Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Endokrinoloji ve Metabolizma Nedir?

Endokrinoloji, vücut ısısını, uykuyu, ruh halini, stresi, büyümeyi ve daha fazlasını kontrol eden kimyasal haberciler olan hormonların incelendiği bir tıbbi branştır.

Endokrinoloji, hipofiz, tiroit, pankreas, adrenal bezler ve gonadlar gibi bezlerin hormon üretimi ve bu hormonların vücut üzerindeki etkileriyle ilgilenir. Metabolizma ise besinlerin enerjiye dönüştürülmesi, enerji depolanması ve kullanılmasını düzenleyen biyokimyasal süreçleri kapsar. Bu dal, diyabet, tiroid hastalıkları, osteoporoz, obezite ve hormonal dengesizlik gibi endokrin ve metabolik bozuklukların tanı, tedavi ve yönetimine odaklanır. Endokrinoloji ve metabolizma, vücudun iç denge ve enerji yönetimini sağlamada önemli bir yere sahiptir.

Endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları, dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen yaygın sağlık sorunlarıdır. Diyabet, en sık görülen endokrin bozukluk olup, kan şekeri seviyelerinin insülin üretimindeki veya kullanımındaki sorunlar nedeniyle yükselmesiyle ilişkilendirilir ve küresel ölçekte ciddi bir halk sağlığı sorunu oluşturur. Hipotiroidi ve hipertiroidi gibi tiroid hastalıkları, enerji metabolizmasını etkileyerek kilo değişimleri, yorgunluk veya sinirlilik gibi semptomlara neden olur. Polikistik over sendromu (PCOS), kadınlar arasında sık görülen bir hormonal bozukluk olup, üreme sağlığı üzerinde önemli etkiler yaratır. Daha az yaygın olmakla birlikte Cushing sendromu, Addison hastalığı ve akromegali gibi bozukluklar, kortizol ve büyüme hormonu gibi belirli hormonların dengesizliğinden kaynaklanır ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Endokrinoloji Neye Bakar?

Endokrinoloji ve metabolizma, diyabet, tiroid hastalıkları, böbreküstü bezi bozuklukları, hipofiz ve büyüme hormonu sorunları, kalsiyum ve kemik metabolizması (osteoporoz gibi), obezite, polikistik over sendromu ve diğer hormonal dengesizliklerle ilgilenir. Ayrıca, metabolik süreçlerin etkilediği kolesterol, trigliserid gibi lipid bozuklukları ve enerji dengesi bozukluklarının yönetimi de bu uzmanlık alanına dahildir. Endokrinoloji ve metabolizma, hormonların düzenlediği hayati işlevlerin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesine odaklanır.

Endokrinoloji uzmanı, hormon üreten bezlerdeki hastalıkların tanı, tedavi ve takibini yapan doktordur. Diyabet, tiroid hastalıkları, osteoporoz, büyüme hormonu eksikliği ve adrenal bez bozuklukları gibi rahatsızlıkların teşhisini koyar, laboratuvar testleri ve görüntüleme yöntemleriyle hormonal dengesizlikleri değerlendirir. Hastalara ilaç tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde cerrahi yönlendirme gibi bireyselleştirilmiş tedaviler sunar. Ayrıca düzenli takip ve rehberlik yaparak hastaların sağlığını korumayı ve yaşam kalitesini artırmayı hedefler.

Endokrinoloji uzmanı görevleri şu şekildedir:

