Salmonella Nedir? Salmonella Belirtileri

Salmonella Nedir?

Salmonella enfeksiyonu (salmonelloz), bağırsak sistemini etkileyen yaygın bir bakteriyel hastalıktır. Salmonella bakterileri genellikle hayvanların ve insanların bağırsaklarında yaşar ve dışkı yoluyla dışarı atılır. İnsanlara en sık kontamine (mikroorganizma bulaşmış) su veya gıdalar aracılığıyla bulaşır.

Hastalık genellikle ateş, kusma ve ishal gibi belirtilerle seyreder. Salmonella cinsi bakteriler, gastroenterit ve tifo gibi çeşitli hastalıklara yol açabilir. İnkübasyon süresi genellikle 6 saat - 6 gün olup, alınan enfeksiyon dozuna ve serotipe bağlı olarak çoğunlukla semptomlar 12-36 saat içerisinde ortaya çıkar.

Salmonella Türleri Nelerdir?

Salmonella bakterilerinin birçok serotipi bulunmakla birlikte, insanda hastalık yapan tüm suşlar, 2600'ün üzerinde farklı serotipi içeren Salmonella enterica türü altında sınıflandırılır. Bu bakteri, insanlarda akut gastroenterit, tifo-paratifo, septisemi ve lokal organ enfeksiyonlarına yol açabilir.

Salmonella enfeksiyonunun en yaygın formu, genellikle kendi kendini sınırlayan ve komplikasyonsuz seyreden bir gastroenterittir. Bu tablo genellikle ishal, karın ağrısı ve ateş ile karakterizedir. Ancak bazı Salmonella türleri, yüksek ateşe neden olabilen daha ciddi tablolara da yol açabilir. Bu türlerin başında, tifo ateşi olarak bilinen klinik tabloya neden olan Salmonella Typhi gelir. Bu bakteri, sistemik yayılım göstererek hayati organları etkileyebilir ve yaşamı tehdit edebilir.

Genellikle “gıda zehirlenmesi” olarak adlandırılan birçok vaka, aslında birer Salmonella enfeksiyonudur.

Salmonella Belirtileri

Salmonellanın belirtileri, genellikle diğer mide-bağırsak enfeksiyonlarıyla benzerlik gösterdiği için tanı koymayı zorlaştırabilir. Bu belirtiler, enfeksiyonun şiddetine ve kişinin bağışıklık durumuna göre değişkenlik gösterebilir. Bazı kişilerde hafif seyredebilirken, özellikle yaşlılar, çocuklar ve bağışıklığı zayıf bireylerde daha ağır bir tabloya neden olabilir. Enfeksiyon ciddi sıvı kaybına (dehidrasyon) yol açabileceğinden dikkatle takip edilmelidir.

Salmonella belirtileri şunlardır:

• Ateş
• İshal (diyare)
• İştah kaybı
• Baş ağrısı
• Kramp şeklinde karın ağrısı
• Titreme
• Mide bulantısı
• Kusma
• Dışkıda kan ya da mukus

Salmonella Bakterisi Nasıl Bulaşır?

Salmonella bakterisi, genellikle çiğ veya az pişmiş et, kümes hayvanları, yumurta ve pastörize edilmemiş süt gibi hayvansal ürünlerin tüketilmesiyle bulaşır. Bakteri, hem insanlarda hem de hayvanlarda hastalık yapabilir. Ancak bazı türleri yalnızca insanlarda patojendir. Özellikle Salmonella Typhi, yalnızca insanlarda enfeksiyon oluşturan ciddi bir alt türdür.

Enfeksiyonun ana kaynağı, insanlar ve hayvanlardır. Taşıyıcı olan kişiler ya da hayvanların dışkısı, bulaşmanın temel yoludur. Bu dışkı ile kontamine olmuş su kaynakları ve gıdalar, enfeksiyon zincirini başlatabilir. Çiftlik hayvanları (özellikle tavuk, sığır, domuz), kontaminasyonun yayılmasında önemli rol oynar. Tavukçuluk ve domuz yetiştiriciliği yapılan alanlarda, kanalizasyonla kirlenen su kaynakları bakterinin gıda zincirine girmesini kolaylaştırır.

