Yazı İçeriği

Metakarpal Kemikler (El Tarak Kemikleri) Nedir?

Metakarpal kemikler, el iskeletinde bulunan karpal kemikler ve falankslar arasında yer alan beş uzun kemikten oluşur. Elin avuç içinde boyuna ve enine genişleyen kemerleri (ark) destekler. Halk arasında el tarak kemiği ismiyle bilinen kemikler bazis (taban), corpus (gövde) ve metakarp başı olmak üzere üç ana bölümden oluşur.

Metakarpal Kemiklerin Görevleri Nelerdir?

Metakarpal kemikler el anatomisi için hayati öneme sahip çeşitli görevler üstlenir.
Metakarpal kemiklerin görevleri şunlardır:

  • Avuç içinin iskelet çatısını oluşturur ve elin kavisli şeklini korur.
  • Bilek kemiklerinden gelen kuvveti, kavrama ve sıkma gibi fonksiyonlar sırasında parmaklara iletir.
  • Eldeki kasların ve bağların tutunduğu el kemikleri olarak hareket kontrolünü sağlar.
  • Ele hem dayanıklılık hem farklı şekillere uyum sağlayacak esneklik kazandırarak geniş bir hareket yelpazesiyle işlev görmesine yardımcı olur.

 

Metakarpal Kemiklerde Sık Görülen Sorunlar Nelerdir?

Metakarpal kemikler, elin avuç kısmını oluşturan ve parmakların hareketini destekleyen önemli yapılardır. Günlük aktiviteler sırasında bu kemiklerde meydana gelen yaralanmalar veya zorlanmalar çeşitli ortopedik sorunlara neden olabilir.

Metakarpal kemiklerde sık görülen sorunlar arasında şunlar yer alır:

  • Metakarpal kırıkları
  • Boksör kırığı
  • Kireçlenme (artrit)

Metakarpal Kırıkları

Metakarpal kırık genellikle elin üzerine düşme, doğrudan darbe alma veya kazalar sonucu oluşur. Kırığın şiddetine bağlı olarak ağrı, şişlik, morarma ve parmak hareketlerinde kısıtlılık görülebilir. Bazı kırıklar basit olup alçı veya atel ile tedavi edilirken; ciddi yaralanmalar söz konusuysa cerrahi müdahale gerekebilir.

Boksör Kırığı

Boksör kırığı beşinci metakarpal kemiğin boyun kısmında meydana gelir. Yumruk atarken sert bir cisme çarpma sonucu oluşur. Serçe parmağa ait olan beşinci metakarpal hareketli bir kemik olduğu için darbe sırasında kuvveti en az tolere eden kemiktir.

Boksör kırığının belirtileri arasında ağrı, şişlik, şekil bozukluğu ve parmak hareketlerinde güçsüzlük bulunur. Tedavi kırığın açısına ve kayma durumuna göre alçı, atel veya cerrahi müdahale yöntemiyle yapılabilir. Rehabilitasyon ile parmak ve el fonksiyonları yeniden kazandırılır.

Kireçlenme (Artrit)

Metakarpal eklemlerde görülen kireçlenme kıkırdak dokusunun aşınması ve eklem yüzeylerinin bozulması ile karakterize olur. Yaşa bağlı dejeneratif değişimlerden veya romatoid artrit gibi iltihaplı hastalıklardan kaynaklanır. Özellikle başparmağın bilekle birleştiği eklem, yüksek hareketliliğinden dolayı osteoartrite yatkınlık gösterir.

Artrit eklemlerde ağrı, şişlik, deformite ve sertleşmeye yol açabilir. Tedavinin başlangıcında atel, antienflamatuar ilaçlar ve fizik tedavi uygulanır. İlerleyen ve günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen vakalarda ise cerrahi müdahale düşünülebilir.

Metakarpal Kırığı Tanısı Nasıl Konulur?

Metakarpal kırığı tanısı fizik muayene ile başlar. Kesin tanı amacıyla görüntüleme yöntemlerinden faydalanılır. Travma hikayesi ağrı, şişlik, morarma ve parmak hareketlerindeki kısıtlılık el kırığı hakkında ilk ipuçlarını verir.

Fizik muayene sırasında elin fonksiyonel değerlendirmesi yapılarak parmak ve el hareketlerinin durumu izlenir. Tanıyı kesinleştirmek için röntgen görüntülemesi kullanılır. Bazı vakalarda kırığın yerini ve şiddetini daha ayrıntılı görmek için bilgisayarlı tomografi veya MR gerekebilir.