• Hormonlarla ilişkili hastalıkların teşhis ve tedavisini yapmak.
• Diyabet, tiroid hastalıkları, osteoporoz, obezite ve diğer endokrin sistem bozukluklarını yönetmek.
• Hastaların hormon seviyelerini değerlendirmek için kan testleri ve görüntüleme yöntemlerini kullanmak.
• Tiroid ultrasonu ve biyopsisi gibi tanısal prosedürleri gerçekleştirmek veya yönlendirmek.
• Endokrinolojik hastalıkların cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyup duymadığını değerlendirmek.
• Diyabet tedavisi için insülin ve diğer ilaçların uygun kullanımını planlamak.
• Beslenme, egzersiz ve yaşam tarzı değişiklikleri hakkında hastalara rehberlik etmek.
• Hormon replasman tedavilerini uygulamak (örneğin, hipotiroidi, Addison hastalığı veya menopoz tedavisinde).
• Hipofiz ve adrenal bez tümörleri gibi nadir hastalıkların yönetiminde multidisipliner ekiplerle çalışmak.
• Kemik hastalıkları (osteoporoz, osteomalazi) için uygun tedavi ve koruyucu yöntemleri belirlemek.
• Hormonla ilişkili kanserlerin (örneğin tiroid kanseri) tanı ve tedavisini yönetmek.
• İlaç tedavisinin etkinliğini takip etmek ve gerektiğinde doz ayarlamaları yapmak.
• Hastalara düzenli takip programları oluşturmak ve uzun vadeli bakım sağlamak.

Endokrinoloji Bölümünün İlgilendiği Organlar

Hipofiz Bezi

Hipofiz bezi, beynin tabanında yer alan ve hipotalamus tarafından kontrol edilen, vücudun hormonal dengesini düzenleyen ana endokrin bezidir. İki ana lobdan oluşur: Ön lob tiroid uyarıcı hormon (TSH), adrenokortikotropik hormon (ACTH), büyüme hormonu (GH), luteinizan hormon (LH) ve folikül uyarıcı hormon (FSH) gibi hormonları salgılar. Arka lob ise antidiüretik hormon (ADH) ve oksitosin üretimini kontrol eder. Hipofizden salgılanan hormonlar, büyüme, metabolizma, üreme, sıvı dengesi ve süt üretimi gibi birçok kritik fizyolojik süreci yönetir.

Tiroid Bezi

Boynun alt kısmında, gırtlağın hemen önünde yer alan tiroid bezi, şekliyle kelebeği andırır ve metabolizmayı düzenleyici rol oynar. Triiyodotironin (T3) ve tiroksin (T4) hormonları salgılar. Bu hormonlar, hücresel düzeyde enerji tüketimini kontrol eder, sinir sistemi gelişimini destekler ve kemik ile kas sağlığını iyileştirir. Tiroid bezi, genel metabolizma hızını ve vücut ısısını düzenleyerek vücudun dengeli bir şekilde çalışmasını sağlar.

Paratiroid Bezleri

Tiroid bezinin arkasında bulunan dört küçük paratiroid bezi, vücuttaki kalsiyum ve fosfor dengesini sağlamaktan sorumludur. Bu bezlerin ürettiği parathormon (PTH), kemiklerden kalsiyum salınımını artırır, bağırsaklardan kalsiyum emilimini destekler ve böbreklerden kalsiyumun geri emilimini sağlar. Sağlıklı kalsiyum-fosfor dengesi, iskelet sistemi gelişimi için hayati önem taşır ve kas spazmı veya böbrek taşı gibi sorunların önlenmesine yardımcı olur.

Pankreas

Pankreas, midenin arkasında yer alan ve hem endokrin hem de ekzokrin işlevleri olan bir organdır. Endokrin kısmı, insülin ve glukagon gibi hormonları salgılayarak kan şekeri seviyesini düzenler. İnsülin kan şekerini düşürürken glukagon yükseltir ve bu iki hormon arasında bir denge sağlanır. Ekzokrin pankreas ise sindirim enzimleri salgılayarak besinlerin sindirilmesine yardımcı olur. Pankreas, şeker metabolizmasının düzenlenmesinde merkezi bir role sahiptir.

Böbrek Üstü Bezleri

Adrenal bezler olarak da bilinen böbrek üstü bezleri, böbreklerin üstünde yer alır ve iki ana kısımdan oluşur: Adrenal korteks ve adrenal medulla. Korteks, mineralokortikoidler (ör. aldosteron), glukokortikoidler (ör. kortizol) ve androjenler üretir; medulla ise adrenalin ve norepinefrin gibi stres hormonlarını salgılar. Bu hormonlar stres yanıtını yönetir, sıvı-elektrolit dengesini düzenler, bağışıklık sistemini etkiler ve kan basıncını kontrol altında tutar.