Salmonella, birçok farklı yol ile bulaşabilir. Özellikle hijyen koşullarının yetersiz olduğu restoranlar ve gıda işletmelerinde risk artar. Yetersiz pişirilmiş et ve yumurta ürünleri, kontamine olmuş sebze, meyve, süt, fast-food ürünleri, kontaminasyon kaynakları arasında yer alır.

Dünya genelinde kakao kreması, fıstık ezmesi, paketli etler ve dondurulmuş gıdalar ile büyük Salmonella salgınları yaşanmıştır. Bakteri ile kontamine olabilecek yiyecek ve ortamlar arasında şunlar sayılabilir:

• Çiğ yumurta ve yumurta kabukları
• Çiğ kümes hayvanları, kırmızı et ve deniz ürünleri
• Sebzeler ve meyveler
• Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri
• İşlenmemiş içme suyu
• Hayvan kürkü, tüyü, pulları, dışkısı ve yaşadıkları alanlar
• Enfekte kişilerin temas ettiği yüzeyler
• Gıda işinde çalışan taşıyıcı bireyler

Salmonella pek çok hayvanda görülebilir. Bakteriyi taşıyabilecek hayvanlar arasında sürüngenler (kaplumbağa, yılan), amfibiler (kurbağalar), kümes hayvanları (ördek, tavuk), evcil hayvanlar (kedi, köpek, kuş) ve çiftlik hayvanları (inek, koyun, keçi, domuz) yer alır.

Vücudun doğal savunmaları (özellikle mide asidi) birçok Salmonella bakterisini etkisiz hale getirebilir. Ancak bazı durumlarda bu savunma sistemi zayıflar. Örneğin:

• Antiasit kullanımı mide asidini düşürerek bakterilerin hayatta kalmasına neden olabilir.
• İnflamatuar bağırsak hastalıkları savunma mekanizmasını bozar.
• Uzun süreli antibiyotik kullanımı faydalı bağırsak florasını zayıflatır.

Yüksek Risk Taşıyan Gruplar

Salmonella enfeksiyonu, sağlıklı bireylerde genellikle hafif ve kendini sınırlayan bir tabloya yol açsa da, bazı gruplarda çok daha ciddi sonuçlara neden olabilir. Bağışıklık sistemi zayıflamış veya gelişmemiş kişilerde enfeksiyon vücudun farklı bölgelerine yayılabilir, hatta hayati tehlike oluşturabilir. 

Salmonella enfeksiyonu açısından yüksek risk altında olan gruplar şunlardır:

• 65 yaş üzeri yetişkinler: Yaşla birlikte bağışıklık sistemi zayıflayabilir ve vücut enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale gelir.
• 1 yaşın altındaki bebekler: Bağışıklık sistemi henüz tam gelişmemiş olduğu için enfeksiyonlara karşı daha hassastırlar.
• Bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler: HIV taşıyanlar, kemoterapi alanlar veya bağışıklık baskılayıcı ilaç kullananlar Salmonella enfeksiyonunu daha ağır geçirebilir.
• Orak hücre hastalığı olanlar: Bu bireylerde vücudun enfeksiyonlarla savaşma yeteneği düşüktür.
• Antiasit veya antibiyotik tedavisi gören kişiler: Bu ilaçlar mide asidini düşürerek veya bağırsak florasını bozarak bakterilere karşı korumayı azaltabilir.
• İnflamatuar bağırsak hastalığı bulunanlar: Bağışıklık tepkisinin değiştiği bu hastalıklar Salmonella enfeksiyonuna duyarlılığı artırır.
• Hayvancılıkla uğraşanlar ve evcil hayvanlarla yakın temasta olanlar: Özellikle kümes hayvanları, sürüngenler ve çiftlik hayvanlarıyla çalışan kişiler yüksek bulaş riski altındadır.

