Tiroid Biyopsisi Nedir? Tiroid Biyopsisi Nasıl Yapılır?

Tiroid Biyopsisi Nedir?

Tiroid biyopsisi tiroid nodülünden hücre örnekleri toplamak için kullanılan bir yöntemdir. Biyopsi işlemi, standart bir kan alma iğnesinden bile daha ince bir iğne ile yapılır. Bu iğne, şüpheli nodülün içine ilerletilir. İğneye bağlı bir enjektör yardımıyla hafif bir vakum (aspirasyon) oluşturulur. Bu vakum, nodülün içindeki tiroid hücrelerinin iğnenin içine çekilmesini sağlar. Toplanan bu hücreler bir cam üzerine yayılarak özel boyalarla boyanır. Ardından bir patolog tarafından mikroskop altında incelenir. Bu inceleme, tiroid kanseri tanısı koymada veya kanser şüphesini ortadan kaldırmada kritik bir rol oynar.

Tiroid Biyopsisi Neden Yapılır?

Tiroid biyopsisinin temel amacı, bir tiroid nodülünün iyi huylu mu yoksa kötü huylu mu olduğunu ayırt etmektir. Tiroid biyopsisi tiroid hastalıkları için yapılabilecek en önemli tanısal adımlardan biridir.

Tiroid Nodüllerinin Değerlendirilmesi

Boyun ultrasonu sırasında saptanan bir tiroid nodülü  daha ileri bir değerlendirme gerektirebilir. Nodülün boyutu, iç yapısı, kenar düzenliliği ve kanlanması gibi ultrasonografik özellikleri hekime biyopsi gerekip gerekmediği konusunda fikir verir. Şüpheli özellikler taşıyan nodüllerin doğasını anlamak için biyopsi yapılması önerilir.

Tiroid Kanseri Şüphesinde Biyopsinin Rolü

Ultrason bulguları bir nodülün kanser olabileceğine dair şüphe uyandırdığında kesin tanı için tek yol biyopsidir. Biyopsi, tiroid kanseri farklı türlerini (papiller, foliküler, medüller vb.) ayırt etmeye de yardımcı olabilir. Erken evrede konulan doğru bir tanı, tedavinin başarısını doğrudan etkiler.

Diğer Tiroid Hastalıklarının Tanısı

Daha nadir olarak tiroid biyopsisi tiroid bezinin iltihabi durumları olan tiroiditlerin tanısında da kullanılabilir. Özellikle Hashimato tiroidi gibi durumlarda bezin genel yapısı hakkında bilgi verebilir. Ancak bu amaçla kullanımına nodül değerlendirmesi amacıyla kullanımına göre çok daha az sıklıkta ihtiyaç duyulur.

Tiroid Biyopsisi Nasıl Yapılır?

Tiroid biyopsisi, genellikle bir endokrinoloji uzmanı veya girişimsel radyolog tarafından poliklinik şartlarında yapılan hızlı ve basit bir işlemdir.

İşlem Öncesi Hazırlık

Bu işlem için genellikle büyük bir hazırlık gerekmez. Çok fazla hazırlık gerekmemesi hastalar için süreci oldukça kolaylaştırır.

• İşlem öncesinde aç kalmaya gerek yoktur. Normal şekilde yeme içmeye devam edilebilir.
• Hasta, kullandığı ilaçlar hakkında hekimini bilgilendirmelidir. Özellikle kan sulandırıcı ilaçların geçici olarak kesilmesi gerekebilir.
• İşlem günü boyun bölgesini sıkmayacak rahat kıyafetler giyilmesi önerilir.
• Takı gibi metal aksesuarların işlemden önce çıkarılması istenir.

Ultrasonografi Eşliğinde İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi (İİAB)

Günümüzde ince iğne aspirasyon biyopsisi, neredeyse her zaman ultrason rehberliğinde yapılır. Ultrason eşliğinde biyopsi, işlemin doğruluğunu ve güvenliğini artırır. Süreç çoğu hasta için oldukça konforludur.