Üreme Organları

Kadın ve erkek üreme organları, üreme sağlığını ve cinsel gelişimi yönlendiren çeşitli hormonların üretiminden sorumludur. Erkeklerde testisler testosteron salgılar; bu hormon, sperm üretimini, ikincil cinsiyet özelliklerini ve cinsel gelişimi düzenler. Kadınlarda yumurtalıklar östrojen ve progesteron salgılar, bu hormonlar ise adet döngüsünü, gebelik süreçlerini ve ikincil cinsiyet özelliklerini kontrol eder. Üreme organlarının işlevleri, genel endokrin ve metabolik sağlıkla yakından ilişkilidir.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Nelerdir?

Diyabet, en sık görülen endokrin bozukluk olup, kan şekeri seviyelerinin insülin üretimindeki veya kullanımındaki sorunlar nedeniyle yükselmesiyle ilişkilendirilir. Hipotiroidi ve hipertiroidi gibi tiroid hastalıkları, enerji metabolizmasını etkileyerek kilo değişimleri, yorgunluk veya sinirlilik gibi semptomlara neden olur. Polikistik over sendromu (PCOS), kadınlar arasında sık görülen bir hormonal bozukluk olup, üreme sağlığı üzerinde önemli etkiler yaratır. Daha az yaygın olmakla birlikte Cushing sendromu, Addison hastalığı ve akromegali gibi bozukluklar, kortizol ve büyüme hormonu gibi belirli hormonların dengesizliğinden kaynaklanır ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Yaygın endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları şu şekildedir:

• Diyabet (Şeker hastalığı).
• Hipotiroidi.
• Hipertiroidi.
• Hashimoto tiroiditi.
• Graves hastalığı.
• Cushing sendromu.
• Addison hastalığı.
• Polikistik over sendromu (PCOS).
• Osteoporoz.
• Hiperparatiroidizm.
• Hipoparatiroidizm.
• Feokromositoma.
• Metabolik sendrom.
• Akromegali.
• Prolaktinoma.
• Hipofiz bezi tümörleri.
• Menopoz ve hormon dengesizlikleri.
• Vitamin D eksikliği.
• Adrenal yetmezlik.
• İnsülin direnci.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hangi Hastalıklara Bakar?

Endokrinolojinin incelediği hastalıklar arasında tiroid hastalıkları, diyabet, adrenal bez hastalıkları ve hipofiz bezi hastalıkları bulunur. Tiroid bezi, boynun ön kısmında yer alır ve metabolizmayı düzenleyen hormonlar üretir. Hipotiroidizm (tiroid hormonunun az üretimi) ve hipertiroidizm (tiroid hormonunun fazla üretimi) endokrinologların sıkça karşılaştığı durumlardır.

Diyabet ise pankreasın yeterli miktarda insülin üretmediği veya vücudun insülini düzgün kullanamadığı durumlarda ortaya çıkar ve kan şekeri seviyelerinin kontrolsüz bir şekilde yükselmesine neden olur. Adrenal bezler, böbreklerin üzerinde yer alır ve kortizol gibi önemli hormonlar üretir. Addison hastalığı (yetersiz kortizol üretimi) ve Cushing sendromu (aşırı kortizol üretimi) bu kategoride yer alır. Hipofiz bezi, beynin tabanında yer alır ve birçok hormonun üretiminde anahtar rol oynar. Akromegali (büyüme hormonunun aşırı üretimi) ve hipopitüitarizm (hipofiz bezinin yetersiz çalışması) hipofiz bezi ile ilgili hastalıklardandır.

