

Gluten Hassasiyeti Belirtileri Nelerdir?

Gluten hassasiyetinin en sık görülen belirtileri şişkinlik, gaz, ishal, mide krampları ve karın ağrısıdır. Baş ağrısı, halsizlik, dikkat eksikliği ve ciltte döküntüler de gluten intoleransı yaşayan kişilerde görülebilir. 

Gluten hassasiyeti belirtileri aşağıdaki gibidir: 

• Karın ağrısı
• Şişkinlik ve gaz
• Hazımsızlık
• İshal veya kabızlık
• Baş ağrısı
• Eklem ağrıları
• Yorgunluk
• Depresyon 
• Dikkat eksikliği
• Mide bulantısı ve kusma 
• Anemi

Karın Ağrısı

Gluten hassasiyeti olan kişilerde gluten tüketilirken bağırsaklarda tahriş ortaya çıkar, bu durum sindirim sisteminde spazmlara yol açarak karın ağrısını tetikler. 

Şişkinlik ve Gaz

Gluten intoleransı olan kişilerde glutenin sindirimi zor olduğu için  bağırsaklarda fermantasyon artar ve gaz üretimi yükselir. Bu da kişide yoğun şişkinlik, karında gerginlik ve rahatsızlık hissine neden olur. Özellikle yemek sonrası karın bölgesinde belirgin şişlik görülebilir.

Hazımsızlık

Gluten hassasiyetinde mide ve bağırsakların sindirim süreci yavaşlar ve yemeklerden sonra ağırlık, dolgunluk ve hazımsızlık hissi yaratır. Bazı kişilerde mide ekşimesi veya reflü benzeri şikâyetler de görülebilir.

İshal veya Kabızlık

Gluten bağırsak hareketlerini dengesiz hale getirebilir. Bazı kişilerde hızlanmaya yol açarak ishal, bazılarında ise yavaşlamaya neden olarak kabızlık gibi gastroenterolojik hastalıklara sebep olur. Bu nedenle gluten hassasiyetinde dışkılama düzeni sık sık değişiklik gösterebilir.

Baş Ağrısı

Gluten alımı, sindirim sisteminin yanı sıra sinir sisteminde de etkiler yaratabilir. Bağışıklık yanıtı nedeniyle oluşan iltihaplanma baş ağrılarını tetikleyebilir. Hassasiyeti olan kişilerde sık sık migren benzeri ağrılar görülebilir.

Eklem Ağrıları

Gluten hassasiyetinde bağışıklık sisteminin aşırı yanıtı vücudun farklı bölgelerinde iltihabı artırabilir ve eklem dokularını etkileyerek ağrıya neden olur. Özellikle diz, dirsek ve omuzlarda tekrarlayan eklem ağrıları görülür.

Yorgunluk

Gluten tüketimi sonrası sindirim zorlukları ve bağışıklık yanıtı kişide enerji kaybına yol açar. Vücut sürekli bir stres altında olduğundan kronik yorgunluk gelişebilir. Bu nedenle hassasiyeti olan kişilerde gün boyu halsizlik sık görülen bir durumdur.

Depresyon

Bağırsak sağlığı, mutluluk hormonu olarak bilinen serotoninin üretiminde önemli rol oynar. Gluten hassasiyetinde bağırsak florası bozulduğu için serotonin dengesizliği oluşabilir. Bu durum kişinin ruh halini olumsuz etkileyerek depresif şikâyetlere yol açabilir.

Dikkat Eksikliği

Gluten hassasiyetinde görülen iltihaplanma beyin işlevlerini de etkileyebilir. Bu nedenle kişide unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü ve dikkat eksikliği görülebilir. Özellikle çocuklarda okul başarısını, yetişkinlerde ise iş verimliliğini olumsuz etkileyebilir.

Mide Bulantısı ve Kusma

Glutenli besinler mide ve bağırsak sisteminde tahrişe neden olabilir, bu da özellikle hassas kişilerde mide bulantısı ve kusmayı tetikleyebilir. Şikâyetler genellikle gluten tüketildikten kısa süre sonra ortaya çıkar.

Anemi

Gluten hassasiyeti bağırsaklarda vitamin ve mineral emilimini olumsuz etkileyebilir. Özellikle demir ve folat emilimindeki azalma kansızlığa (anemi) yol açar. Bu nedenle kişinin halsizlik, solukluk ve baş dönmesi gibi anemi belirtileri yaşaması mümkündür.

Gluten Hassasiyeti Nasıl Anlaşılır?