• Hasta, muayene masasına sırt üstü uzanır ve boynunu hafifçe geriye doğru eğer.
• Hekim, ultrason probu ile tiroid bezini ve nodülü net bir şekilde görüntüler.
• Biyopsi yapılacak cilt bölgesi, antiseptik bir solüsyonla temizlenir.
• İşlem genellikle o kadar ağrısızdır ki, lokal anesteziye bile çoğu zaman ihtiyaç duyulmaz.
• Hekim, ultrason ekranından iğnenin hareketini anbean takip ederek iğneyi doğrudan nodülün içine yönlendirir.
• İğne nodülün içindeyken farklı alanlardan yeterli hücre toplayabilmek için birkaç saniye boyunca küçük hareketler yapılır.
• Bu işlem, genellikle 2 ila 4 kez tekrarlanarak farklı lamlara örnekler alınır.
• İşlem bittiğinde iğne çıkarılır ve bölgeye birkaç dakika hafifçe bastırılır. Sonrasında küçük bir bandaj yapıştırılır.

İşlem Süresi ve Hasta Deneyimi

Biyopsi işleminin hazırlık dahil olmak üzere 15-20 dakika sürmesi öngörülür. İğnenin tiroid dokusu içinde kaldığı süre ise her bir örnek alımı için sadece 10-20 saniyedir. Hastalar, işlem sırasında genellikle bir ağrı hissetmezler. Sadece hafif bir basınç veya iğnenin giriş anında küçük bir batma hissi olabilir. Hastaların çoğu işlemi bir kan tahlili olmaktan daha rahat olarak tanımlar.

Tiroid Biyopsisi Sonuçları Nasıl Yorumlanır?

Alınan hücre örnekleri patoloji laboratuvarına gönderilir. Sonuçlar "Bethesda Sınıflaması" adı verilen uluslararası bir sisteme göre raporlanır. Bu sistem sonuçları altı kategoriye ayırarak hem hekimler için ortak bir dil oluşturur hem de sonraki adımların belirlenmesini kolaylaştırır.

*Tablodaki bilgiler, American Thyroid Association (ATA) tarafından yayınlanan verilerden yararlanılarak oluşturulmuştur.

İyi Huylu Nodüller

Yapılan biyopsilerin çoğundan (%70-80) "benign" yani iyi huylu sonucu alınır (Bethesda II). Bu, nodülün kanser olmadığı ve genellikle cerrahi bir müdahale gerektirmediği anlamına gelir. Bu durumda, hekim genellikle nodülün boyutlarını belirli aralıklarla ultrason ile takip etmeyi önerir.

Şüpheli Nodüller

Bazı durumlarda, patolog hücrelerin yapısı hakkında net bir karar veremeyebilir. Bethesda III, IV ve V kategorileri bu "gri alanı" temsil eder. Bu sonuçlar, nodülün belirli bir kanser riski taşıdığını gösterebilir. Bu durumda, hekim biyopsinin tekrarlanmasını, moleküler testler yapılmasını veya tanısal amaçlı ameliyat önerebilir.

Kötü Huylu (Malign) Nodüller

Biyopsi sonuçlarının yaklaşık %5-10'u "malign" yani kötü huylu olarak gelir (Bethesda VI). Bu, nodülde kanser hücrelerinin saptandığı anlamına gelir. Bu durumda bir sonraki adım genellikle cerrahi tedavi planlamasıdır.

Sonuçlara Göre İzlenecek Yol

Biyopsi sonucu, tedavinin yol haritasını çizmeye yardım eder. İyi huylu sonuçlar genellikle takiple yönetilirken kötü huylu sonuçlar cerrahi gerektirebilir. Şüpheli sonuçlarda ise karar hastanın risk faktörleri ve nodülün özelliklerine göre kişiselleştirilir. Her durumda sonuçlar ve sonraki adımlar için mutlaka doktora danışılmalıdır.

Tiroid Biyopsisi Neden Önemlidir?

Tiroid biyopsisi, tiroid nodüllerinin yönetiminde modern tıbbın değerli araçları arasında yer alır.

Erken Teşhis İmkânı

Tiroid biyopsisi tiroid kanserini çok erken bir evrede, henüz yayılmadan yakalama imkanı sunar. Erken teşhis tiroid kanserinde tedavinin başarısını neredeyse %100'e yaklaştırabilir. 