Diyabet

Diyabet, insülin hormonunun yetersiz üretilmesi veya vücut tarafından etkili şekilde kullanılamaması durumudur. Diyabetin, Tip 1 ve Tip 2 olmak üzere iki farklı alt türü bulunur. Aşırı susama, sık idrara çıkma, bulanık görme, kilo kaybı gibi semptomlara neden olabilen diyabet, tedavi edilmediği takdirde kalp hastalıkları ve böbrek hastalıkları, sinir hasarı, cilt enfeksiyonları vb. sağlık sorunlarına yol açabilir.

Tiroid Hastalıkları

Endokrinoloji doktorları tarafından tanısı ve tedavisi yapılan bir diğer sağlık sorunu ise tiroid hastalıklarıdır. Bu gruba dahil olan hastalıklar, tiroid bezinin aşırı veya yetersiz çalışması halinde gerçekleşir. Bazen bezin kendi yapısında anormal doku kitlelerinin oluşumu da çeşitli hastalıklara sebep olabilir. Yaygın gözlemlenen tiroid hastalıkları; hipotiroidizm, hipertiroidizm, nodül, Hashimoto tiroidi ve tiroid kanseridir.

Obezite

Obezite, kişinin kilosunun yaşına ve boyuna göre normalden fazla olması durumudur. Vücutta aşırı yağ birikimi olarak da tanımlanabilecek sağlık sorununa yol açan etkenlerin başında hormonal dengesizlikler gelir. Dolayısıyla bu hastalığın teşhis ve tedavisinde endokrinologlar da sorumluluk alır.

Obezite, uzun vadeli birçok sağlık sorununa yol açabilir veya birlikte gelişim gösterebilir. Tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, hipertansiyon, solunum problemleri ve kanser bunlardan bazılarıdır.

Adrenal Hastalıkları

Böbrek üstü bezlerin işlevlerindeki bozukluklar, adrenal hastalıkları adı verilen bir dizi sağlık sorununun ortaya çıkmasına yol açabilir. Tanı ve tedavi süreçleri endokrinologlar tarafından yürütülen bu tür sağlık sorunlarından ilki, yetersiz hormon üretiminde ortaya çıkan Addison hastalığıdır.

Aşırı kortizol üretimi ise cushing sendromu adı verilen duruma neden olabilir. Diğer yaygın adrenal hastalıklar ise konjenital adrenal hiperplazi, feokromasitoma ve hiperaldosteronizmdir.

Gonadal Hastalıklar

Gonadal hastalıklar da endokrinoloji bölümü tarafından teşhis ve tedavisi gerçekleştirilen sağlık sorunları arasındadır. Bu gruptaki hastalıklar, gonadlarda (cinsiyet bezleri) üretilen ve salgılanan hormonlardaki düzensizlik sonucunda gelişir.

Kadınlarda sık gözlemlenebilen polikistik over sendromu, gonadal hastalıklara verilebilecek en ideal örnektir. Erkeklerde ise hormon seviyelerinin düşüklüğü hipogonadizm, fazla olması hipergonadizm sorununa yol açabilir.

Paratiroid Hastalıkları

Paratiroid bezlerinin yetersiz veya aşırı hormon salgılaması, çeşitli hastalıkların ortaya çıkmasına neden olabilir. Örneğin, bezlerden aşırı hormon salgılanması halinde kişide hiperparatiroidizm gelişebilir. Bunun tam tersi ise hipoparatiroidizm isimli sağlık sorununa yol açar.

Paratiroid adenomu, bezlerde iyi huylu tümör gelişimidir ve genelde hiperparatiroidizm ile ilişkilendirilir. Nadiren de olsa paratiroid bezlerinde kötü huylu kanser hücreleri ortaya çıkabilir.

Hipofiz Hastalıkları

Endokrinoloji hastalıkları sıralanırken hipofiz bezi kaynaklı sağlık sorunları unutulmamalıdır. Birçok önemli hormonun üretiminden sorumlu hipofiz bezinin işlevini ideal biçimde gerçekleştirememesi veya ön lobunda hasar oluşması hipopitüitarizm gelişimini tetikler.