Salmonella Nasıl Teşhis Edilir?

Salmonella teşhisi, genellikle kontamine gıda veya suyla bulaşan bu bakteriyel enfeksiyonun varlığını saptamak için yapılan laboratuvar testleriyle konur. Karın ağrısı, ishal ve ateş gibi belirtiler gösteren hastalarda tanı koymak için çeşitli yöntemler kullanılır.

Salmonella teşhisi için kullanılan yöntemler şunlardır:

• Dışkı kültürü: Bakterinin dışkı örneğinde üretilip tanımlanması sağlanır.
• Kan kültürü: Bakterinin kana yayılıp yayılmadığını belirlemek için kullanılır.
• İdrar ve balgam kültürü: Nadir durumlarda bakterinin farklı vücut sıvılarında aranmasıdır.
• PCR testi: Bakterinin genetik materyalini hızlıca saptayan moleküler yöntemdir.
• Serolojik testler: Vücutta gelişen antikorları tespit ederek dolaylı tanı sunar.

Salmonella Nasıl Tedavi Edilir?

Salmonella enfeksiyonu, aşırı ishal nedeniyle vücudu susuz bırakabilir. Bu durumlarda, özellikle ateş, şiddetli karın ağrısı ve ishal belirtileri varsa, vakit kaybetmeden bir doktora başvurulmalıdır. Bebeklerde şüphe varsa en yakın sağlık kuruluşuna gidilmelidir.

Tanı genellikle dışkı (gaita) testi ve kan testi ile konur. Bazı durumlarda idrar gibi diğer vücut sıvılarından da örnek alınabilir. Teşhis konulan birçok hasta hastaneye yatmadan tedavi edilebilir.

Tedavi, kaybedilen su ve elektrolitlerin yerine konulmasını amaçlar. Bu sadece su içerek sağlanamayabilir; doktor tarafından önerilen oral rehidrasyon sıvıları kullanılabilir.

Salmonelloz, çoğu zaman antibiyotik kullanılmadan iyileşir. Antibiyotik tedavisi yalnızca tifo vakalarında, bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda veya ağır seyreden enfeksiyonlarda uygulanır. Tifo etkeni olan Salmonella typhi, kana geçerek sistemik enfeksiyonlara yol açabileceği için antibiyotik gerektirir.

Doktor önermedikçe kusma veya ishali ilaçla kesmeye çalışmayın. Bebeklerde emzirmeye ara verilmemeli, aksine sık emzirmeye devam edilmelidir. Mama ile beslenen bebeklere oral sıvı takviyesi yapılabilir.

Enfeksiyon geçse bile bazı bireylerde haftalar veya aylar sonra Reiter Sendromu gelişebilir. Bu sendrom göz tahrişi, eklem ağrısı ve ağrılı idrar gibi belirtilerle kendini gösterir.

Evde sıvı desteği için öneriler şunlardır:

• Bol su tüketin.
• Oral rehidrasyon solüsyonları kullanın.
• Et suyu ile hazırlanmış çorbalar için.

Salmonella Enfeksiyonundan Korunma Yolları

Salmonella, bulaşıcı bir enfeksiyon olduğu için toplu salgınlara yol açabilir. Bu nedenle hastalıktan korunmak için bazı hijyen ve gıda güvenliği önlemlerine dikkat edilmelidir.