Gereksiz Cerrahi Müdahalelerin Önlenmesi

Tiroid biyopsisinin en büyük artılarından biri gereksiz ameliyatları önlemesidir. Nodüllerin büyük çoğunluğu iyi huylu olduğu için biyopsi sayesinde binlerce hasta ameliyatın risklerinden ve tiroid bezini kaybetme olasılığından korunabilir.

Tiroid Biyopsisi Zararları

Tiroid biyopsisi, son derece güvenli bir işlemdir. Ciddi komplikasyonlar çok nadirdir.

Kanama ve Morarma Riski

En sık görülen yan etki iğne giriş yerinde küçük bir morarma veya hafif bir kanamadır. İşlem sonrası bölgeye birkaç dakika bastırmak, bu riski en aza indirir. Nadiren tiroid bezi içinde küçük bir kan birikintisi (hematom) oluşabilir, ancak bu genellikle kendiliğinden geçer.

Enfeksiyon Riski

İşlem steril koşullar altında yapıldığı için enfeksiyon riski teorik olarak mevcuttur ama pratikte neredeyse hiç görülmez. Cildin işlem öncesi antiseptiklerle temizlenmesi bu riski en aza indirmeye yardımcı olur.

İşlem Sonrası Rahatsızlıklar

Hastalar işlem sonrası genellikle hafif bir hassasiyet veya yutkunurken takılma hissi tarif edebilir. Boyunda hafif bir ağrı olabilir. Bu şikayetler genellikle bir veya iki gün içinde tamamen kaybolur ve basit ağrı kesicilere iyi yanıt verir.

Tiroid Biyopsisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Tiroid biyopsisi nedir ve hangi durumlarda yapılır?

Tiroid biyopsisi, tiroid bezindeki bir nodülden hücre örneği alma işlemidir. Genellikle, bir nodülün kanser riski taşıyıp taşımadığını anlamak için yapılır.

Tiroid biyopsisi nasıl uygulanır?

Genellikle ultrason rehberliğinde, çok ince bir iğne ile nodüle girilerek ve enjektörle hücreler çekilerek uygulanır.

Tiroid biyopsisi ağrılı bir işlem midir?

Hayır, işlem sırasında hissedilen, kan tahlili sırasındaki gibi anlık ve hafif bir batma hissidir. Genellikle ağrılı olarak tanımlanmaz.

Biyopsi sonuçları ne kadar sürede çıkar?

Patoloji laboratuvarının yoğunluğuna bağlı olarak sonuçlar genellikle birkaç gün ila bir hafta arasında çıkar.

Tiroid biyopsisi sonrası günlük hayata ne zaman dönülür?

Hastalar işlemden hemen sonra normal günlük aktivitelerine dönebilirler. Herhangi bir kısıtlama gerekmez.

Tiroid biyopsisinin riskleri var mıdır?

Riskler çok düşüktür. En sık görülenler, işlem bölgesinde hafif ağrı ve küçük bir morarmadır. Ciddi komplikasyonlar son derece nadirdir.

Tiroid biyopsisinden önce özel bir hazırlık gerekir mi?

Hayır, aç kalmak gibi özel bir hazırlık gerekmez. Sadece kan sulandırıcı ilaç kullanımı varsa hekime bildirilmelidir.

Tiroid biyopsisi sonrası dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

Genellikle özel bir bakım gerekmez. İşlem sonrası bir süre ağır egzersizden kaçınmak ve bölgeye yapıştırılan bandajı birkaç saat tutmak yeterlidir.

Tiroid biyopsisinin doğruluk oranı nedir?

Ultrason rehberliğinde ve deneyimli ellerde yapıldığında, tiroid nodüllerinin değerlendirilmesinde doğruluk oranı %95'in üzerindedir.

Tiroid biyopsisi sonucunda kötü huylu çıkarsa ne yapılmalıdır?

Sonuç kötü huylu (malign) çıkarsa, bu tiroid kanseri tanısı anlamına gelir. Bir sonraki adım, genellikle bir endokrin cerrahı ile görüşerek cerrahi tedavi seçeneklerini planlamaktır.