Aşırı büyüme hormonu salgılanması, akromegali ve gigantizm ile sonuçlanabilir. Hipofizde üretilen hormonların aniden azalması hipopitüitar kriz, gelişimi esnasında bezi çevreleyen kese içinde sıvı dolu kütlelerin oluşması Rathke kese kisti ihtimalini ortaya çıkartır.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıklarında Görülen Belirtiler Nelerdir?

Endokrinoloji ve metabolizma hastalıklarında yaygın belirtiler, hormon dengesizliklerinin türüne ve şiddetine bağlı olarak değişiklik gösterir.

Hastalıklara göre yaygın belirtiler şu şekildedir:

• Diyabet (Şeker Hastalığı) : Sık idrara çıkma, aşırı susuzluk, açlık hissi, kilo kaybı, yorgunluk ve halsizlik, bulanık görme, yaraların geç iyileşmesi, el ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma.
• Hipotiroidi : Yorgunluk, soğuk hassasiyeti, kilo alma, kabızlık, kuru cilt ve saç dökülmesi, depresyon ve unutkanlık, şişkin yüz ve göz altı torbaları, kas güçsüzlüğü.
• Hipertiroidi : Kalp çarpıntısı, sıcak hassasiyeti, aşırı terleme, kilo kaybı, sinirlilik ve huzursuzluk, kas zayıflığı, titreme, gözlerde belirginleşme (Graves hastalığında).
• Polikistik Over Sendromu (PCOS) : Adet düzensizlikleri, kilo artışı veya obezite, tüylenmede artış (yüz ve vücut), akne, saç dökülmesi (erkek tipi), kısırlık, insülin direnci belirtileri (karın çevresinde yağlanma).
• Cushing Sendromu : Yüzde yuvarlaklaşma (ay yüzü), karın-sırt-boyunda yağ birikimi ("buffalo hörgücü"), kas zayıflığı, deride incelme ve kolay morarma, iyileşmesi zor yaralar, yüksek tansiyon, kemiklerde zayıflık ve kırılma riski.
• Addison Hastalığı : Yorgunluk, tansiyon düşüklüğü, kilo kaybı, ciltte koyulaşma (hiperpigmentasyon), karın ağrısı ve mide bulantısı, tuz isteği, kas güçsüzlüğü.
• Osteoporoz : Sırt ve bel ağrıları, boy kısalması, kemiklerde kolay kırılmalar, postür bozukluğu (kambur duruş).
• Hiperparatiroidizm : Kemik ağrıları, sık idrara çıkma, böbrek taşı, kas zayıflığı, depresyon ve ruh hali değişiklikleri.
• Feokromositoma : Yüksek tansiyon atakları, baş ağrısı, terleme, kalp çarpıntısı, kaygı ve panik hissi.
• Hipofiz Tümörleri : Baş ağrısı, görme kaybı veya bulanıklığı, yorgunluk ve halsizlik, hormonal dengesizlik belirtileri (örneğin, adet kesilmesi, cinsel isteksizlik).
• Tiroid Kanseri veya Nodülleri : Boyunda şişlik, ses kısıklığı, yutma güçlüğü, nefes darlığı, tiroid bezinde ağrı (nadiren).

Endokrinoloji ve Metabolizma Bölümünde Tanı ve Uygulanan Testler

Endokrinoloji ve metabolizma bölümünde tanı, hormon seviyelerindeki dengesizliklerin ve metabolik bozuklukların belirlenmesi için kapsamlı bir değerlendirme sürecini içerir. Tanı süreci genellikle ayrıntılı bir hasta öyküsü, fizik muayene ve laboratuvar testleri ile başlar, radyolojik görüntülemeler ve gerekli ölçüm yöntemleri de kullanılır.

Genel olarak tanı yöntemleri şunlardır:.

Anamnez Alımı

Endokrinoloji muayenesi kapsamında atılan ilk adım, kişinin tıbbi geçmişi hakkında mümkün olduğunca detaylı bilgi edinilmesidir. Endokrinolog, bu aşamayı kişiye çeşitli sorular yönelterek gerçekleştirir. Sorular sayesinde geçmişteki sağlık sorunları, ailede endokrin hastalıkların olup olmadığı, ilaç kullanımı, cerrahi öykü ve yaşam tarzı alışkanlıkları gibi konularda hastadan bilgi alınabilir.