Gluten hassasiyeti, çölyak hastalığı ya da buğday alerjisine benzer belirtiler gösterdiği için tek bir testle anlaşılmaz, çölyak hastalığını ve buğday alerjisini dışlamak için kan testleri ve gerekirse bağırsak biyopsisi yapılır. Eğer testler negatif çıkarsa, kişide gluten tükettikten sonra karın ağrısı, ishal, şişkinlik, gaz gibi belirtiler görülürse ve gluten tüketimi durduğunda belirtiler azalır ya da biterse gluten hassasiyetinden bahsedilebilir. 

Gluten hassasiyeti tanı sürecinde genellikle eliminasyon diyeti uygulanır. Eliminasyon diyetinde gluten içeren besinler belli bir süre beslenmeden çıkarılır, ardından kontrollü şekilde tekrar eklenir. Şikayetler glutensiz dönemde kaybolup gluten tüketimiyle yeniden başlaması gluten hassasiyetinin en önemli işaretlerinden biridir.

Gluten Hassasiyeti Nasıl Tedavi Edilir?

Gluten hassasiyetinin kesin tedavisi gluten tüketimini durdurmaktır. Gluten içeren arpa, çavdar, buğdayı ve bunlardan yapılan yiyecekler tüketmeyi bırakmak en temel tedavi yöntemidir. Glutensiz beslenme düzenine geçtikten genellikle birkaç hafta sonra şikayetlerde belirgin azalmalar görülür. 

Gluten Hassasiyeti Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Gluten Alerjisi Belirtileri Nelerdir?

Gluten alerjisi; şişkinlik ve hazımsızlık, gaz, kramp ve ishal gibi belirtiler gösterir. Ayrıca, gluten alerjisi olan kişilerde baş ağrısı, halsizlik, anemi ve depresyon gibi şikayetler de görülebilir.

Gluten Duyarlılığının 9 Belirtisi Nedir?

Gluten duyarlılığının en belirgin 9 belirtisi; karın ağrısı, şişkinlik ve gaz, ishal veya kabızlık, hazımsızlık, baş ağrısı, eklem ağrıları, yorgunluk, depresyon ve dikkat eksikliği, mide bulantısı ve kusma olarak sıralanabilir.

Gluten İntoleransı Nedir?

Gluten intoleransı, gluten içeren besinlerin tüketimi sonrasında kişide hazımsızlık, şişkinlik, gaz, ishal yada kabızlık gibi şikayetlerin oluşması durumudur. Bu kişiler gluten proteininin sindiremez ya da bağışıklık sistemi aşırı tepki gösterir. 

Gluten Nelerde Var?

Gluten; buğday, arpa, çavdar gibi tahıllarda ve bunlardan yapılan ekmek, börek, pizza gibi yiyeceklerde bulunur. Ayrıca bulgur, irmik, işlenmiş et ve paketli gıdalarda da gluten bulunabilir.

Yetişkinlerde Gluten Alerjisi Belirtileri Nelerdir?

Yetişkinlerde gluten alerjisi gaz, şişkinlik, hazımsızlık, eklem ağrıları, yorgunluk ve dikkat eksikliği olarak ortaya çıkabilir. Belirtiler kişiden kişiye değişebilir, bazı kişilerde yalnızca sindirim sorunları görülürken bazı kişilerde baş ağrısı ve yorgunluk gibi şikayetler de olabilir. 

Gluten Alerjisi Nasıl Anlaşılır?

Gluten alerjisi için kesin bir test ya da tanı yöntemi yoktur. Öncelikle kişinin gluten hassasiyeti olup olmadığını anlamak ve  çölyak ve bulgur alerjisini dışlamak için kan testleri ya da gerekirse bağırsak biyopsisi yapılır, sonrasında emin olmak için glutenin kesilip sonradan tekrar eklendiği eliminasyon diyeti uygulanır.

Glutenin Sebep Olduğu Hastalıklar Nelerdir?

Gluten hassasiyeti huzursuz bağırsak sendromu, anemi, depresyon ve dermatit gibi hastalıklara neden olabilir. Ancak bu durum kişiden kişiye değişir, bazı kişilerde hiçbir kalıcı hasara neden olmayabilir ve gluten tüketimi durdurulduğunda belirtilerin şiddeti azalabilir.

Gluten Alerjisi Kaşıntı Yapar Mı?

Evet, gluten hassasiyetinde bağışıklık sistemi glutene aşırı tepki verir ve histamin salınımı artar, bu da ciltte kaşıntı ve döküntüye neden olabilir.

Gluten Hassasiyeti ve Çölyak Farkı Nedir?

Gluten hassasiyeti, bağırsakların gluten içeren besinleri tolere edememesi sonucu oluşan alerjik bir durumdur ve beslenme düzenini değiştirerek düzelebilir. Çölyak ise gluten tüketiminin ince bağırsağa hasar verdiği ve ömür boyu süren bir sindirim sistemi hastalığıdır.