Salmonella’dan korunmak için öneriler şu şekilde sıralanabilir:

• Yiyecekleri iyice temizleyin ve tamamen pişirin.
• Tuvalet sonrası, yemek hazırlamadan önce ve sonra, bebek bezi değişiminden ya da hayvan temasından sonra ellerinizi mutlaka yıkayın.
• Çiğ veya az pişmiş yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri, iyi pişmemiş et gibi besinlerden kaçının.
• Sebze ve meyveleri karbonatlı suda bekletip bol suyla yıkayın.
• Kırık yumurtaları satın almayın, yumurtaları kullanmadan önce yıkayıp buzdolabında saklayın.
• Çapraz bulaşmayı önlemek için pişmemiş et ürünleriyle temas eden mutfak gereçlerini hemen temizleyin.
• Yurt dışına, özellikle Asya, Afrika ve Güney Amerika gibi riskli bölgelere seyahat ediyorsanız çiğ sebze, meyve, deniz ürünleri ve soğuk etlerden uzak durun.
• Bu bölgelerde içme ve diş fırçalama için mutlaka şişelenmiş su kullanın; buz ve doğranmış meyvelerden kaçının.
• Evcil hayvan kafeslerini dışarıda temizleyin; oyuncak ve mama kaplarını mutfakta yıkamayın.

Salmonella Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Salmonella nedir?

Salmonella, genellikle kontamine gıdalarla bulaşan bir bakteri türüdür. Mide-bağırsak enfeksiyonlarına yol açarak ishal, ateş ve karın ağrısı gibi belirtilere neden olur.

Salmonella virüsü nedir?

Salmonella, teknik olarak bir bakteri olup virüs değildir; bu ifade halk arasında yanlış kullanılmaktadır. Bakteriyel kökenli bir enfeksiyon olduğu için antibiyotiklerle tedavi edilebilir.

Salmonella öldürür mü?

Sağlıklı bireylerde genellikle hafif seyreder ve ölümcül değildir. Ancak bağışıklığı zayıf olan kişilerde veya tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara ve ölüme yol açabilir.

Salmonella nereden bulaşır?

Salmonella, çiğ veya az pişmiş et, yumurta, pastörize edilmemiş süt ve kirli sebze-meyveler aracılığıyla bulaşır. Ayrıca hayvanlarla temas sonrası yeterli el hijyeni sağlanmazsa da bulaşabilir.

Salmonella nasıl bulaşır?

Bakteri genellikle ağız yoluyla alınır, kontamine gıdaların tüketilmesiyle enfeksiyon başlar. Kirli ellerle temas edilen yiyecekler de bulaşma kaynağıdır.

Salmonella ne demek?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri cinsidir. Adını ilk kez tanımlayan Amerikalı bilim insanı Daniel Elmer Salmon’dan alır.

Salmonella bakterisi nedir?

Salmonella bakterisi, insanlarda ve hayvanlarda enfeksiyona neden olan, gram negatif bir mikroorganizmadır. En sık görülen türleri Salmonella enteritidis ve Salmonella typhi’dir.

Salmonella nedir, nasıl bulaşır?

Salmonella, genellikle gıda kaynaklı bir bakteriyel enfeksiyondur. Çiğ gıdaların tüketilmesi, hijyensiz koşullar ve hayvan temasıyla bulaşır.

Salmonella hastalığı nedir?

Salmonelloz, Salmonella bakterisinin yol açtığı enfeksiyon hastalığıdır. Karın ağrısı, ishal, bulantı ve ateşle seyreder.

Salmonella ve Shigella üremedi ne demek?

Bu ifade, laboratuvar testlerinde dışkı örneğinde Salmonella ve Shigella bakterisinin bulunmadığını gösterir. Enfeksiyonun bu iki bakteriden kaynaklanmadığı anlamına gelir.

Salmonella bulaşıcı mı?

Evet, Salmonella kişiden kişiye veya kontamine yüzeyler aracılığıyla bulaşabilir. Özellikle hijyenin yetersiz olduğu ortamlarda yayılma riski yüksektir.

Salmonella kaç derecede ölür?

Salmonella bakterisi, genellikle 70°C ve üzeri sıcaklıklarda ölür. Bu nedenle hayvansal gıdaların iyice pişirilmesi gerekir.