Fizik Muayene

İkinci adım olan fiziksel muayene, hastanın genel sağlık durumunu ve endokrin sistemle ilgili belirtileri değerlendirmeyi içerir. Bu kapsamda boy, kilo, kan basıncı ölçümleri gibi temel antropometrik ölçümler gerçekleştirilir. Ayrıca ciltteki değişiklikler, vücuttaki kilo dağılımı vb. bazı detaylara odaklanılarak kişinin sağlık sorunu belirlenmeye çalışılır.

Laboratuvar ve Görüntüleme Testi

Tanı koyma aşamasında kesin sonuca ulaşılabilmesi amacıyla fizik muayenenin ardından çeşitli laboratuvar ve görüntüleme testleri yapılır. Sürecin bu aşaması tiroid ultrasonu, manyetik rezonans görüntüleme (MRG), bilgisayarlı tomografi (BT) gibi çalışmaları kapsayabilir. Hormon seviyelerinin ve kan şekerinin ölçülmesi ile tiroid fonksiyon testleri, muayene sürecinin üçüncü adımında başvurulabilen diğer yöntemlerdir.

Hastanın Semptomlarına ve Bulgulara Göre Ek İncelemeler

Endokrinoloji muayenesi esnasında hastanın semptomlarına, görüntüleme çalışmaları ve testlerde elde edilen bulgulara göre ek incelemeye ihtiyaç duyulabilir. Örneğin, kilo artışı ve yorgunluk şikayetleri olan bir hastada tiroid hormonlarının ölçülmesi bir kanıya ulaşmak için yeterli gelmeyebilir.

Tanı ve Tedavi Planı

Muayene sürecinde elde edilen sonuçlara bakılarak hastanın tanısı belirlenir. Tanı konmasının ardından ise hızlıca tedavi planı oluşturulur. Endokrinolojik hastalıklarda tedavi süreci; hormon düzenleyici ilaçlarla yapılır. Doktor ayrıca hastasına diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri önerebilir. Hastalığın türüne göre hormon replasmanı, cerrahi müdahale gibi daha kapsamlı yöntemlere de başvurulabilir.

Endokrinoloji ve Metabolizma Bölümünde Tedavi Seçenekleri

Endokrinoloji ve metabolizma bölümünde tedavi, hormon dengesizliklerini ve metabolik bozuklukları düzeltmeye yönelik bireyselleştirilmiş bir yaklaşımı benimser. Tedavi, genellikle altta yatan hastalığa bağlı olarak ilaç tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde cerrahi müdahaleyi içerir. Örneğin, diyabet tedavisinde insülin veya oral antidiyabetik ilaçlar kullanılırken, hipotiroidi için tiroksin hormonu replasmanı, hipertiroidi için ise hormon üretimini baskılayan ilaçlar veya radyoaktif iyot tedavisi uygulanır. Polikistik over sendromunda hormon düzenleyici ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri önerilirken, Cushing sendromu veya akromegali gibi durumlarda cerrahi tedavi gerekebilir. Ayrıca, beslenme düzenlemesi, fiziksel aktivite ve hastanın düzenli olarak izlenmesi, tedavinin etkinliğini artıran önemli unsurlardır. Endokrin ve metabolik hastalıkların tedavisinde amaç, hormon seviyelerini normale döndürerek hastanın yaşam kalitesini artırmak ve komplikasyonları önlemektir.