Metakarpal Kırığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Metakarpal kırıkların tedavisi kırığın tipi, yeri ve kayma durumuna göre değişir. Kırık uçları arasında belirgin bir ayrılma veya açılanma varsa doktor lokal anestezi altında kırığı elle düzelterek (redüksiyon) kemik uçlarını uygun pozisyona getirir. Düzeltme yapıldıktan sonra tam iyileşme için alçı veya atel kullanılarak elin hareketi belirli bir süre kısıtlanır.

Kırığın stabil olmadığı veya parmak fonksiyonlarını ciddi şekilde etkilediği durumlarda ameliyat gerekebilir. Parçalı kırıklarda uygulanan açık redüksiyon yönteminde cilt kesisi yapılarak kırık kemikler doğrudan görülür. Anatomik pozisyona getirilen kemikler küçük metal plak ve vidalarla kalıcı olarak sabitlenir.

 

Metakarpal Kemikler Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

“Boksör kırığı” sadece boksörlerde mi görülür?

Boksör kırığı sert bir yüzeye yumruk atma sonucunda oluşabilir. Boksör kırığı adıyla bilinse de beşinci metakarpal kırığı her yaş ve meslek grubunda görülebilir.

Metakarpal kırığı sonrası elimi ne zaman normal kullanabilirim?

Cerrahi müdahale gerektirmeyen basit kırıklarda alçı veya atelin çıkarılmasının ardından, genellikle 4-6 hafta sonra, fazla zorlamadan kullanıma başlanabilir. Tam güç ve normal fonksiyonlara dönüş ise uygulanan fizik tedavi ve rehabilitasyona bağlı olarak 8 ila 12 hafta sürebilir.

Kırık bir metakarpal kemik yanlış kaynarsa ne olur?

Yanlış kaynama, elde kalıcı şekil bozukluğuna ve parmak hareketlerinde kısıtlılığa yol açabilir. Uzun vadede ağrı ve elde fonksiyon kaybına sebep olabilir.

Metakarpal kemikleri güçlendirmek için özel egzersizler var mıdır?

Metakarpal kemiklerin çevresindeki kasları ve bağları güçlendirmek için kavrama gücünü artıran stres topu kullanılabilir, macun egzersizleri yapılabilir. Egzersizlerin düzenli uygulanması elin fonksiyonelliğini artırır.

El tarak kemiği ile metakarpal kemik aynı mıdır?

Metakarpal kemikler el bileği ile parmakların başlangıcı arasındaki uzun kemiklere verilen anatomik isimdir. Halk arasında metakarpal kemiklere el tarak kemikleri denir.

Metakarpal kırıklar her zaman ameliyat gerektirir mi?

Yerinden oynamamış veya kabul edilebilir sınırlar içinde açılanması olan metakarpal kırıklar atel veya alçı yardımıyla ameliyatsız tedavi edilebilir. Ancak parmakta dönme, eklem içi kırık veya parçalanma olması durumunda cerrahi müdahale gerekebilir.

Elime aldığım bir darbe sonrası metakarpal kemiğimin kırıldığını nasıl anlarım?

Kırık bölgesinde şiddetli ağrı, kısa sürede başlayan şişlik ve morarma en belirgin işaretlerdir. Ayrıca yumruk yapıldığında eklem çıkıntılarından birinin kaybolması veya parmakta anormal bir eğrilik ya da dönme fark edilebilir. Kesin tanı için röntgenle görüntüleme yapılmalıdır.

Metakarpal kırıkların iyileşme süresi ne kadardır?

Kırığın türüne ve hastanın yaşına bağlı olarak kemik kaynaması 4-6 hafta kadar sürer. Ancak tam fonksiyon kazanımı fizik tedaviyle 2-3 ayı bulabilir.

Çocuklarda metakarpal kırıkları yetişkinlerden farklı mıdır?

Çocuklarda kırıklar genellikle büyüme plaklarını içerir ve kemikler hızlı iyileşme eğilimindedir. Ayrıca çocukların büyürken bazı açılanmaları zamanla düzeltme potansiyelleri kemik deformitelerine karşı daha fazla tolerans gösterebilir.

Metakarpal kemiklerde stres kırığı olabilir mi?

Metakarpal kemiklerde tekrarlayan ve yoğun aktiviteler sonucu stres kırıkları oluşabilir. Röntgende görülmeme ihtimali bulunan stres kırıklarının tanısında MR gerekebilir.

Metakarpal kırığı sonrası fizik tedavi neden önemlidir?

Alçı veya atel sebebiyle uzun süre hareketsiz kalan eklemlerde sertlik ve el kaslarında güç kaybı oluşur. Fizik tedavi eklemlerin hareket açıklığını yeniden kazandırarak parmakları ve el kaslarını güçlendirir.