Endokrinolojide Muayene Süreci Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Endokrinoloji muayenesi, hastanın çeşitli şikayetlerle başvuru yapması sonucunda gerçekleştirilir. Kişinin gösterdiği semptomlar ve doktorun ilk görüşüne bağlı olarak bu süreçte farklı adımlar atılabilir. Örneğin:

• Muayene; kişinin hastalık geçmişi, semptomları, ailesinin endokrinolojik öyküsü ve kullandığı ilaçlar gibi bilgilerin alınmasıyla başlar. Özellikle şikayetlerin süresi, şiddeti ve değişimleri hakkında detaylı bilgi toplanır.
• Muayene esnasında boy, kilo, tansiyon ve nabız gibi temel ölçümlerin yanı sıra cilt durumu, gözlerin görünümü, boyun yapısı, karın muayenesi gibi özel incelemeler yapılır.
• Muayene sürecindeki en önemli adımlardan biri tiroid bezinin kontrolüdür. Tiroid bezinin boyutunu, şeklini ve kıvamını değerlendirmeye yönelik işlem palpasyon (elle muayene) yöntemi ile yapılır.
• Hipertiroidizm gibi durumlarda gözlerde belirgin değişiklikler meydana gelebilir. Dolayısıyla bu tür vakalarda, göz muayenesi gerekebilir.
• Hipofiz bezinin işlevlerini değerlendirmek amacıyla bazı durumlarda nörolojik muayeneye ihtiyaç duyulabilir.
• Gonadal hormonlarla ilgili şikayetlerde veya polikistik over sendromu gibi durumlar şüpheleniyorsa genital muayene yapılabilir.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları nelerdir?

Tiroid bozuklukları, diyabet, insülin direnci, metabolik sendrom, obezite, osteoporoz, polikistik over sendromu ve hormon üreten tümörler bu gruba girer. Bu hastalıklar hormon dengesizliklerine ve metabolik sorunlara bağlı olarak gelişir.

Tiroid hastalıkları nasıl anlaşılır?

Boyun bölgesinde şişlik, çarpıntı, kilo değişiklikleri, sinirlilik, saç dökülmesi ve halsizlik gibi belirtiler görülür. TSH, serbest T3-T4 testleri ve tiroid ultrasonu ile tanı konur.

Metabolik sendrom nedir ve belirtileri nelerdir?

Metabolik sendrom; abdominal obezite, yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri ve anormal lipid düzeylerinin birlikte görülmesidir. Kalp hastalığı ve diyabet riskini artıran bir durumdur.

İnsülin direnci nasıl tedavi edilir?

Tedavide ilk adım yaşam tarzı değişiklikleri; sağlıklı beslenme, kilo kontrolü ve düzenli egzersizdir.

Polikistik over sendromu kısırlığa neden olur mu?

Evet, yumurtlamayı etkilediği için PCOS, kadında infertiliteye yol açabilir. Ancak uygun tedaviyle hamilelik şansı artabilir.

Osteoporoz kimlerde daha sık görülür?

Menopoz sonrası kadınlar, ileri yaşlılar, D vitamini eksikliği olanlar ve ailesinde osteoporoz öyküsü bulunan bireyler risk altındadır. Ayrıca hareketsiz yaşam ve kalsiyum eksikliği de riski artırır.

Kortizol yüksekliği ne anlama gelir?

Kortizol yüksekliği genellikle Cushing sendromu, stres, tümörler veya steroid ilaç kullanımına bağlı gelişir. Bel çevresinde yağlanma, hipertansiyon ve kas zayıflığı gibi belirtilerle kendini gösterir.

Endokrin hastalıklar için hangi testler yapılır?

TSH, kortizol, insülin, DHEA-S, prolaktin, PTH, OGTT, HbA1c, lipid paneli ve hormon stimülasyon testleri yaygın olarak kullanılır. Tanı sürecinde görüntüleme ve kemik yoğunluğu ölçümleri de gerekebilir.

Endokrinoloji uzmanına ne zaman gidilmelidir?

Ani kilo değişiklikleri, adet düzensizlikleri, boyun şişliği, ciltte tüylenme, aşırı yorgunluk veya kan şekeri sorunları varsa endokrinoloji uzmanına başvurulmalıdır. Ayrıca hormon testlerinde anormallik saptandığında da değerlendirme gerekir.